Ảnh minh họa
Tại phiên Tọa đàm chuyên sâu về thị trường bất động sản diễn ra tại TP HCM mới đây, PGS. TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho biết, cả nước hiện có khoảng 4.000 dự án bất động sản đang gặp tắc nghẽn gây ra sự lãng phí tài nguyên to lớn và thiệt hại nặng nề cho các doanh nghiệp lẫn nền kinh tế. Tổng số vốn đắp chiếu tại các dự án này sau khi được rà soát lại ghi nhận ở mức hơn 3 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 100 tỷ USD. Khoảng 70 - 80% vướng mắc xuất phát từ sự xung đột, chồng chéo của hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, Chính phủ và Quốc hội trong 2 năm qua, khoảng 1.000 dự án đã được tháo gỡ thủ tục, hứa hẹn sẽ tạo ra dòng chảy kinh tế rất mạnh. PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, trao quyền cho các địa phương tự xử lý các dự án quy mô nhỏ và vừa sẽ giúp khơi thông dòng vốn nhanh hơn.
Thực tế cho thấy, trong những giai đoạn phát triển nóng thời gian qua, không ít dự án bất động sản đã được phát triển, trong đó, một phần đã được xây dựng thô công trình theo quy hoạch còn phần lớn được ‘phân lô, bán nền’ rồi sau đó đều không được đưa vào sử dụng, bỏ hoang nhiều năm dẫn đến tình trạng lãng phí lượng lớn nguồn lực xã hội.
Nhận định về thực trạng trên, TS Lê Xuân Nghĩa - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh doanh; Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia cho rằng đất nền bỏ trống không được tính vào tài sản tạo ra giá trị, chỉ khi được đầu tư xây dựng công trình khai thác mới trở thành tài sản đầu tư thực sự. Quốc hội đã ban hành các quy định tháo gỡ thủ tục nhằm biến các lô đất chưa đủ thủ tục hoặc đang bị tắc nghẽn thành đất đầu tư để tăng nguồn cung. Mặc dù thanh khoản tín dụng vừa qua còn hạn chế, khi mặt bằng lãi suất giảm thấp và thanh khoản phục hồi, xu hướng bất động sản dòng tiền sẽ phát triển mạnh mẽ.
TS. Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARs), cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều bất động sản bỏ hoang nhiều năm tại không ít địa phương đến từ kẽ hở pháp lý giai đoạn trước dẫn đến tình trạng phân lô bán nền tràn lan và việc các chủ đầu tư găm đất chờ thị trường, gây ra lãng phí quỹ đất và bức xúc dư luận tại nhiều địa phương như Hà Nội, TP.HCM hay Lâm Đồng.
Trước thực trạng trên, đối với công tác quản lý đô thị, các chuyên gia đánh giá cao việc Hà Nội đang đi đầu trong áp dụng Luật Thủ đô để tái thiết đô thị, chấp nhận giải tỏa quyết liệt và điều chỉnh quy hoạch với tầm nhìn 100 năm. TP HCM cũng đang hướng tới việc xin các cơ chế đặc thù tương tự để giải quyết dứt điểm các nút thắt hạ tầng và thu hồi các dự án chậm tiến độ.
Đối với triển vọng thị trường trong giai đoạn tới, nhận định về tình trạng dòng vốn giảm ở cả hai chiều huy động và tín dụng, các chuyên gia chỉ ra nhiều nguyên nhân cốt lõi như sự thận trọng của ngân hàng trong kiểm soát rủi ro, thanh khoản tín dụng bị bó hẹp, lượng vốn khổng lồ bị đóng băng tại các dự án vướng pháp lý và việc thị trường đang nằm trong nhịp điều chỉnh tự nhiên dự báo kéo dài thêm 1 đến 1,5 năm.
Bà Trần Nguyệt Quỳnh Hoa, Giám đốc Phát triển Kinh doanh BIDV Home cho rằng bản chất không phải là ngân hàng siết tín dụng cơ học mà là tăng cường kiểm soát rủi ro, phụ thuộc vào tình hình huy động vốn thực tế. Nhằm hỗ trợ thị trường, ngân hàng cũng triển khai các gói tín dụng có mức lãi suất ưu đãi thấp hơn thông thường.
Theo đó, việc tháo gỡ dứt điểm các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn vốn hàng trăm tỷ USD đang bị đóng băng cùng sự đồng hành sát sao từ hệ thống ngân hàng chính là ‘chìa khóa’ cốt lõi để khôi phục niềm tin thị trường. Khi các vướng mắc về cơ chế được giải quyết, hạ tầng giao thông kết nối được hoàn thiện, thị trường bất động sản Việt Nam sẽ sớm vượt qua giai đoạn điều chỉnh để bước vào một chu kỳ phát triển mới an toàn, minh bạch và bền vững hơn.