Tuần trước, Riyadh phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen giành lại các vị trí chiến lược từ Houthi, nhưng cho đến nay, Houthi vẫn giữ vững các vị trí của họ.
Thay vào đó, lực lượng được Iran hậu thuẫn gia tăng tấn công vào Ả-rập Xê-út, đỉnh điểm là vụ phóng tên lửa vào sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh hôm 10/10, khiến ít nhất 12 người thiệt mạng.
Vận dụng chiến thuật từng được Iran sử dụng trong cuộc xung đột với Mỹ, Houthi tuyên bố sẽ leo thang tấn công với mức độ gây tổn thất nặng nề hơn, nhắm vào những cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ả-rập Xê-út và gây thiệt hại cho kinh tế toàn cầu.
Houthi từ lâu đã bất bình với Ả-rập Xê-út liên quan đến cuộc chiến kéo dài 1 thập niên của Riyadh nhằm vào lực lượng này, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Tuy nhiên, đợt leo thang gần đây của Houthi được nhìn nhận như một phần mở rộng của cuộc xung đột giữa Iran và Washington.
Sau 11 năm tìm cách kiềm chế Houthi bằng biện pháp quân sự và đàm phán, Thái tử Ả-rập Xê-út Mohammed bin Salman và em trai - Bộ trưởng Quốc phòng Khaled bin Salman, đang phải đối mặt với những lựa chọn hạn chế.
Ở bên kia biên giới, lực lượng nổi dậy đã trở nên mạnh hơn, củng cố quyền kiểm soát tại các thành phố lớn và tìm cách chiếm thêm những địa bàn khác, chẳng hạn như thành phố đông dân Taiz.
“Mối đe dọa này phải được giải quyết một lần và mãi mãi. Phần lớn sẽ phụ thuộc vào khả năng tác chiến của các lực lượng chính phủ Yemen trên thực địa, và Ả-rập Xê-út đang hỗ trợ họ rất mạnh mẽ bằng sức mạnh không quân”, ông Ali Shihabi, tác giả và nhà bình luận về chính trị Ả-rập Xê-út, nói với CNN.
Cho đến nay, Ả-rập Xê-út hầu như vẫn chỉ giới hạn vai trò của mình ở việc yểm trợ đường không cho liên minh chống Houthi ở Yemen chứ chưa tiến hành bất kỳ đợt triển khai bộ binh quy mô lớn nào. Liệu sự kiềm chế này có tiếp tục được duy trì sau cuộc tấn công hôm 101/10 vào sân bay lớn ở Riyadh hay không vẫn còn là câu hỏi.
Việc đưa một lượng lớn binh lính Ả-rập Xê-út sang Yemen sẽ đẩy vương quốc vào một cuộc chiến trên bộ vừa tốn kém vừa kéo dài, diễn ra trên địa hình hiểm trở. Điều đó cũng có thể làm suy yếu hình ảnh mà Thái tử Mohammed bin Salman đang nỗ lực xây dựng: Một vương quốc ổn định, thân thiện với đầu tư và là trung tâm du lịch toàn cầu.
Năng lực tên lửa ngày càng lợi hại
Khoảng 2 thập niên trước, Houthi vẫn chỉ là phong trào tôn giáo quy mô nhỏ. Kể từ đó, với sự hậu thuẫn của Iran, Houthi đã phát triển thành một lực lượng chiến đấu đáng gờm, sở hữu tên lửa đạn đạo và có khả năng tấn công những mục tiêu xa như Tel Aviv.
“Họ đã phát triển năng lực tác chiến. Các cuộc tấn công của họ ngày càng tinh vi hơn, họ kiên trì theo đuổi mục tiêu và đã nâng cao năng lực tình báo”, một quan chức ở miền nam Yemen từng chiến đấu với Houthi trong nhiều năm nói với CNN.
Chính phủ Yemen cho rằng Houthi đã hợp tác với các chuyên gia thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để cải tiến tên lửa, biến chúng thành những vũ khí hiệu quả hơn.
Theo ông Majed al-Nazili, người phát ngôn các lực lượng vũ trang Yemen, những tên lửa mới bay nhanh hơn và sử dụng hệ thống tầm nhiệt để bám đuổi mục tiêu. Chưa rõ loại tên lửa này có được sử dụng trong vụ tấn công sân bay Riyadh hôm 10/10 không.
Nỗ lực của Houthi nhằm chế tạo các loại vũ khí tinh vi hơn có thể đang mở rộng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo Anthropic, một nhóm hoạt động tại miền bắc Yemen đã sử dụng các công cụ AI Claude của công ty để hỗ trợ phát triển phần mềm dẫn đường cho rốc-két và tên lửa, giúp điều khiển và ổn định vũ khí trong quá trình bay. Báo cáo không nêu danh tính những người liên quan, nhưng địa điểm hoạt động của nhóm tại miền bắc Yemen - khu vực do Houthi kiểm soát, cho thấy khả năng liên quan đến lực lượng này.
Tìm kiếm hỗ trợ quốc tế
Ả-rập Xê-út đã tìm kiếm hỗ trợ từ nhiều đối tác trên khắp thế giới để đối phó với Houthi. Pháp, Anh và Pakistan đã cam kết hỗ trợ, trong khi những đồng minh khác như Thổ Nhĩ Kỳ đang cân nhắc khả năng viện trợ.
Theo thông tin trên báo chí, Thái tử Mohammed cũng đã đề nghị Syria hỗ trợ. Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa từng lãnh đạo các phe phái nổi dậy đánh bật các nhóm được Iran hậu thuẫn ra khỏi Syria, sau gần 1 thập kỷ nội chiến.
Tuy nhiên, đồng minh lớn nhất của Riyadh là Mỹ vẫn tham gia trực tiếp, chỉ dừng lại ở việc cử cố vấn quân sự đến hỗ trợ tình báo.
“Rõ ràng, sự tham gia trực tiếp của Mỹ bằng sức mạnh không quân sẽ có ích, bởi máy bay Mỹ có thể phản ứng nhanh hơn trước thông tin tình báo thu thập từ vệ tinh của Mỹ. Máy bay của Ả-rập Xê-út phải qua thêm một khâu nữa mới tiếp cận được nguồn thông tin đó, vì vậy sự tham gia của Mỹ sẽ rất hữu ích”, ông Shihabi nói.
Ả-rập Xê-út vẫn dễ bị tổn thương dù đã mua sắm một số hệ thống phòng không tiên tiến nhất của Mỹ. Cơ sở hạ tầng của nước này trải rộng trên những vùng sa mạc mênh mông, vì thế dễ bị tấn công bằng các loại UAV cảm tử giá rẻ do Houthi phát triển.