Khi doanh nghiệp hỏi bộ, ngành: Trả lời thôi chưa đủ, phải gỡ được vướng mắc

Ngày 24/9, VCCI công bố đề án “Lắng nghe để kiến tạo”, đặt trọng tâm vào việc tiếp nhận, phân tích và theo đuổi đến cùng những khó khăn doanh nghiệp đang gặp phải. Đề án xuất phát từ một thực tế rõ ràng: doanh nghiệp không thiếu kênh lên tiếng, nhưng tiếng nói ấy cần được chuyển thành giải pháp cụ thể, đúng địa chỉ và có kết quả kiểm chứng. Tại hội nghị thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp hồi tháng 7, Chính phủ ghi nhận vai trò của VCCI trong tổng hợp, phản ánh và đề xuất xử lý các vướng mắc. Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho rằng điều cần thiết hiện nay là một cơ chế đủ mạnh để tiếp nhận ý kiến doanh nghiệp một cách liên tục. Cơ chế ấy cũng phải đủ chuyên nghiệp để phân tích, đủ độc lập và khách quan khi đề xuất, đồng thời đủ bền bỉ để theo đuổi vấn đề đến khi có kết quả. Theo ông Hùng, những cuộc đối thoại dù chân thành đến đâu vẫn khó tạo thay đổi nếu sau lắng nghe không xuất hiện hành động phù hợp. VCCI nhấn mạnh rằng xử lý từng vụ việc riêng lẻ chưa thể giải quyết tận gốc nếu cơ quan chức năng không tìm nguyên nhân thể chế phía sau. Một vướng mắc được tháo gỡ hôm nay có thể nhanh chóng tái diễn ở doanh nghiệp khác nếu quy định chồng chéo, thiếu hướng dẫn hoặc bất cập thực thi vẫn còn nguyên. Vì vậy, đề án hướng tới chuyển từ tiếp nhận kiến nghị sang chủ động phát hiện vấn đề, từ xử lý khó khăn sang kiến tạo môi trường phát triển. Tinh thần mới còn nằm ở việc chuyển từ đối thoại đơn thuần sang hành động quyết liệt, có kết quả rõ ràng và có thể đo lường qua từng giai đoạn. Từ tháng 7/2026, VCCI đã thực hiện cơ chế thường xuyên tổng hợp các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để chuyển tới những cơ quan chức năng liên quan. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, cho biết đến nay VCCI đã hoàn thành bốn báo cáo với hơn 220 vấn đề cụ thể. Các vấn đề được phản ánh tập trung vào nhiều nhóm, nổi bật là quy định pháp luật chồng chéo và những văn bản cũ hết hiệu lực nhưng chưa có quy định thay thế. Doanh nghiệp cũng gặp khó khi các mô hình kinh doanh mới xuất hiện nhưng chưa có hành lang pháp lý phù hợp, hoặc quy định hiện hành phát sinh bất cập trong quá trình thực thi. Những nhóm vướng mắc này cho thấy khoảng cách giữa quy định trên giấy và yêu cầu vận hành thực tế đang cần được nhận diện, xử lý kịp thời. Theo ông Đậu Anh Tuấn, cách tiếp cận mới không dừng ở việc kiểm tra cơ quan chức năng đã trả lời kiến nghị hay chưa. Điều quan trọng hơn là phải đánh giá câu trả lời có đúng vấn đề doanh nghiệp nêu, có giúp giải quyết khó khăn và có tạo ra hướng xử lý khả thi hay không. Từ tháng 7, VCCI cũng thay đổi cách phân loại, xác định cơ quan và lĩnh vực chịu trách nhiệm đối với từng kiến nghị để thuận lợi theo dõi, đôn đốc. Cách làm này giúp mỗi vấn đề có đầu mối rõ ràng, tình trạng xử lý cụ thể và cơ sở để tiếp tục nhắc việc khi tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu. Ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính, cho biết bộ đã ghi nhận khoảng 200 kiến nghị doanh nghiệp. Trong số đó, hơn 100 kiến nghị đã được xử lý và phản hồi, còn gần 100 vấn đề được phân loại, xác định hướng giải quyết, gồm cả nội dung cần sửa đổi pháp luật. Việc xử lý tại Bộ Tài chính được tổ chức theo từng đầu mối, đồng thời gắn với tình trạng cụ thể của mỗi kiến nghị để tránh trả lời chung chung. Với những nội dung chưa đủ rõ, cơ quan thuế và hải quan có thể trực tiếp liên hệ doanh nghiệp nhằm làm rõ bản chất vướng mắc trước khi đưa ra phương án xử lý. Thông điệp từ đề án “Lắng nghe để kiến tạo” vì thế khá rõ: trả lời chỉ là bước đầu, còn mục tiêu cuối cùng phải là tháo gỡ thực chất và ngăn vướng mắc lặp lại.