Chiều 26/9, tại Đại học Phenikaa (Hà Nội), Kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026) đã chính thức khai mạc với sự tham dự của 67 đội và 320 thí sinh thuộc 66 quốc gia, vùng lãnh thổ. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai IOAA với quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Chào mừng các đội tuyển đến với Kỳ thi, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước. Theo đó, nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển cho tài năng trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế.
Cùng với đó, Việt Nam đang từng bước đầu tư phát triển lĩnh vực khoa học vũ trụ với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hòa - nơi đội tuyển Việt Nam vừa tập huấn quan sát cho Kỳ thi này.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, trong một thế giới nhiều biến động, khoa học chính là ngôn ngữ chung có sức mạnh đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, sự thật và tinh thần hợp tác. Do đó, Kỳ thi này mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài, không chỉ là một kỳ thi dành cho những học sinh xuất sắc, mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới.
“Ngày 10/9 vừa qua, tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thông điệp của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế, đó là: chúng ta cần giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ. Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó,” Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết.
Bày tỏ niềm vui mừng và vinh dự được chào đón đại biểu, các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo, các vị trưởng đoàn và các em học sinh đến tham dự Lễ khai mạc, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội từ lâu là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trên nền tảng đó, Hà Nội đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô; đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.
Là thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn không chỉ tiếp nhận những giá trị tri thức và sáng tạo của thế giới, mà còn đóng góp ngày càng tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.
“Việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội. Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ,” Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chia sẻ.
Nhắn nhủ tới các thí sinh tham dự IOAA 2026, ông Vũ Đại Thắng cho rằng, chính các em - những người trẻ có chung niềm say mê khám phá vũ trụ và khoa học - sẽ làm nên sức sống và ý nghĩa đặc biệt của Kỳ thi. Tôi mong các em bước vào Kỳ thi với sự tự tin, trung thực và quyết tâm, phát huy tốt nhất kiến thức, tư duy và năng lực của mình. Đồng thời, mong muốn các thí sinh luôn giữ được sự tò mò, niềm say mê khám phá và tinh thần không ngừng đặt ra những câu hỏi mới.
Nói lời cảm ơn tới tập thể và cá nhân góp sức làm nên sự kiện quốc tế quy mô lớn giữa lòng thủ đô Hà Nội, ngài Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế chia sẻ, IOAA 2026 đã tạo cơ hội cho mọi người được quy tụ tại thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của Việt Nam. Đây là cơ hội để các đoàn được trải nghiệm và cảm nhận một phần chiều sâu lịch sử và những giá trị giàu truyền thống của Hà Nội.
Ngài Aniket Sule bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự chỉ đạo sát sao của Ủy ban Nhân dân thành phố, sự đồng hành của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cùng sự phối hợp của Đại học Phenikaa; khẳng định “những vất vả ấy có thể không dễ dàng được nhìn thấy, nhưng chúng tôi luôn ghi nhận và trân trọng tất cả những công việc thầm lặng được thực hiện phía sau sự kiện này.”
Kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026) diễn ra tại Hà Nội đến 5/10, quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 67 đội tranh tài. IOAA 2026 là sự kiện giáo dục-khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.
Việt Nam tham dự IOAA 2026 với 10 học sinh được tuyển chọn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Kể từ lần đầu tham gia IOAA năm 2016 tại Ấn Độ, đội tuyển Việt Nam với nòng cốt là học sinh Hà Nội đã liên tục gặt hái thành tích cao qua các kỳ thi tại Thái Lan, Trung Quốc, Hungary, Colombia, Georgia, Ba Lan, Brazil.../.
(TTXVN/Vietnam+)