Jakarta tính đưa vận tải công cộng lên bầu trời, liệu có khả thi? - Thanh Niên

Đã có một số ý kiến khác nhau sau khi Thống đốc Đặc khu Jakarta (Indonesia) Pramono Anung thông báo kế hoạch đưa vận tải công cộng lên bầu trời nằm trong chiến lược trung và dài hạn của thủ đô Indonesia.

Ông Doddy (45 tuổi), một người bán đồ ăn nhẹ ven đường, dõi mắt nhìn dòng xe cộ nhích từng chút một qua quầy hàng của mình ở thủ đô Jakarta (Indonesia). Ý nghĩ được bay lượn trên bầu trời thủ đô bằng trực thăng khiến ông thích thú.

"Tất nhiên là tôi rất muốn ngắm nhìn Jakarta từ trên cao rồi... Có khi tim tôi sẽ ngừng đập vì phấn khích mất thôi", ông Doddy chia sẻ với tờ The Straits Times mới đây.

Điều này hoàn toàn có thể trở thành hiện thực khi Thống đốc Đặc khu thủ đô Jakarta Pramono Anung đang muốn TransJakarta, đơn vị vận hành xe buýt công cộng của thành phố, mở rộng sang lĩnh vực vận tải đường thủy và sau đó là cả đường hàng không.

Ra mắt vào năm 2004, TransJakarta nổi tiếng với mạng lưới xe buýt rộng khắp và mức giá vé cố định là 3.500 rupiah (5.000 đồng). Mạng lưới này đã ghi nhận 329,2 triệu lượt hành khách trong 9 tháng đầu năm 2026 và dự kiến đạt con số 438,5 triệu lượt trong cả năm, theo số liệu từ chính quyền Jakarta.

Những đề xuất sửa đổi quy định quản lý TransJakarta sẽ cho phép đơn vị này mở rộng hoạt động sang lĩnh vực vận tải đường thủy và đường hàng không, đồng thời tăng vốn điều lệ từ 5.225 tỉ rupiah lên 13.400 tỉ rupiah (hơn 19.370 tỉ đồng).

Khi trao đổi với giới báo chí vào ngày 4.10 về khả năng triển khai vận tải công cộng bằng đường hàng không, ông Pramono cho hay dân số của toàn vùng đô thị Jakarta lên tới 42 triệu người. "Thật khó tưởng tượng một vùng đô thị lớn như thế lại không có dịch vụ vận tải hàng không", ông Pramono nói.

Ông nói thêm rằng các kế hoạch về vận tải hàng không nằm trong chiến lược trung và dài hạn của thủ đô, nhưng chưa xác định cụ thể loại phương tiện bay nào sẽ được sử dụng.

Ông có đề cập trực thăng như một phương án khả thi, lấy thành phố New York (Mỹ) mà ông mới đến thăm gần đây làm ví dụ về nơi đã có quy định quản lý vận tải hàng không. Ông cho rằng Jakarta cần thiết lập các quy tắc và thủ tục cấp phép cần thiết ngay từ bây giờ, trước khi các dịch vụ này thực sự trở nên cần thiết.

Cô Aisah, một nhân viên hành chính 38 tuổi tại Jakarta, tỏ ra rất hào hứng trước thông tin này. "Sẽ không còn cảnh vội vã trong giờ cao điểm nữa? Thật tuyệt vời. Nếu hỏi tôi cách đây 10 năm, tôi sẽ nói điều đó là bất khả thi. Nhưng giờ chúng ta đã có MRT (hệ thống metro), nên dường như chẳng có gì là không thể. TransJakarta vốn đã có mạng lưới xe buýt hiệu quả, nên việc mở rộng dịch vụ sang cả đường hàng không và đường thủy có thể là bước đi tiếp theo hợp lý", cô Aisah chia sẻ với The Straits Times.

Trong khi đó, một hành khách khác tên Sheila, chuyên viên tiếp thị 28 tuổi, lại tỏ ra hoài nghi. "Đó chắc chắn sẽ là một cách di chuyển đầy sang chảnh để đến nơi làm việc. Nhưng trực thăng chở được bao nhiêu hành khách và giá vé sẽ là bao nhiêu? Chắc chắn nó không thể rẻ như giá vé xe buýt TransJakarta được", cô nói.

Bay cao, chi phí lớn

Các dịch vụ trực thăng tư nhân đã hoạt động tại Jakarta, nhưng với mức giá cao hơn nhiều so với giá vé xe buýt thông thường. Ông Ari Nurwanda, Giám đốc thương mại của Whitesky Aviation (công ty cung cấp dịch vụ thuê trực thăng và di chuyển ở Jakarta), hồi tháng 8.2025 cho hay giá thuê bắt đầu từ khoảng 32 triệu rupiah (hơn 46 triệu đồng)/giờ đối với các loại trực thăng nhỏ.

Tuy nhiên, chuyên gia giao thông Deddy Herlambang đặt câu hỏi liệu việc sử dụng trực thăng có mang lại hiệu quả kinh tế hay không đối với một thành phố đang nỗ lực cải thiện hệ thống giao thông công cộng.

"Sẽ thật vô lý khi dùng trực thăng làm phương tiện giao thông công cộng đại trà giống xe buýt nhỏ, vì các loại trực thăng cỡ lớn có chi phí cực kỳ đắt", ông Deddy, nhà nghiên cứu cấp cao tại tổ chức Strategic Transport Initiatives (INSTRAN), nói với The Straits Times.

"Số tiền đó nên được dùng để mua thêm xe buýt TransJakarta loại không chạy trên làn đường dành riêng", ông đề xuất, muốn nói đến các loại xe buýt chạy trên đường phố thông thường thay vì làn đường dành riêng, giúp mở rộng mạng lưới ra ngoài các tuyến chính.

Dịch vụ tàu thuyền trước khi triển khai dịch vụ bay

Đối với mảng vận tải đường thủy, TransJakarta sẽ tiếp quản dịch vụ tàu công cộng đi đến Thousand Islands, một cụm đảo nằm ngoài khơi bờ biển phía bắc Jakarta, vào tháng 6.2027.

Thống đốc Pramono tin rằng TransJakarta có thể vận hành dịch vụ này một cách hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn. Ông nhấn mạnh: "Giá vé chắc chắn sẽ rẻ hơn nếu dịch vụ được quản lý một cách chuyên nghiệp, giống như cách TransJakarta đang thực hiện".

TransJakarta cho rằng việc tiếp nhận dịch vụ này sẽ giúp việc đi lại giữa các hòn đảo trở nên thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp địa phương và ngành du lịch. Jakarta cũng đang cân nhắc thành lập một công ty con để vận hành các tàu này.

Ông Deddy nhận định ngân sách của Jakarta đủ khả năng chi trả cho việc mở rộng sang lĩnh vực vận tải đường biển, nhưng để duy trì mức giá vé thấp thì cần phải có trợ giá. Ông đề xuất mức giá vé hợp lý cho hành khách là từ 25.000 (36.000 đồng) đến 50.000 rupiah (72.300 đồng).

Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng này đã vấp phải những lo ngại từ các nhà lập pháp Jakarta. Tại phiên họp toàn thể của Hội đồng Lập pháp Jakarta diễn ra vào ngày 7.10, các nhà lập pháp từ nhiều đảng chính trị đã đặt câu hỏi về chi phí cũng như việc liệu TransJakarta có nên mở rộng hoạt động ra ngoài phạm vi dịch vụ xe buýt hiện tại hay không, theo The Straits Times.