Khoảnh khắc Việt Nam giữa New York trong tuần thị trường được nâng hạng

Khi phiên giao dịch sáng 21/9 bắt đầu tại Hà Nội và TPHCM, New York vẫn chìm trong tối Chủ nhật, nhưng hai thành phố cách nhau 11 múi giờ cùng bước vào một tuần đặc biệt. Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức mang trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell, đúng lúc nhiều hoạt động đối ngoại cấp cao diễn ra tại New York. Tại sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới NYSE, Việt Nam cũng nhận lời chúc mừng, tạo nên hình ảnh giàu ý nghĩa trong tuần thị trường được nâng hạng. Cột mốc này đến sau gần 8 năm thị trường chứng khoán Việt Nam nằm trong danh sách theo dõi của FTSE Russell, từ vị trí thị trường cận biên. Quyết định được công bố tại kỳ đánh giá tháng 9/2025, sau đó tiếp tục được khẳng định trong kỳ đánh giá tháng 3/2026, trước khi có hiệu lực từ phiên giao dịch ngày 21/9. Tối 18/9 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chủ trì hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series”, kèm nghi thức đánh cồng đánh dấu sự kiện. Khoảng 200 đại biểu tham dự hội nghị, gồm đại diện những quỹ đầu tư quốc tế lớn như Vanguard, BlackRock, cùng các ngân hàng lưu ký và tổ chức môi giới toàn cầu. Sự hiện diện của những tên tuổi này cho thấy câu chuyện nâng hạng không chỉ nằm trên bảng phân loại, mà còn gắn với sự quan tâm thực tế từ giới đầu tư quốc tế. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, vị thế mới mở ra cơ hội để Việt Nam tiếp cận sâu rộng hơn với các dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng yêu cầu cao hơn về chất lượng thị trường, năng lực quản lý, khả năng giám sát và mức độ minh bạch trong vận hành. Ngày 21/8, FTSE Russell công bố danh mục gồm 27 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện tham gia rổ chỉ số, mở đầu cho quá trình phân bổ vốn theo lộ trình. Theo ước tính của Công ty Chứng khoán SSI ngày 18/9, các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu FTSE dự kiến giải ngân đợt đầu, với tổng giá trị mua ròng khoảng 240,49 triệu USD. Khoản tiền 240,49 triệu USD mới chỉ là bước khởi đầu, bởi FTSE Russell áp dụng lộ trình bốn giai đoạn để phân bổ tỷ trọng cho thị trường Việt Nam. Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết tại đợt phân bổ thứ hai vào tháng 3/2027, tỷ trọng Việt Nam sẽ tăng lên 20%, gấp đôi đợt đầu tiên. Lộ trình từng bước phản ánh sự thận trọng cần thiết, đồng thời phù hợp kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài đối với hạ tầng vận hành thị trường. Một điểm được nhấn mạnh là kế hoạch đưa cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm, thường gọi là CCP, vào hoạt động chính thức từ đầu năm 2027. Các bộ chỉ số FTSE Russell hiện được hơn 20.000 tỷ USD tài sản trên toàn cầu sử dụng làm tham chiếu, vì vậy việc góp mặt trong rổ chỉ số giúp cổ phiếu Việt Nam được theo dõi thường xuyên hơn. Đối tượng quan sát gồm lượng lớn quỹ đầu tư tổ chức, trong đó có các quỹ đầu tư theo chỉ số thị trường mới nổi. Dẫu vậy, danh sách 27 mã cũng cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy mô thị trường Việt Nam và lượng hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Theo ông Bùi Hoàng Hải, nhiều doanh nghiệp lớn chưa đủ điều kiện vào rổ chỉ số vì ba điểm nghẽn chính, gồm trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp, cùng chất lượng quản trị và công bố thông tin chưa đạt kỳ vọng. Đây là những vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng một quyết định nâng hạng, mà cần quá trình cải thiện liên tục từ doanh nghiệp đến cơ quan quản lý. Về phía cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính tập trung vào ba trụ cột kỹ thuật, gồm vận hành CCP cho thị trường cổ phiếu, chuẩn bị phương án cho cơ chế giao dịch OTA, đồng thời rà soát và tháo gỡ rào cản về room ngoại. Hình ảnh đoàn doanh nghiệp Việt Nam lưu lại tại Quảng trường Thời đại, cùng thông điệp chúc mừng tại New York, tạo thêm dấu ấn biểu tượng cho tuần lễ đặc biệt này. Nhưng để dòng vốn ở lại lâu dài, nâng hạng mới chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ nằm ở chất lượng doanh nghiệp, năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp và sức bật bền vững của nền kinh tế.