Khám phá di sản thiên nhiên Đầm Thị Nại qua góc nhìn khoa học, nghệ thuật

Ngày 23/9, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho biết một triển lãm đặc biệt về Đầm Thị Nại sắp mở cửa tại Quy Nhơn. Mang tên “Đầm Thị Nại: Di sản thiên nhiên đáng được gìn giữ”, chương trình đưa công chúng đến gần hơn với vùng đầm phá qua lăng kính khoa học, nhiếp ảnh, minh họa và phim tài liệu. Hoạt động do Viện Nghiên cứu vì sự Phát triển Pháp, gọi tắt là IRD, phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, gọi tắt là USTH, tổ chức. Triển lãm diễn ra từ ngày 25/9/2026 đến ngày 25/3/2027 tại Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo, ExploraScience Quy Nhơn. Trong thời gian này, người xem có thể tìm hiểu những câu chuyện tự nhiên, khoa học và đời sống gắn với một trong các hệ sinh thái ven biển quan trọng của Việt Nam. Không chỉ trưng bày thông tin nghiên cứu, chương trình còn mở ra cách tiếp cận giàu cảm xúc, giúp cảnh quan Đầm Thị Nại hiện lên gần gũi qua nhiều loại hình nghệ thuật. Với diện tích khoảng 50km², Đầm Thị Nại là đầm phá lớn thứ hai của Việt Nam, giữ vị trí đáng chú ý trong không gian ven biển địa phương. Đầm kết nối với sông Kôn, sông Hà Thanh và thông ra Biển Đông, tạo thành một hệ thống luôn vận động dưới ảnh hưởng của nhiều nguồn nước khác nhau. Thủy triều, dòng chảy sông theo mùa, các hiện tượng khí hậu và hoạt động của con người cùng tác động, khiến diện mạo đầm thay đổi liên tục theo thời gian. Triển lãm là một kết quả nổi bật của dự án hợp tác Pháp - Việt “Sống cùng các dòng sông”, với sự tham gia của nhiều đối tác khoa học. Dự án do IRD, USTH cùng các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện, nhận hỗ trợ từ Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Viện Pháp tại Việt Nam. Thông qua hợp tác này, những dữ liệu chuyên môn về Đầm Thị Nại được chuyển tải bằng ngôn ngữ trực quan, dễ tiếp cận hơn với công chúng. Từ tháng 4/2025 đến tháng 7/2026, nhóm nghiên cứu đã tổ chức tám đợt khảo sát thực địa tại nhiều khu vực thuộc Đầm Thị Nại. Các nhà khoa học thu thập và phân tích hàng trăm mẫu nước, trầm tích, qua đó từng bước nhận diện những biến động đang diễn ra trong hệ sinh thái. Kết quả giúp làm rõ cơ chế hoạt động của đầm, sự thay đổi theo mùa, quá trình trao đổi giữa sông và biển cùng chất lượng môi trường. Những phát hiện ấy được giới thiệu trong triển lãm bằng nhiều hình thức, giúp người xem hình dung rõ hơn mối liên hệ giữa dữ liệu khoa học và cảnh quan thực tế. Các tác phẩm nhiếp ảnh của Nicolas Cornet, Vũ Khôi Nguyên và Alexis Chaigneau ghi lại những diện mạo đa dạng, khi tĩnh lặng, khi đầy chuyển động, của vùng đầm. Bên cạnh đó, các minh họa nguyên bản do Paul Rey thực hiện, với sự phối hợp của các nhà khoa học, góp phần biến thông tin nghiên cứu thành hình ảnh sinh động. Khán giả cũng có thể xem phim tài liệu ngắn “Mùa Thị Nại” do Solène Ouillon thực hiện, qua đó cảm nhận nhịp sống gắn với vùng nước đặc biệt này. Sự kết hợp giữa hình ảnh, minh họa, phim và kiến thức khoa học tạo nên những góc nhìn nhiều chiều về cảnh quan, hệ sinh thái và cư dân quanh đầm. Các hoạt động sinh kế gắn với Đầm Thị Nại cũng được đặt trong mối quan hệ rộng hơn giữa môi trường tự nhiên, đời sống cộng đồng và sự phát triển địa phương. Theo thông tin được VietnamNet đăng tải, chương trình hướng tới việc nâng cao nhận thức về nghiên cứu, theo dõi và bảo tồn Đầm Thị Nại trong tương lai. Qua triển lãm, một vùng nước thường được nhìn từ xa trở thành không gian chứa đựng nhiều câu chuyện về sông, biển, khí hậu, con người và những thay đổi môi trường. Đầm Thị Nại vì thế không chỉ được giới thiệu như thắng cảnh, mà còn được nhấn mạnh như một di sản thiên nhiên có giá trị đặc biệt, cần được hiểu đúng và gìn giữ lâu dài.