Iran sẽ khai thác triệt để bí mật quân sự từ tàu ngầm không người lái của Mỹ

Tàu ngầm không người lái Dive-LD của Mỹ vừa bị Iran thu giữ tại khu vực cửa eo biển Hormuz, thu hút chú ý vì giá trị công nghệ và ý nghĩa tuyên truyền. Theo VTC News dẫn nguồn Reuters, phương tiện này được phát triển bởi Dive Technologies, doanh nghiệp sau đó được Anduril mua lại, trước khi bàn giao cho Hải quân Mỹ. Dive-LD được chuyển đến Nhóm Phương tiện Lặn Không người lái số 1, còn gọi là UUVGRU-1, vào tháng 4/2025, trong quá trình Mỹ mở rộng năng lực tác chiến dưới biển. Dive-LD thuộc thế hệ phương tiện quân sự tự hành mới, được thiết kế để giám sát tầm xa và thực hiện nhiều nhiệm vụ dưới nước khác nhau. Khác với phương tiện cần con người điều khiển thường xuyên, mẫu tàu này có thể hoạt động trong nhiều ngày, giảm đáng kể mức độ can thiệp trực tiếp từ kíp vận hành. Anduril từng quảng bá Dive-LD là phương tiện tự hành dưới nước cỡ lớn đáng tin cậy, linh hoạt, có khả năng hoạt động liên tục đến 10 ngày trong điều kiện khắc nghiệt. Việc một phương tiện như vậy rơi vào tay Iran lập tức tạo ra lo ngại liên quan đến bí mật kỹ thuật, dù mức độ thiệt hại thực tế hiện chưa được công bố đầy đủ. Nhiều nhà phân tích nhận định Tehran khó thu được lợi thế quân sự mang tính quyết định chỉ từ một chiếc tàu ngầm không người lái bị thu giữ. Tuy nhiên, sự kiện vẫn đem lại cho Iran lợi ích tuyên truyền, đồng thời tạo bước lùi khó xử đối với nỗ lực Washington thể hiện ưu thế công nghệ. Iran từng tận dụng những lần thu giữ phương tiện không người lái Mỹ để trình bày năng lực khai thác, sao chép hoặc phát triển công nghệ quân sự trong nước. Năm 2011, Tehran tuyên bố đã kiểm soát máy bay không người lái tàng hình RQ-170 Sentinel, khiến cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama công khai yêu cầu Iran trao trả phương tiện. Sau đó, Iran nói đã sao chép ngược công nghệ của RQ-170 Sentinel và giới thiệu nhiều mẫu máy bay nội địa dường như dựa trên thiết kế này. Washington trước đây cũng từng hành động nhanh chóng nhằm ngăn Iran tiếp cận công nghệ hàng hải không người lái của Mỹ. Theo Hải quân Mỹ, năm 2022, tàu tuần tra cùng trực thăng MH-60S Seahawk được triển khai sau khi một tàu hải quân Iran cố kéo phương tiện mặt nước Saildrone khỏi Vịnh Ba Tư. Diễn biến khi đó cho thấy Mỹ xem nguy cơ mất quyền kiểm soát các hệ thống không người lái tiên tiến là vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt tại vùng biển chiến lược. Lần này, các chuyên gia cho rằng Iran gần như chắc chắn sẽ tìm cách kiểm tra, tháo rời và phân tích phần cứng của Dive-LD để tìm hiểu cấu trúc bên trong. Chuyên gia Bryan Clark, Giám đốc Trung tâm Khái niệm và Công nghệ Quốc phòng thuộc Viện Hudson, nhận định kỹ sư Iran hoàn toàn có thể đảo ngược công nghệ của nhiều hệ thống cơ khí. Ông dẫn lại việc Iran từng thực hiện cách tiếp cận tương tự với các máy bay không người lái Mỹ bị bắt giữ trước đây. Dù vậy, việc khai thác toàn bộ năng lực của Dive-LD không đơn giản, bởi phần mềm và hệ thống điều khiển có thể chứa nhiều cơ chế bảo vệ tích hợp. Những lớp bảo vệ này có khả năng hạn chế việc truy cập dữ liệu, ngăn sao chép trực tiếp hoặc làm giảm giá trị của các thành phần điện tử khi phương tiện rơi vào tay đối phương. Theo Bryan Clark, phần cứng có thể được mổ xẻ tương đối thuận lợi hơn, còn phần mềm vẫn là rào cản lớn đối với nỗ lực tái tạo nguyên trạng. Chuyên gia Farzin Nadimi thuộc Viện Washington cho rằng Iran sẽ tận dụng mọi cơ hội tuyên truyền từ vụ việc, đồng thời có thể giúp Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tức IRGC, phát triển những thiết kế riêng tốt hơn. Reuters cho biết các đại sứ quán Iran tại nhiều nước đã chế giễu Mỹ vì để mất phương tiện không người lái, trong đó Đại sứ quán Iran tại Ghana đăng lời khoe rằng chiếc tàu được trục vớt như một chai nhựa trong lưới đánh cá. Dù giá trị tình báo vẫn chưa rõ, Dive-LD chắc chắn trở thành biểu tượng mới trong cuộc cạnh tranh công nghệ dưới biển giữa Washington và Tehran, nơi mỗi phương tiện bị mất đều kéo theo cả tổn thất hình ảnh lẫn nguy cơ lộ năng lực.