Iran chuẩn bị ra sao trước nguy cơ Mỹ tái khởi động tấn công?

Các phương tiện truyền thông những ngày qua đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc các cuộc tấn công vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tới và bầu cử tại Israel vào ngày 27/10.

Trước thông tin này, theo các nguồn tin, các quan chức tại Tehran tuyên bố đang chuẩn bị sẵn sàng cho những đợt tấn công mới với phương án đáp trả toàn diện, bao gồm nhắm hỏa lực vào các căn cứ của Mỹ và các cơ sở năng lượng tại Vùng Vịnh.

Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào ngày 3/11 và cuộc bầu cử tại Israel vào ngày 27/10 đã đưa yếu tố chính trị vào cách tiếp cận của cả hai quốc gia đối với cuộc xung đột mà hai quốc gia đồng minh này đã phát động từ cuối tháng 2.

Các cuộc thăm dò cho thấy giá năng lượng tăng cao do cuộc chiến Iran đang gây bất lợi cho đảng Cộng hòa của ông Donald Trump. Vào ngày 8/10, Tổng thống Trump đăng tải trên mạng xã hội rằng Mỹ sẽ không tấn công Iran trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ với lý do Washington đã có "thảo luận hiệu quả" với Tehran.

Lần gần nhất Mỹ tấn công nhằm vào Iran là đầu tháng 9. Tuy nhiên, sau khi các cuộc bầu cử kết thúc, ông Trump có thể sẽ ít bị ràng buộc hơn về mặt chính trị.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã vận động tranh cử với cương lĩnh tập trung vào việc thay đổi chế độ tại Iran.

Dẫn lời các quan chức cấp cao của Mỹ, báo New York Times tuần trước đưa tin Mỹ và Israel đã "xây dựng các kế hoạch cụ thể" cho một "chiến dịch ngắn hạn nhưng cường độ cao" tại Iran, nhắm vào các mục tiêu như cơ sở hạt nhân, hạ tầng năng lượng, cùng kho tên lửa và thiết bị bay không người lái của quốc gia này.

Một quan chức tiết lộ, mục tiêu đặt ra là làm suy yếu nền kinh tế Iran và buộc Tehran phải nhượng bộ ngoại giao, trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột vẫn hoàn toàn bế tắc. Mỹ cũng duy trì lệnh phong tỏa đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran tại eo biển Hormuz, khiến nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran bị sụt giảm nghiêm trọng.

Đầu tháng 10, trang tin Axios cho biết Lầu Năm Góc đã chỉ đạo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) "hoàn tất công tác chuẩn bị để nối lại các chiến dịch tác chiến quy mô lớn tại Iran".

Hiện tại, hai nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ đang có mặt tại Biển Ả rập, và nhóm thứ ba dự kiến ​​sẽ đến nơi vào cuối tháng 11.

Ngày 15/10, ông Trump chia sẻ với kênh truyền hình cánh hữu Newsmax về việc đang cân nhắc thực hiện một cuộc tấn công vào khu vực núi Pickaxe, gần tổ hợp hạt nhân Natanz, nơi các quan chức Mỹ cho rằng Iran có thể đã di chuyển các vật liệu nhạy cảm liên quan đến hạt nhân xuống dưới lòng đất. 

Một ngày sau đó, CNN đưa tin rằng nhà lãnh đạo Mỹ đang cân nhắc sử dụng MOAB được mệnh danh là “mẹ của các loại bom” để tấn công các mục tiêu tại Iran. Tuy nhiên, MOAB tạo ra sóng xung kích cực lớn trên mặt đất nên hiệu quả của loại vũ khí này đối với các cơ sở nằm sâu dưới lòng đất như tại núi Pickaxe sẽ hạn chế.

Iran đã sẵn sàng ứng phó

Các quan chức Iran tuyên bố đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc tấn công khác của đối phương, với phương án đáp trả trên quy mô rộng, bao gồm các đòn tấn công vào các căn cứ quân sự và cơ sở năng lượng của Mỹ tại Vùng Vịnh.

