Houthi và cuộc chiến quanh mạng lưới dầu mỏ tỉ USD của Saudi Arabia

Lực lượng Houthi ở Trung Đông

Lực lượng Ansar Allah, hay còn gọi là Houthi, là phong trào chính trị, quân sự và tôn giáo hình thành tại miền bắc Yemen vào những năm 1990. Nhóm này có nguồn gốc từ cộng đồng Hồi giáo Shiite nhánh Zaydi.

Theo Hãng tin Reuters, từ một phong trào nổi dậy địa phương, Houthi dần mở rộng ảnh hưởng và giành quyền kiểm soát thủ đô Sanaa của Yemen vào năm 2014.

Năm 2015, Saudi Arabia đã dẫn đầu liên quân các nước Ả Rập can thiệp quân sự vào Yemen nhằm hỗ trợ chính phủ được quốc tế công nhận. Từ đó, một cuộc xung đột kéo dài giữa Riyadh và Houthi bắt đầu.

Lực lượng này được cho là có quan hệ chặt chẽ với Iran. Tuy nhiên, Houthi từng khẳng định nhóm này hoạt động độc lập và không phải lực lượng ủy nhiệm của Tehran.

Trong những năm gần đây, Houthi đã không ngừng phát triển năng lực tên lửa và máy bay không người lái, cho phép tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Saudi Arabia.

Đáng chú ý, năm 2019, Houthi mở các cuộc tấn công vào cơ sở dầu khí của Tập đoàn Saudi Aramco, khiến khoảng 5% nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn tạm thời. 

Từ cuối năm 2023, lực lượng này cũng liên tục tấn công các tàu thương mại trên Biển Đỏ nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với người Palestine trong cuộc xung đột tại Dải Gaza.

Những "huyết mạch" dầu mỏ của Saudi Arabia

Saudi Arabia là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. 

Trong nhiều thập niên, phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu của nước này phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển qua vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.

Để giảm sự phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này, vào thập niên 1980, Saudi Arabia đã xây dựng hệ thống đường ống dẫn dầu Đông - Tây, hay còn gọi là Petroline.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), hệ thống đường ống dài khoảng 1.200km, nối trung tâm xử lý dầu Abqaiq ở miền đông Saudi Arabia với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ.

Tuyến đường ống cho phép dầu thô được vận chuyển xuyên lãnh thổ Saudi Arabia để xuất khẩu từ phía tây, thay vì phải đi qua eo biển Hormuz.

Tuyến này ban đầu có công suất 5 triệu thùng/ngày, sau đó được nâng lên khoảng 7 triệu thùng/ngày, trở thành một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng của Saudi Arabia.

Ngoài Petroline, Saudi Arabia còn có đường ống vận chuyển khí hóa lỏng tự nhiên (LNG) từ Abqaiq đến Yanbu, chạy gần song song với tuyến Đông - Tây. Tuy nhiên tuyến này chuyên vận chuyển các sản phẩm khí hóa lỏng, không phải đường ống xuất khẩu dầu thô thông thường.

Saudi Arabia cũng từng có những tuyến đường ống khác như tuyến xuyên bán đảo Ả Rập Tapline và tuyến dẫn dầu từ Iraq qua Saudi Arabia (IPSA), song các tuyến này hiện không còn hoạt động.

Những ngày gần đây, Houthi liên tục tiến hành tấn công sân bay, cơ sở dầu khí và nhiều mục tiêu quan trọng khác tại Saudi Arabia, làm gia tăng căng thẳng giữa hai bên.

Mới đây, ngày 14-10, Bộ Năng lượng Saudi Arabia thông báo trụ sở Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco ở thành phố Dhahran đã bị tấn công.

Ngoài các cơ sở của Aramco ở Dhahran, Houthi còn cho biết đã dùng tên lửa tấn công sân bay quốc tế King Khalid và một nhà máy lọc dầu ở Riyadh. 

Diễn biến này không chỉ đe dọa hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công của lực lượng Houthi vào Saudi Arabia.