Không chỉ có BIGBANG, Hàn Quốc xây dựng đế chế văn hóa kiếm tỷ USD ra sao?

Từ sản phẩm giải trí đến ngành kinh tế xuất khẩu

Trong nhiều thập niên, Hàn Quốc được biết đến chủ yếu nhờ các ngành công nghiệp như điện tử, ô tô và đóng tàu. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển kinh tế, văn hóa đại chúng ngày càng trở thành một lĩnh vực quan trọng, góp phần mở rộng ảnh hưởng quốc tế và tạo nguồn thu cho quốc gia Đông Á.

Ngành công nghiệp giải trí của Hàn Quốc ngày càng nở rộ (Ảnh: Dispatch). 

Làn sóng Hàn Quốc, thường được gọi là Hallyu, ban đầu lan rộng tại một số thị trường châu Á thông qua phim truyền hình và âm nhạc. Sự phát triển của Kpop, điện ảnh, trò chơi điện tử, truyện tranh và các nền tảng phát trực tuyến sau đó đưa sản phẩm văn hóa Hàn Quốc tiếp cận công chúng trên quy mô toàn cầu.

Theo số liệu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc được công bố năm 2026, xuất khẩu ngành nội dung của nước này đạt khoảng 14,08 tỷ USD trong năm 2024, tăng 5,5% so với năm trước. Doanh thu toàn ngành đạt khoảng 107 tỷ USD, theo Yonhap.

Đáng chú ý, trò chơi điện tử là lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào xuất khẩu nội dung, với khoảng 8,5 tỷ USD. Trong khi đó, âm nhạc đạt khoảng 1,8 tỷ USD, còn lĩnh vực phát sóng và video đạt hơn 1,25 tỷ USD.

Những con số này cho thấy sức mạnh của công nghiệp văn hóa Hàn Quốc không chỉ nằm ở các ngôi sao hay bộ phim nổi tiếng. Đằng sau sức hút của Kpop và phim ảnh là một hệ sinh thái rộng lớn, bao gồm nhiều loại hình nội dung, doanh nghiệp sản xuất, nền tảng phân phối và hoạt động thương mại.

Các chuyến lưu diễn quốc tế là ví dụ rõ nét về khả năng chuyển đổi sức hút văn hóa thành doanh thu. Năm 2023, Born Pink World Tour của Blackpink được Touring Data thống kê đạt tổng doanh thu khoảng 260,59 triệu USD.

Riêng tại châu Á, nhóm thu về gần 164,5 triệu USD với 30 đêm diễn và tỷ lệ bán vé đạt 100%. Những con số này đưa Born Pink trở thành chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất lịch sử đối với một nhóm nhạc nữ và nghệ sĩ châu Á.

Gần đây, chuyến lưu diễn toàn cẩu của BIGBANG cũng chứng kiến những con số ấn tượng về doanh thu. Khởi động từ tháng 8 vừa rồi tại Hàn Quốc và dự kiến kết thúc vào tháng 2 năm sau, BIGBANG 2026-2027 World Tour XX: Cosmos ước tính tăng thêm ít nhất 22,6 triệu USD lợi nhuận hoạt động cho công ty chủ quản YG Entertainment riêng trong năm 2026. Các đêm diễn đều cháy vé tại các điểm đến ở châu Á, châu Âu và châu Mỹ.

Trong lĩnh vực biểu diễn, doanh thu không chỉ đến từ vé concert (đêm nhạc). Các sản phẩm lưu niệm, hợp tác thương hiệu, nội dung dành cho người hâm mộ và hoạt động quảng bá cũng góp phần mở rộng giá trị thương mại của nghệ sĩ. Một chuyến lưu diễn thành công vì thế có thể tạo ra nguồn thu cho nhiều bộ phận trong hệ sinh thái giải trí.

Chiến lược dài hạn và sự phối hợp giữa nhà nước với doanh nghiệp

Một trong những yếu tố giúp Hàn Quốc phát triển công nghiệp văn hóa là cách tiếp cận nội dung sáng tạo như một lĩnh vực kinh tế có khả năng tạo giá trị gia tăng, việc làm và cơ hội xuất khẩu.

Từ những năm 2000, nước này từng bước thúc đẩy các ngành công nghiệp nội dung gắn với mục tiêu phát triển những lĩnh vực có giá trị cao. Chính sách hỗ trợ, quá trình số hóa, môi trường bảo vệ bản quyền và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế đều góp phần tạo điều kiện cho doanh nghiệp sáng tạo phát triển.

