Điều này sẽ giúp đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng của thành phố, giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước và hệ thống tín dụng ngân hàng.
Tạo kênh dẫn vốn đầu tư hạ tầng
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển đột phá với nhu cầu đầu tư hạ tầng kỹ thuật và xã hội rất lớn. Theo tính toán của Ủy ban nhân dân thành phố, giai đoạn 2026-2030, địa phương cần huy động hơn 3,2 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội; trong đó, ngân sách thành phố dự kiến chỉ đáp ứng được khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm các giải pháp huy động vốn mới, mang tính dài hạn và bền vững từ thị trường tài chính trong nước cũng như quốc tế.
Thực tế, các công trình hạ tầng quy mô lớn như mạng lưới đường sắt đô thị (metro), hệ thống cảng biển, hạ tầng logistics hay các dự án chuyển dịch năng lượng đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn rất lớn. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn ngân sách Nhà nước và tín dụng ngân hàng truyền thống sẽ tạo sức ép không nhỏ lên hệ thống tài chính.
Để giải bài toán này, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC đã tổ chức lấy ý kiến tham vấn dự thảo nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố về quy định phát hành trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình. Việc thiết lập một kênh huy động vốn chuyên biệt thông qua thị trường trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình ngay tại VIFC-HCMC là hướng đi phù hợp với xu thế chung của các trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Cuộc họp lấy ý kiến tham vấn thu hút khoảng 50 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý Trung ương, sở, ban, ngành, địa phương, các định chế tài chính quốc tế, ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và giới chuyên gia kinh tế.
Đánh giá về ý nghĩa của cơ chế mới này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC cho biết: Mục tiêu quan trọng nhất của cơ chế là hình thành một kênh huy động vốn mới cho thành phố, kết nối trực tiếp nhu cầu vốn rất lớn cho hạ tầng, phát triển đô thị với các dòng vốn dài hạn trong nước và quốc tế. “Đây sẽ là một trong những sản phẩm tài chính nền tảng đầu tiên của VIFC-HCMC, góp phần tích cực trong việc giảm áp lực trực tiếp lên ngân sách Nhà nước và hệ thống tín dụng ngân hàng. Nguồn vốn huy động thông qua công cụ trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình tại VIFC-HCMC sẽ được định hướng tập trung cho các dự án trọng điểm có tính lan tỏa cao”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.
Hiện nay, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC đang tích cực chuẩn bị danh mục hơn 21 dự án hạ tầng, trong đó tiến hành sàng lọc từ 5 đến 7 dự án có tính khả thi cao nhất, quy mô lớn để ưu tiên mời gọi các nhà đầu tư chiến lược trong thời gian tới. Việc gắn phát hành trái phiếu với các công trình cụ thể giúp nâng cao tính minh bạch, giúp nhà đầu tư dễ dàng đánh giá hiệu quả và rủi ro của từng dự án.
Chuẩn hóa hạ tầng phát hành trái phiếu
Để trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình thật sự phát huy hiệu quả, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư, việc xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh cùng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ đóng vai trò quyết định. Tại phiên tham vấn, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC đã đặt ra các vấn đề trọng tâm để đại biểu thảo luận và cho ý kiến chuyên sâu như: Cơ sở pháp lý, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan; cấu trúc phát hành trái phiếu gồm đồng tiền, kỳ hạn, lãi suất, xếp hạng tín nhiệm. Các đại biểu đã trao đổi về quản trị rủi ro, hạ tầng giao dịch tại Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC); định hướng phát triển trái phiếu xanh, bền vững.
Cuộc họp tham vấn đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp thiết thực, thể hiện góc nhìn đa chiều từ các định chế tài chính và chuyên gia uy tín. Ông Neeraj Gupta, đại diện Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) khu vực châu Á-Thái Bình Dương, chia sẻ những kinh nghiệm phong phú trong việc chính quyền địa phương phát hành trái phiếu để phát triển hạ tầng. Phân tích về các giải pháp kỹ thuật, bà Trần Thị Thu Trang, đại diện BNP Paribas Việt Nam, đề xuất các phương án cụ thể nhằm thu hút dòng vốn nước ngoài tham gia vào thị trường trái phiếu tại VIFC-HCMC. Ông Lê Thắng Cần, đại diện Công ty Đầu tư tài chính Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh (HFIC), chia sẻ những bài học kinh nghiệm rút ra từ các đợt phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Phạm Hồng Quân, đại diện MB Bank, tập trung làm rõ các giải pháp mở rộng cơ sở nhà đầu tư và cơ chế kết nối với thị trường vốn quốc tế...
Việc hình thành cơ chế phát hành trái phiếu tại VIFC-HCMC giải quyết nhu cầu vốn cho các công trình hạ tầng trước mắt và mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của Thành phố Hồ Chí Minh. Trung tâm tài chính quốc tế được định vị là nơi tập trung của các quỹ đầu tư toàn cầu, ngân hàng đầu tư, công ty quản lý tài sản và các doanh nghiệp công nghệ tài chính. Đây chính là những chủ thể có năng lực điều phối và dẫn dắt dòng vốn dài hạn vào các công trình hạ tầng trọng điểm.
Mới đây, Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho Tokgistic Pte. Ltd. (Singapore) để thực hiện dự án Công ty TNHH Swift Logistics tại thành phố. Dự án có tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 25.850 tỷ đồng, tương đương 980 triệu USD; trong đó, vốn góp của nhà đầu tư là 196 triệu USD, chiếm 20% tổng vốn đầu tư, vốn dự kiến huy động là 784 triệu USD. Dự án này là bước hiện thực hóa cam kết của Tiktok Đông Nam Á về đề xuất thành lập 3 doanh nghiệp trong các lĩnh vực logistics, thanh toán số và thương mại số gắn với VIFC-HCMC.
Theo đánh giá của các chuyên gia, bên cạnh nguồn vốn tài chính thuần túy, thông qua các hoạt động phát hành và giao dịch quốc tế tại VIFC-HCMC, thành phố còn tiếp nhận các giá trị vô hình quan trọng như công nghệ tài chính hiện đại, năng lực quản trị tiên tiến, các chuẩn mực minh bạch theo lệ phí quốc tế, hệ thống dữ liệu và mạng lưới chuyên gia toàn cầu. Đây là những nền tảng cơ bản để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
ANH TUẤN