Hạ tầng logistics vẫn là điểm nghẽn
Ông Vũ Ngọc Long, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai, chia sẻ thông tin trên tại Hội nghị ngành công thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII, năm 2026 vào sáng 22/10 tại TPHCM.
Theo ông Long, chi phí logistics cao xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có tình trạng ùn tắc cục bộ tại các tuyến đường kết nối, sự thiếu đồng bộ giữa vận tải đường bộ với đường thủy nội địa và đường sắt. Hệ thống kho bãi còn phân tán, chưa hình thành mạng lưới dịch vụ liên kết hiệu quả với các đầu mối giao thông.
Những yếu tố này khiến chi phí logistics của địa phương và toàn vùng vẫn ở mức cao.
Đặc biệt, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) - vựa nông thủy sản chủ lực của cả nước, hệ thống logistics sau thu hoạch vẫn còn hạn chế.
Theo Sở Công Thương TP Cần Thơ, trung tâm logistics hạng I cấp vùng và chợ đầu mối nông sản tích hợp kho lạnh theo quy hoạch vẫn chưa hình thành. Phần lớn hàng hóa xuất khẩu của miền Tây vẫn phải trung chuyển ngược lên các cảng biển tại TPHCM và vùng Đông Nam Bộ bằng đường bộ, làm phát sinh chi phí vận chuyển, tăng tỷ lệ hao hụt và đẩy giá thành sản phẩm lên cao.
Ở khu vực biên giới phía Tây, Tây Ninh còn đối mặt với áp lực thông quan hàng hóa ngày càng lớn qua tuyến Hành lang kinh tế Xuyên Á. Mặc dù kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 qua địa bàn đạt trên 31,4 tỷ USD, năng lực cung ứng dịch vụ kho bãi, kho ngoại quan và hạ tầng logistics biên mậu vẫn chưa bắt kịp lưu lượng hàng hóa thực tế.
Theo lãnh đạo các sở công thương, khu vực phía Nam đóng vai trò chủ lực trong kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ đạt 2,86 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 48,2%. Chính vì thế, việc khơi thông logistics sẽ góp phần tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Kiến nghị lập Ủy ban Quốc gia, gỡ vướng thể chế
Trước áp lực chi phí và yêu cầu chuyển đổi xanh, đại diện ngành công thương các địa phương đã đồng loạt đưa ra những kiến nghị mang tính đột phá.
Sở Công Thương TPHCM kiến nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế quản lý, điều phối thống nhất hoạt động logistics ở cấp quốc gia. Một trong những phương án được đề xuất là nghiên cứu mô hình Ủy ban Logistics quốc gia hoặc thiết lập cơ chế điều phối liên ngành phù hợp, qua đó phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan.
Đồng thời, TPHCM và Đồng Nai đề nghị Bộ Công Thương phối hợp các cơ quan liên quan xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu chuỗi dịch vụ và nền tảng công nghệ dùng chung, giúp doanh nghiệp giảm bớt thời gian và chi phí thực hiện thủ tục không cần thiết.
Ở góc độ quy hoạch, Đồng Nai đề xuất đẩy nhanh hoàn thiện các trung tâm logistics quy mô trên 100ha bao quanh sân bay Long Thành, chuyên trách hàng công nghệ cao, kho lạnh vắc-xin và thương mại điện tử xuyên biên giới. Tỉnh cũng đề nghị khơi thông luồng sông Đồng Nai, Thị Vải cho tàu 2.000-3.000 tấn để đưa nông sản miền Tây về các trung tâm kho vận hiện đại.
Đối với khu vực biên giới, Tây Ninh kiến nghị Trung ương sớm có cơ chế đặc thù cho logistics biên giới, hỗ trợ đầu tư đưa trung tâm logistics cửa khẩu Mộc Bài thành trung tâm logistics cấp vùng, đồng thời triển khai mô hình "Cửa khẩu thông minh" và phát triển trục công nghiệp - dịch vụ - logistics TPHCM - Trảng Bàng - Gò Dầu - Mộc Bài - Xa Mát.
Tại khu vực Tây Nam Bộ, Cần Thơ và Vĩnh Long đề nghị Bộ Công Thương và các bộ, ngành ưu tiên hỗ trợ nguồn lực để triển khai trung tâm logistics vùng hạng I và mạng lưới kho lạnh gắn với vùng nguyên liệu tập trung theo Quyết định 616/QĐ-TTg, tránh đầu tư manh mún, chồng chéo.
Tại hội nghị, phản hồi các đề xuất từ phía địa phương, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết đang chủ trì rà soát toàn diện khung pháp lý và đề xuất sửa đổi hoặc thay thế Nghị định số 163/2017/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ logistics.
Bộ Công Thương cũng cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu thiết lập cơ chế điều phối liên ngành, xây dựng cơ sở dữ liệu và nền tảng kết nối số dùng chung, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn làm gia tăng chi phí, bảo đảm dòng chảy hàng hóa khu vực phía Nam lưu thông thông suốt và đạt hiệu quả tối ưu.