Trong mô hình đó, Nhà nước không thể quyết định tác phẩm nào sẽ thành công trên thị trường. Vai trò quan trọng hơn nằm ở việc xây dựng môi trường thuận lợi, hỗ trợ nguồn nhân lực, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực và thúc đẩy bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Ở phía doanh nghiệp, các công ty giải trí hàng đầu của Hàn Quốc như SM Entertainment, YG Entertainment, JYP Entertainment và HYBE xây dựng mô hình hoạt động tương đối chuyên nghiệp. Họ không chỉ quản lý nghệ sĩ mà còn tham gia vào quá trình tuyển chọn, đào tạo, sản xuất âm nhạc, xây dựng hình ảnh, phát triển cộng đồng người hâm mộ, tổ chức biểu diễn và khai thác bản quyền.

Nhờ đó, một nhóm nhạc có thể trở thành trung tâm của nhiều dòng doanh thu khác nhau, từ phát hành âm nhạc, quảng cáo, hợp tác thương hiệu đến lưu diễn và kinh doanh sản phẩm lưu niệm. Nội dung cũng có thể được phân phối trên nhiều nền tảng, tiếp cận khán giả ở những thị trường khác nhau trong thời gian dài.

Kpop và công thức xây dựng thương hiệu toàn cầu

Kpop là một trong những biểu tượng rõ nét nhất của công nghiệp giải trí Hàn Quốc. Điểm khác biệt của mô hình này nằm ở cách kết hợp âm nhạc với vũ đạo, thời trang, hình ảnh, video và hoạt động tương tác với người hâm mộ.

Trước khi ra mắt, nhiều thần tượng phải trải qua quá trình tuyển chọn và đào tạo khắt khe. Thực tập sinh được rèn luyện về thanh nhạc, vũ đạo, trình diễn sân khấu, ngoại ngữ, giao tiếp trước công chúng và xây dựng hình ảnh cá nhân. Thời gian đào tạo có thể kéo dài vài năm; không phải ai cũng có cơ hội trở thành nghệ sĩ chính thức.

Các công ty giải trí thường tổ chức đánh giá định kỳ để theo dõi tiến bộ của thực tập sinh, đồng thời xem xét khả năng phù hợp với đội hình dự kiến. Hệ thống này giúp chuẩn bị nhân lực cho một thị trường có mức độ cạnh tranh cao, dù cũng đặt ra những vấn đề về áp lực tâm lý, điều kiện làm việc và cơ hội nghề nghiệp của người trẻ.

Sau khi ra mắt, nhóm nhạc không chỉ được định vị bằng âm nhạc mà còn thông qua phong cách nhận diện, hình ảnh và mối liên hệ với cộng đồng người hâm mộ. Album có thể đi kèm bộ ảnh, vật phẩm sưu tầm và những nội dung bổ trợ; concert mang đến trải nghiệm trực tiếp, đồng thời tạo doanh thu từ vé và hàng lưu niệm.

Chiến lược quốc tế hóa cũng đóng vai trò quan trọng. Các công ty đầu tư vào sản phẩm có khả năng tiếp cận khán giả ngoài Hàn Quốc, từ việc sử dụng nhiều ngôn ngữ đến hợp tác với nghệ sĩ nước ngoài và tổ chức lưu diễn tại nhiều quốc gia.

Các tân binh như Babymonster hay Cortis đều có tệp người hâm mộ đông đảo (Ảnh: Naver). 

Internet và mạng xã hội giúp quá trình này diễn ra nhanh hơn. Người hâm mộ có thể xem video biểu diễn, chia sẻ nội dung, tham gia cộng đồng trực tuyến và tạo ra những trào lưu vượt khỏi phạm vi một thị trường. Nhờ đó, sức hút của nghệ sĩ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phát thanh, truyền hình hay hệ thống phân phối truyền thống.

Dù vậy, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Để duy trì sức hút, doanh nghiệp vẫn cần những sản phẩm đủ hấp dẫn, chiến lược phát hành phù hợp và khả năng giữ mối liên hệ lâu dài với công chúng.

Phim ảnh và sức mạnh của những câu chuyện Hàn Quốc

Nếu Kpop tạo ra những cộng đồng người hâm mộ có mức độ gắn kết cao, phim truyền hình và điện ảnh giúp Hàn Quốc mở rộng ảnh hưởng thông qua các câu chuyện có khả năng tiếp cận nhiều nhóm khán giả.

