Xây nhà trên đất nông nghiệp từ năm 1998, nay chuyển lên đất ở có bị phạt?

Nguồn ảnh: VietnamNet

Hành vi sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép được quy định tại Điều 10 Nghị định số 123/2024 (trừ các trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị định số 123/2024).

Một gia đình xây nhà trên thửa đất có nguồn gốc là đất nông nghiệp trồng cây lâu năm từ năm 1998, nay muốn chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở và đặt câu hỏi liệu có bị xử phạt hay không, nếu có thì mức phạt thế nào.

Gia đình này cũng muốn biết khi chuyển từ đất nông nghiệp sang đất ở phải nộp bao nhiêu tiền sử dụng đất, được tính theo tỷ lệ nào trên phần chênh lệch giữa hai loại đất.

Trả lời phản ánh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cho biết câu hỏi chưa nêu rõ thửa đất đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất hay chưa. Do chưa có hồ sơ, tài liệu liên quan, Bộ chưa có cơ sở để xác định cụ thể trường hợp này.

Bộ đề nghị công dân nghiên cứu các quy định pháp luật để xác định trường hợp cụ thể của gia đình.

W-dat dai vietnamnet 2.jpg — Việc tính tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 50/2026. Ảnh minh họa: Hồng Khanh

Về nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính, theo điểm a khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo quy định.

Liên quan đến thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, Bộ NN&MT dẫn quy định tại khoản 1 Điều 6 và Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 67/2020/QH14.

Theo đó, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là 2 năm.

Trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính hoặc hết thời hạn ra quyết định xử phạt, người có thẩm quyền không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định vẫn có thể được áp dụng đối với hành vi vi phạm.

Cơ quan này cũng lưu ý, theo Điều 1 Nghị định số 123/2024, hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc và hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện.

Theo điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định số 123/2024, đối với các hành vi vi phạm hành chính không thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này là hành vi đang thực hiện, thời điểm tính thời hiệu xử phạt là thời điểm người có thẩm quyền thi hành công vụ phát hiện hành vi vi phạm.

Đối với hành vi sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép, Bộ NN&MT dẫn Điều 10 Nghị định số 123/2024.

Quy định này áp dụng đối với hành vi thuộc phạm vi điều chỉnh, trừ các trường hợp được quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị định số 123/2024.

Ngoài vấn đề xử phạt, công dân muốn biết khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, gia đình phải nộp bao nhiêu phần trăm khoản chênh lệch tiền sử dụng đất.

Về nội dung này, Bộ NN&MT cho biết việc tính tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp chuyển từ đất nông nghiệp sang đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 50/2026.

Nghị định số 50/2026 quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Theo Bộ NN&MT, Nghị định này do Bộ Tài chính chủ trì tham mưu.

Do câu hỏi của công dân liên quan đến một vụ việc cụ thể nhưng không có hồ sơ, tài liệu kèm theo, Bộ NN&MT chưa có cơ sở để trả lời cụ thể. Bộ đề nghị công dân nghiên cứu các quy định trên và liên hệ với cơ quan có chức năng tài chính tại địa phương để được hướng dẫn.

Việc chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở đối với các trường hợp tự ý xây nhà từ năm 1998 đang thu hút nhiều sự quan tâm về trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ tài chính liên quan. Trả lời phản ánh của người dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết cơ quan chức năng chưa đủ cơ sở xác định cụ thể do thiếu hồ sơ về nguồn gốc đất cũng như thông tin việc thửa đất đã được Nhà nước giao, cho thuê hay công nhận quyền sử dụng hay chưa. Do đó, người dân cần đối chiếu tình trạng thực tế của thửa đất với các quy định hiện hành để thực hiện các bước thủ tục phù hợp. Về nguyên tắc xử lý vi phạm, căn cứ Luật Xử lý vi phạm hành chính, thời hiệu xử phạt trong lĩnh vực đất đai là 2 năm và thời điểm tính thời hiệu đối với hành vi đang thực hiện là lúc người có thẩm quyền phát hiện vi phạm. Trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, người có thẩm quyền không ban hành quyết định xử phạt nhưng các biện pháp khắc phục hậu quả vẫn bắt buộc được áp dụng theo quy định. Đồng thời, Nghị định số 123/2024 cũng phân loại rõ các hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc hoặc đang thực hiện khi chuyển từ đất nông nghiệp không phải đất lúa sang đất phi nông nghiệp mà chưa được cấp phép. Bên cạnh trách nhiệm xử lý vi phạm, nghĩa vụ tài chính của hộ gia đình khi thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất cũng là yếu tố quan trọng cần lưu ý. Việc tính tiền sử dụng đất khi chuyển từ đất nông nghiệp, đất vườn, ao trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở sẽ tuân thủ theo các quy định chi tiết tại Nghị định số 50/2026. Chủ sử dụng đất cần chủ động liên hệ với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để hướng dẫn xác định phần chênh lệch tiền sử dụng đất phải nộp theo đúng tỷ lệ luật định.