Ông Ali Asghar Shafieian, cố vấn truyền thông của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố, mặc dù Mỹ vẫn nắm giữ lợi thế đáng kể về công nghệ và quân sự, chiến lược của Tehran lại tập trung vào duy trì sự kiểm soát của chính quyền đối với đất nước, thay vì cố gắng đối đầu trực diện bằng cách so kè sức mạnh với đối thủ.

"Mỹ chiếm ưu thế về sức mạnh quân sự và công nghệ, nhưng thế mạnh của Iran lại nằm ở cách thức xử lý khủng hoảng", ông Shafieian nhận định.

Ông Shafieian dẫn chứng việc Iran nhanh chóng thay thế các quan chức cấp cao thiệt mạng trong những cuộc tấn công trước đó là minh chứng cho nỗ lực của Tehran nhằm tăng cường khả năng chống chịu của cấu trúc chính trị. Tehran cũng đang khôi phục năng lực tên lửa và thiết bị bay không người lái vốn chịu tổn hại trong loạt đợt tấn công quy mô lớn vào những tuần đầu của cuộc xung đột.

Dẫn lời các quan chức Iran, hãng tin Reuters tuần này đưa tin rằng quốc gia Hồi giáo này đang "chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới từ Israel và Mỹ, thay vì tìm kiếm một thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt chiến tranh". Nguồn tin này cũng cho biết thêm rằng Tehran đang kéo dài các cuộc đàm phán nhằm làm suy yếu vị thế của ông Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Iran đã thông báo với các chính phủ trong khu vực rằng các căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Mỹ có thể trở thành mục tiêu tấn công nếu các quốc gia láng giềng hỗ trợ chiến dịch của Mỹ hoặc Israel.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo việc các quốc gia trong khu vực tham gia hoặc hợp tác trong các chiến dịch như vậy sẽ dẫn đến "phản ứng quyết liệt và tương xứng".

"Iran sẵn sàng trao thêm cơ hội cho ngoại giao nếu chúng tôi thấy bằng chứng rõ ràng về mong muốn chân thành từ phía Mỹ trong xây dựng lòng tin và đạt được giải pháp công bằng. Tuy nhiên, nếu Mỹ chọn xung đột thay vì ngoại giao, điều đó chắc chắn sẽ dẫn đến thất bại chiến lược lớn hơn nữa", ông Araghchi viết trên mạng X hôm 21/10.

Iran chuẩn bị thế nào?

Ông Rahman Ghahremanpour, một nhà phân tích chính trị tại Tehran, đánh giá rằng công tác chuẩn bị của Iran không chỉ dừng lại ở tên lửa và thiết bị bay không người lái, mà còn ưu tiên cả củng cố an ninh nội bộ.

Điều này bao gồm xây dựng kế hoạch ngăn chặn kịch bản áp lực quân sự từ bên ngoài kết hợp với bất ổn trong nước. "Trong chiến lược chiến tranh bất đối xứng của chính phủ, mục tiêu cuối cùng là thuyết phục Mỹ rằng việc thay đổi chế độ thông qua hành động quân sự là điều bất khả thi".

Ông nói thêm rằng một số phe phái tại Iran từng ủng hộ việc quay trở lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, theo ông, các yêu cầu từ phía Washington hiện được coi là thái quá, đến nỗi ngay cả những quan chức Iran ủng hộ thỏa hiệp cũng gặp khó khăn trong việc tạo dựng sự ủng hộ trong nước cho các yêu cầu đó.

Các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục vướng mắc xoay quanh chương trình hạt nhân của Iran, vấn đề mà các quan chức Mỹ khẳng định phải là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự.

Đề xuất mới nhất từ Iran gửi tới Mỹ thông qua các nhà trung gian Qatar bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz dưới sự kiểm soát của Iran và đổi lại Washington phải dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, giải phóng các tài sản bị đóng băng và chấm dứt các hành động quân sự.

Dữ liệu từ đơn vị theo dõi tàu biển Kpler cho thấy, lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đang tiến gần đến mức trước chiến tranh. Nguyên nhân là do quân đội Mỹ thực hiện hộ tống các tàu chở dầu, trong khi các công ty vận tải biển cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro hơn để đổi lấy lợi nhuận lớn hơn. Điều này đặt ra câu hỏi liệu tầm ảnh hưởng của Iran đối với dòng chảy dầu mỏ có đang suy yếu hay không.