Nằm ở vị trí chiến lược khu vực bờ biển phía Nam, cửa biển Gành Hào (tỉnh Cà Mau) là nơi có mật độ tàu cá ra vào và hoạt động nhộn nhịp của khu vực. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Đồn Biên phòng Gành Hào (Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau) tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp.
Bằng việc đổi mới công tác thông tin tuyên truyền, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số kết hợp với quản lý, hỗ trợ trực tiếp, lực lượng Biên phòng không chỉ giúp ngư dân chấp hành đúng pháp luật mà còn tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người dân, xây dựng quyết tâm cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền gắn với chuyển đổi số
Đứng trước yêu cầu cấp thiết về chống khai thác IUU, Đồn Biên phòng Gành Hào xác định công tác thông tin, tuyên truyền là “mũi nhọn” để thay đổi nhận thức từ gốc rễ của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân.
Trung tá Phạm Thanh Nhân, Chính trị viên Đồn Biên phòng Gành Hào cho biết, bên cạnh các hình thức truyền thống, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số như nhóm Zalo, video ngắn, mã QR để chuyển tải nhanh chóng các quy định pháp luật về chống khai thác IUU đến ngư dân.
Nội dung tập trung vào quy trình khai báo xuất, nhập bến, vận hành thiết bị giám sát hành trình (VMS) và cảnh báo các hành vi vi phạm, giúp người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và thực hiện đúng.
Đối với những ngư dân còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, cán bộ, chiến sỹ trực tiếp đến từng hộ gia đình hướng dẫn, “cầm tay chỉ việc,” bảo đảm chủ tàu, thuyền trưởng, ngư dân đều nắm rõ quy định và biết cách sử dụng các công cụ phục vụ quản lý hoạt động khai thác.
Cùng với tuyên truyền, công tác kiểm soát tàu cá tại cửa biển được duy trì nghiêm túc. Thiếu tá Phan Minh Vương, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Gành Hào, cho biết đơn vị duy trì lực lượng trực 24/7, thực hiện kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và giải quyết thủ tục xuất, nhập bến, bảo đảm thông suốt, không để xảy ra ùn tắc phương tiện. Một trong những giải pháp được chú trọng là ứng dụng phần mềm kiểm soát xuất, nhập bến điện tử eCDT. Đơn vị hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng thực hiện khai báo điện tử, đồng thời kiểm tra, đối chiếu thông tin và giấy tờ theo quy định.
Việc số hóa giúp giảm thao tác thủ công, thuận tiện trong tra cứu và quản lý dữ liệu. Đối với tàu cá “3 không,” lực lượng Biên phòng phối hợp rà soát, xác minh, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục và xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định.
Không chỉ kiểm soát tại bờ, các cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Gành Hào còn trực tiếp hướng dẫn ngư dân cách vận hành, kiểm tra và xử lý các sự cố kỹ thuật thông thường trên thiết bị giám sát hành trình VMS. Khi phát hiện tàu mất kết nối hoặc có dấu hiệu tiến gần ranh giới vùng biển cho phép, lực lượng chức năng kịp thời phát cảnh báo, xác minh thông tin, liên lạc với chủ tàu để có biện pháp xử lý.
Dữ liệu vị trí và hành trình từ thiết bị VMS còn hỗ trợ công tác tìm kiếm, cứu nạn trên biển. Khi tàu cá gặp sự cố hoặc thời tiết nguy hiểm, thông tin định vị giúp lực lượng chức năng xác định vị trí, phối hợp với các lực lượng cứu hộ và tàu cá lân cận triển khai phương án ứng cứu, bảo vệ tính mạng và tài sản của ngư dân.
Ngư dân Gành Hào hưởng ứng, đồng lòng
Từ công tác tuyên truyền, hướng dẫn và quản lý sát địa bàn, nhận thức của ngư dân Gành Hào về chống khai thác IUU từng bước được nâng lên. Việc tuân thủ quy định về khai thác, khai báo và sử dụng thiết bị giám sát hành trình ngày càng gắn với trách nhiệm của mỗi chủ tàu, thuyền trưởng trong mỗi chuyến biển.
Ngư dân Đặng Quốc Thùy ở ấp 1, xã Gành Hào cho biết, nhờ được lực lượng Biên phòng và các ngành chức năng thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở, bà con hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc chung tay gỡ “thẻ vàng.”
Việc sử dụng thiết bị VMS và khai báo điện tử cũng tạo thuận lợi trong quản lý hành trình, lưu trữ thông tin chuyến biển và thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng. “Khi gỡ được 'thẻ vàng', hải sản Việt Nam sẽ thuận lợi xuất khẩu sang các thị trường quốc tế với giá trị cao hơn. Qua đó, giúp gia tăng doanh thu và mang lại nguồn lợi nhuận lâu dài, bền vững để bà con yên tâm vươn khơi bám biển,” ngư dân Đặng Quốc Thùy bày tỏ.
Cùng quan điểm, ngư dân Mai Thanh Bình ở ấp 1, xã Gành Hào cho biết, ngư dân địa phương luôn phối hợp với chính quyền và lực lượng chức năng, chấp hành quy định pháp luật, khai thác trong vùng biển được phép. Theo ông Bình, bà con ngày càng nhận thức rõ trách nhiệm không xâm phạm vùng biển nước ngoài; đồng thời hiểu rằng việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng” có ý nghĩa lâu dài đối với đầu ra và giá trị thủy sản xuất khẩu.
Trung tá Phạm Thanh Nhân mong muốn các chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân tiếp tục nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm đầy đủ giấy tờ, duy trì thiết bị VMS hoạt động liên tục, thực hiện nghiêm quy định khai thác thủy sản và tuyệt đối không khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.
Đồn Biên phòng Gành Hào sẽ tiếp tục đồng hành, hướng dẫn, hỗ trợ ngư dân trong quá trình vươn khơi. “Mỗi chuyến biển đúng pháp luật, mỗi sản phẩm thủy sản có nguồn gốc rõ ràng chính là hành động thiết thực góp phần tháo gỡ ‘thẻ vàng’ IUU, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển nghề cá bền vững,” Trung tá Phạm Thanh Nhân nhấn mạnh.
Ở góc độ quản lý ngành, ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh định hướng phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao chất lượng hạ tầng cảng cá, tăng cường liên thông dữ liệu và năng lực thực thi pháp luật. Cùng với đó, địa phương chú trọng bảo vệ, phục hồi nguồn lợi thủy sản, phát triển các mô hình đồng quản lý, tổ chức khai thác hợp lý và tạo điều kiện chuyển đổi sinh kế cho người dân tại những khu vực chịu áp lực khai thác lớn.
Theo ông Tô Hoài Phương, gỡ “thẻ vàng” phải đi đôi với đổi mới phương thức quản lý và tổ chức sản xuất. Hoạt động khai thác cần tuân thủ pháp luật, nguồn gốc sản phẩm phải minh bạch; đồng thời bảo đảm sinh kế lâu dài cho ngư dân. Tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và địa phương thực hiện đầy đủ, thực chất các yêu cầu chống khai thác IUU.
Từ Gành Hào, sự kết hợp giữa tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp, ứng dụng công nghệ số và kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá đang góp phần đưa các quy định chống khai thác IUU vào thực tiễn.
Khi ngư dân hiểu rõ trách nhiệm và chủ động chấp hành pháp luật, mỗi chuyến biển an toàn, mỗi sản phẩm có nguồn gốc minh bạch sẽ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển nghề cá bền vững và cùng cả nước nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC./.
(TTXVN/Vietnam+)