Vi khuẩn gây ra cái chết của hàng trăm cá voi con ngoài khơi Argentina?

Theo thông tin Thanh Niên dẫn lại từ hãng AFP ngày 25.9, hàng chục cá voi đầu bò phương Nam non được phát hiện chết hàng loạt trên các bãi biển tỉnh Chubut, Patagonia, miền nam Argentina, trong tuần này. Những trường hợp mới khiến tổng số cá voi con chết được ghi nhận tại khu vực từ tháng 6 tăng lên hàng trăm con, gây lo ngại trong cộng đồng địa phương. Cảnh tượng bất thường diễn ra tại vùng biển vốn được xem là một trong những khu vực sinh sản quan trọng nhất của loài cá voi đầu bò phương Nam. Mariano Coscarella, nhà nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm động vật có vú biển của Hội đồng nghiên cứu Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia Argentina, cho biết tỷ lệ cá voi con chết khá cao, đặc biệt trong mùa hiện nay. Các bác sĩ thú y đang nghi ngờ Erysipelas, căn bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn thường xuất hiện trên da những loài động vật có vú, có thể liên quan đến hiện tượng này. Tuy nhiên, nguyên nhân cuối cùng vẫn chưa được xác định, bởi các chuyên gia cần thêm mẫu bệnh phẩm và dữ liệu thực địa để kiểm chứng. Chính quyền Chubut thông báo những nghiên cứu sơ bộ cho thấy cá voi có thể chết vì một loại “vi khuẩn biển phổ biến”, nhưng chưa công bố kết luận đầy đủ về cơ chế gây bệnh. Nhận định này phần nào tương đồng với hướng điều tra của các bác sĩ thú y, dù Erysipelas mới chỉ dừng ở mức nghi vấn và chưa được xác nhận là nguyên nhân trực tiếp. Chính quyền địa phương hiện phối hợp chặt chẽ với cộng đồng khoa học, nhằm giải mã hiện tượng cá voi chết hàng loạt đang diễn ra dọc bờ biển Patagonia. Ông Coscarella nhận định những bằng chứng hiện có cho thấy đây có thể là một hiện tượng tự nhiên, nhất là khi cá voi con vốn dễ tổn thương trong giai đoạn đầu đời. Dù vậy, nhà nghiên cứu cảnh báo không thể hoàn toàn loại trừ khả năng các hoạt động của con người đã tác động đến môi trường sống hoặc sức khỏe của đàn cá voi. Vì thế, việc tìm kiếm nguyên nhân cần được tiến hành thận trọng, tránh vội vàng quy toàn bộ sự việc cho bệnh truyền nhiễm hoặc biến động tự nhiên. Puerto Madryn và bán đảo Valdés, thuộc vùng Patagonia, là những địa điểm sinh sản chủ yếu của cá voi đầu bò phương Nam tại Argentina. Loài cá voi này có thể dài tới 17 mét, nặng trung bình 40 tấn, tương đương trọng lượng khoảng bốn con voi trưởng thành. Quy mô lớn không khiến cá voi con miễn nhiễm trước bệnh tật, thiếu hụt điều kiện sống hoặc những biến động bất thường xảy ra trong môi trường biển ven bờ. Dữ liệu do ông Coscarella cung cấp cho thấy năm 2025, khu vực này ghi nhận kỷ lục 2.110 con cá voi, trong đó khoảng 800 con là cá voi con. Sang năm 2026, số lượng được ghi nhận giảm còn 1.375 con, gồm gần 400 cá voi con, trong bối cảnh các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi quần thể. Những con số này cho thấy mùa sinh sản có thể thay đổi đáng kể qua từng năm, nhưng chưa đủ để khẳng định một xu hướng suy giảm lâu dài. Mặc dù số cá voi chết trong mùa này đang ở mức cao, các nhà nghiên cứu cho rằng hiện tượng chưa tạo ra mối đe dọa trung hạn đối với quần thể cá voi trong khu vực. Một lý do quan trọng nằm ở tuổi thọ cao của loài, khi cá voi đầu bò phương Nam có thể sống khoảng 60 năm theo thông tin từ chính quyền địa phương. Khả năng sống lâu giúp quần thể có thêm cơ hội phục hồi, nhưng không làm giảm nhu cầu điều tra nghiêm túc về số cá voi con chết bất thường. Trong thời gian tới, việc xác định chính xác loại vi khuẩn, đường lây nhiễm và các yếu tố môi trường liên quan sẽ là nhiệm vụ trọng tâm của giới chức cùng giới khoa học. Các kết quả nghiên cứu có thể giúp phân biệt một hiện tượng tự nhiên theo mùa với tác động bất lợi từ con người, đồng thời hỗ trợ biện pháp bảo vệ cá voi hiệu quả hơn. Cho đến khi có kết luận rõ ràng, hàng trăm cá voi con chết ngoài khơi Argentina vẫn là một câu hỏi lớn, thu hút sự quan tâm của công chúng và các nhà bảo tồn.