Dự án do Chính phủ Na Uy tài trợ, được thực hiện bởi Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).
Dự án hướng tới hỗ trợ Quảng Ninh tăng cường phân loại và tái chế rác thải, đặc biệt là thí điểm giải pháp đồng xử lý, sử dụng chất thải không thể tái chế làm nhiên liệu thay thế trong lò nung xi măng.
Cụ thể, Dự án sẽ hỗ trợ các hộ gia đình và đơn vị thu gom rác thải tại ba phường Uông Bí, Yên Tử và Hiệp Hòa thực hiện phân loại rác tại nguồn và thu gom riêng các loại chất thải.
Dự án cũng sẽ hỗ trợ thiết lập cơ sở phân loại và thu hồi vật liệu có khả năng tái chế. Các loại chất thải không thể tái chế phù hợp sẽ được thí điểm đồng xử lý tại một nhà máy xi măng do Thành phố lựa chọn.
Bên cạnh các hoạt động thí điểm, dự án sẽ hỗ trợ Quảng Ninh xây dựng kế hoạch quản lý tổng hợp chất thải rắn sinh hoạt giai đoạn 2026–2030, cũng như xây dựng lộ trình giảm thiểu các sản phẩm nhựa dùng một lần và các định mức kinh tế – kỹ thuật phục vụ hoạt động đồng xử lý chất thải trong lò nung xi măng.
Theo số liệu thống kê vào năm 2024, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại Quảng Ninh ước tính khoảng 1.100 tấn/ngày. Lượng chất thải ngày càng gia tăng đang tạo áp lực lên hệ thống thu gom và xử lý.
Một số khu xử lý sắp hết công suất, trong khi địa hình trải dài và đa dạng của thành phố khiến công tác quản lý chất thải gặp thêm nhiều khó khăn. Phần lớn chất thải vẫn được đưa đi chôn lấp, còn các vật liệu có giá trị chưa được thu hồi và tái chế hiệu quả.
Theo ông Nguyễn Như Hạnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh, với hoạt động phân loại chất thải tại nguồn, sự đồng thuận và tham gia tự giác của người dân là yếu tố nền tảng.
Vì vậy, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, công tác truyền thông, hướng dẫn và tạo điều kiện để người dân thực hiện phân loại thuận tiện, thiết thực cũng cần được quan tâm xuyên suốt quá trình triển khai.
Đại diện UNDP cho biết, Dự án kế thừa kinh nghiệm từ các mô hình quản lý chất thải mà UNDP đã hỗ trợ triển khai tại các địa phương khác ở Việt Nam.
Tại Gia Lai, mô hình Cơ sở thu hồi vật liệu (MRF), nơi rác thải được phân loại và các vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi, đã thu gom và tái chế khoảng 400 tấn rác thải nhựa kể từ tháng 10/2024.
Tại khu vực Quy Nhơn, 13.000 hộ gia đình đã tham gia chương trình phân loại rác tại nguồn. Tại Hưng Yên, một hoạt động thí điểm đã đồng xử lý 111 tấn chất thải nhựa không thể tái chế.
Ông Stein Iversen, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam và Lào chia sẻ thêm, Đồng xử lý là một trong những sáng kiến trọng điểm được Na Uy thúc đẩy, đồng thời rất phù hợp với các ưu tiên trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chiến lược Xanh giữa Na Uy và Việt Nam được thiết lập vào tháng 4/2026.
“Tại Quảng Ninh, chúng tôi đang phối hợp với ngành xi măng thí điểm mô hình thu hồi vật liệu (MRF) phục vụ đồng xử lý, hướng tới xây dựng một mô hình có thể nhân rộng. Chúng tôi hy vọng những kinh nghiệm từ Quảng Ninh sẽ góp phần vào quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam và mở ra những giải pháp thiết thực có thể áp dụng rộng rãi tại các địa phương khác”, ông Stein Iversen nói.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam chia sẻ thêm, chỉ riêng công nghệ không thể giải quyết được thách thức về chất thải.
Bà cho rằng, không có một giải pháp công nghệ đơn lẻ nào có thể giải quyết được thách thức về chất thải. Điểm khởi đầu là giảm thiểu chất thải, phân loại đúng cách và thu hồi tối đa vật liệu để tái sử dụng và tái chế. Đối với những loại chất thải không thể tái chế, các giải pháp như đồng xử lý có thể đóng vai trò bổ trợ.
Điều quan trọng là xây dựng một hệ thống quản lý tổng hợp có thể vận hành hiệu quả trong thực tế, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn phù hợp về môi trường và kỹ thuật.
“Nếu có thể chứng minh hiệu quả của hệ thống này tại Quảng Ninh, những bài học kinh nghiệm thu được sẽ có giá trị vượt ra ngoài phạm vi dự án”, bà Ramla Khalidi nói.