"Mọi người cần phải coi họ như một bên 'bị ruồng bỏ' trong khu vực", nghị sĩ Malaysia Syed Saddiq Syed Abdul Rahman phát biểu trong tuần này, khi đề cập tình trạng các vụ cháy rừng tại Indonesia khiến khói mù lan sang những nước láng giềng.
"Malaysia và Indonesia là những quốc gia láng giềng gần gũi, nhưng mối quan hệ đó phải đi đôi với trách nhiệm. Tại sao người dân Malaysia cứ phải tiếp tục gánh chịu hậu quả từ những hành động thiếu trách nhiệm bên ngoài biên giới của chúng ta?", nghị sĩ Syerleena Abdul Rashid nói.
Những bình luận từ giới nghị sĩ gay gắt hơn nhiều so với cách tiếp cận ngoại giao mềm mỏng mà chính phủ Malaysia vẫn áp dụng cho đến nay. Tuy nhiên, điều này phần nào phản ánh sự thất vọng khi Indonesia không thể kiểm soát được các đám cháy rừng.
Malaysia ngày càng bất bình vì khói mù từ Indonesia
Khói mù từ cháy rừng bao trùm khắp Kuala Lumpur, Malaysia. Video: AFP
Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim hôm 15/10 lên tiếng bảo vệ cách tiếp cận của chính phủ, khẳng định quốc gia Đông Nam Á "đã làm tất cả những gì có thể" để cùng nước láng giềng Indonesia giải quyết vấn đề khói mù từ cháy rừng.
Tại địa điểm du lịch nổi tiếng Batu Caves, cả du khách và người lao động địa phương đều bày tỏ sự thất vọng về hiện trạng.
"Chẳng nhìn thấy gì cả", Diddy Hamidon, làm nghề điều hành tour, nói về khung cảnh khói mù bao phủ và kêu gọi "chính phủ Indonesia cần hành động đúng đắn".
Malaysia đã phải đóng cửa các trường học do tình trạng khói mù và đề nghị hỗ trợ Indonesia dập tắt các đám cháy. Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết phải đến ngày 14/10, đề nghị hỗ trợ mới được Indonesia cân nhắc tiếp nhận, sau các cuộc thảo luận giữa giới chức quản lý thiên tai của cả hai nước.
"Hình thức hợp tác cụ thể sẽ phụ thuộc vào kết quả của những cuộc thảo luận này", ông nói.
Indonesia thường xuyên xảy ra cháy rừng trong mùa khô hàng năm, nhưng các vụ cháy năm nay trở nên nghiêm trọng hơn do tác động mạnh từ hiện tượng thời tiết El Nino gây ra tình trạng hạn hán tại quốc gia này.
Những đám cháy đã thiêu rụi hàng trăm nghìn hecta đất tại Indonesia, gây ra tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở Malaysia, Singapore, Philippines và Đông Timor. Các trường học ở những nước này đều phải đóng cửa trong tuần qua do khói bụi bao phủ.
Các tòa nhà bị khói bao trùm ở Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 16/10. Ảnh: AFP
Sự phẫn nộ trở nên gay gắt hơn sau những phát biểu từ Syahganda Nainggolan, người đứng đầu cơ quan truyền thông của Indonesia, hồi cuối tuần trước. "Chúng tôi đâu chỉ gửi khói sang. Oxy ở Singapore và Malaysia cũng đến từ các khu rừng của chúng tôi", ông phát biểu.
Nghị sĩ Syerleena gọi những bình luận này là "hoàn toàn thiếu tế nhị". "Chúng tôi coi trọng quan hệ với Indonesia, nhưng điều đó không nên ngăn cản chúng tôi lên tiếng khi có những phát ngôn không phù hợp", bà cho biết.
Syerleena kêu gọi thiết lập cơ chế quy trách nhiệm ở cấp khu vực, trong đó các công ty có liên quan đến hoạt động đốt rừng phải chịu trách nhiệm, dù đó là doanh nghiệp của Indonesia, Malaysia hay Singapore.
"Điều chúng tôi cần từ Jakarta là sự minh bạch cao hơn, thực thi pháp luật nghiêm khắc hơn đối với các công ty đứng sau hành vi đốt rừng trái phép, cùng với đó là sự hợp tác chặt chẽ hơn với các quốc gia láng giềng", nghị sĩ Malaysia kêu gọi.
Ngọc Ánh (Theo AFP, Reuters)