Iran bắt tàu ngầm không người lái của Mỹ:  Hệ quả khôn lường

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã thu giữ một tàu ngầm không người lái của Mỹ trong chiến dịch tình báo và tác chiến được mô tả là phức tạp. Tehran đồng thời công bố hình ảnh, video cho thấy chiếc Dive-LD được trục vớt gần như nguyên vẹn, làm dấy lên chú ý đặc biệt trong giới quan sát quân sự. Theo Dân Trí, đây là lần đầu mẫu phương tiện lặn này được ghi nhận triển khai thực tế trong một xung đột Mỹ - Iran. Một quan chức Mỹ nói chiếc tàu gặp sự cố kỹ thuật hơn một ngày trước, khi đang khảo sát vùng biển khu vực để hỗ trợ các hoạt động đang diễn ra. Quan chức này khẳng định phương tiện thuộc mẫu cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm, đồng thời không mang theo thiết bị sonar hoặc radar bí mật. Tuy nhiên, người này không xác nhận cũng không phủ nhận thông tin Iran đã thực sự thu giữ được chiếc tàu. Anduril, nhà sản xuất Dive-LD, sau đó xác nhận một phương tiện cùng loại đang hoạt động trong khu vực đã bị mất. Người phát ngôn công ty cho biết Dive-LD là hệ thống tự hành được thiết kế để chấp nhận nguy cơ tổn thất khi thực hiện nhiệm vụ tại những môi trường nguy hiểm. Tuyên bố này cho thấy việc mất phương tiện đã được tính đến trong thiết kế, nhưng không làm giảm ý nghĩa của khả năng thiết bị rơi vào tay đối thủ. Dive-LD thuộc nhóm UUV cỡ lớn, dài khoảng 5,8 mét, đường kính 1,2 mét và nặng gần ba tấn, với năng lực hoạt động đáng chú ý dưới mặt biển. Phương tiện có thể lặn sâu tới 6.000 mét, duy trì hoạt động liên tục trên biển khoảng mười ngày, phù hợp nhiều nhiệm vụ dài ngày. Dive Technologies phát triển hệ thống này trước khi được Anduril mua lại, sau đó bàn giao cho Nhóm Phương tiện Lặn Không người lái số 1 của Hải quân Mỹ vào tháng 4/2025. Thiết kế mô-đun giúp Dive-LD đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quân sự, từ chuẩn bị dữ liệu môi trường tác chiến đến tình báo, giám sát và trinh sát. Phương tiện cũng có thể tham gia chống thủy lôi, đồng thời triển khai các vật thể dưới nước tùy yêu cầu nhiệm vụ. Sự linh hoạt đó biến UUV thành công cụ quan trọng trong những vùng biển nguy hiểm, nơi phương tiện có người lái phải đối mặt rủi ro lớn hơn. Hải quân Mỹ đã sử dụng các UUV để hỗ trợ rà phá thủy lôi của Iran tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch thường xuyên đứng trước nguy cơ bị đe dọa. Washington cũng tăng cường triển khai UUV cùng nhiều phương tiện không người lái khác nhằm đối phó với các hoạt động và mối đe dọa xuất phát từ Iran. Financial Times từng đưa tin Mỹ huy động thợ lặn đặc nhiệm SEAL, tàu robot và phương tiện dưới nước chuyên dụng trong chiến dịch rà phá kéo dài bốn tháng. Việc đưa Dive-LD vào hoạt động chống Iran đồng thời tạo cơ hội thực tiễn để Mỹ kiểm chứng năng lực UUV, cũng như các chiến thuật vận hành trong điều kiện xung đột. Những kinh nghiệm thu được có thể ảnh hưởng đáng kể tới cách các lực lượng quân sự chuẩn bị cho những cuộc đối đầu cường độ cao với đối thủ ngang hàng. Vì vậy, việc một phương tiện bị mất, đặc biệt nếu còn nguyên vẹn, có thể tạo ra những bài học ngoài dự kiến cho cả bên sử dụng lẫn bên thu giữ. Iran có lịch sử thu thập khí tài quân sự nước ngoài, nhất là thiết bị của Mỹ, nhằm phân tích và phục vụ hoạt động kỹ thuật đảo ngược. Vụ thu giữ máy bay không người lái RQ-170 Sentinel năm 2011 thường được xem là ví dụ điển hình cho cách Tehran khai thác những phương tiện đối phương để nghiên cứu công nghệ. Nếu Dive-LD thực sự nằm trong tay Iran, thiết bị này có thể trở thành nguồn thông tin hữu ích về năng lực, cấu trúc và giới hạn của UUV hiện đại. Iran cũng có thể chia sẻ phương tiện thu giữ với các đối tác quốc tế đang phát triển năng lực UUV, qua đó mở rộng tác động vượt khỏi phạm vi đối đầu song phương. Vụ việc đồng thời đem lại lợi ích tuyên truyền cho chính phủ Iran, trong bối cảnh nước này chịu sức ép quân sự và kinh tế từ Mỹ. Khi hoạt động bằng phương tiện không người lái tiếp tục mở rộng, nguy cơ bị thu giữ hoặc tổn thất sẽ tăng, đặt ra thách thức mới cho việc bảo vệ công nghệ và duy trì ưu thế quân sự.