Các tác phẩm Hàn Quốc khai thác nhiều đề tài như gia đình, tình yêu, bất bình đẳng xã hội, cạnh tranh nghề nghiệp và mâu thuẫn trong đời sống hiện đại. Dù mang bối cảnh văn hóa đặc thù, nhiều câu chuyện vẫn chạm đến những cảm xúc và vấn đề có tính phổ quát.

Các bộ phim truyền hình của Hàn Quốc ngày càng phủ sóng toàn cầu trên các nền tảng như Netflix, Disney+ (Ảnh: News). 

Sự phát triển của các nền tảng phát trực tuyến tạo thêm cơ hội phân phối. Một bộ phim có thể tiếp cận khán giả tại nhiều quốc gia, đi kèm phụ đề và lồng tiếng, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa sản phẩm nội địa với thị trường quốc tế.

Những tác phẩm như Hạ cánh nơi anh, Trò chơi con mực hay Nữ hoàng nước mắt cho thấy phim truyền hình Hàn Quốc có thể thu hút sự quan tâm của khán giả vượt ra ngoài khu vực châu Á. Thành công này cũng tạo thêm cơ hội cho diễn viên, nhà sản xuất và các đơn vị sở hữu bản quyền.

Khi sức hút văn hóa thúc đẩy mỹ phẩm, thực phẩm và du lịch

Một trong những điểm đáng chú ý của Hallyu là tác động vượt ra ngoài ngành giải trí. Khán giả yêu thích một bộ phim hay nghệ sĩ có thể tiếp tục tìm hiểu ngôn ngữ, ẩm thực, thời trang, mỹ phẩm và những địa điểm xuất hiện trong nội dung họ theo dõi.

Âm nhạc và phim ảnh vì thế trở thành kênh quảng bá hình ảnh quốc gia. Một món ăn xuất hiện trên màn ảnh, phong cách trang điểm của diễn viên hay trang phục sân khấu của thần tượng có thể khơi gợi nhu cầu tìm hiểu và mua sắm của người xem.

Nghiên cứu về hệ sinh thái Hallyu năm 2024 do Quỹ Giao lưu Văn hóa Quốc tế Hàn Quốc công bố ước tính kim ngạch xuất khẩu liên quan đến làn sóng Hàn Quốc tăng thêm khoảng 653 triệu USD so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu các ngành hàng liên quan như mỹ phẩm và thực phẩm đạt khoảng 7,165 tỷ USD.

Du lịch cũng hưởng lợi theo cách tương tự. Người hâm mộ có thể đến Hàn Quốc để tham dự concert (đêm nhạc), ghé thăm địa điểm quay phim, mua sản phẩm của thần tượng hoặc trải nghiệm những không gian văn hóa họ từng thấy trên màn ảnh. Chi tiêu cho vé máy bay, khách sạn, ăn uống, mua sắm và dịch vụ địa phương giúp tác động kinh tế lan rộng hơn doanh thu bán vé hay bản quyền.

Mối liên kết này cho thấy một sản phẩm văn hóa có thể tạo ra hiệu ứng vượt khỏi phạm vi ban đầu. Khi âm nhạc, phim ảnh và hình ảnh nghệ sĩ khơi gợi sự tò mò về đất nước, chúng góp phần mở đường cho các sản phẩm và dịch vụ khác tiếp cận thị trường quốc tế.

Bài học từ chiến lược xuất khẩu văn hóa của Hàn Quốc

Hành trình của Hàn Quốc cho thấy xuất khẩu văn hóa không phải thành quả chỉ đến từ một nghệ sĩ nổi tiếng hay một bộ phim thành công. Đó là kết quả của nhiều yếu tố cùng vận hành: Chiến lược phát triển dài hạn, doanh nghiệp có năng lực đầu tư và quản lý chuyên nghiệp, nguồn nhân lực sáng tạo, hạ tầng số, cơ chế bảo vệ bản quyền và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Quan trọng hơn, Hàn Quốc đã xây dựng được mối liên kết giữa nội dung văn hóa và các ngành kinh tế khác. Âm nhạc, phim ảnh, trò chơi điện tử không chỉ tạo doanh thu riêng mà còn góp phần định hình thương hiệu quốc gia, thúc đẩy du lịch và mở rộng thị trường cho nhiều sản phẩm tiêu dùng. 

Bài học đáng chú ý từ Hàn Quốc không đơn thuần là công thức tạo ra một nhóm nhạc hay bộ phim ăn khách. Đó là cách xây dựng hệ sinh thái để tài năng sáng tạo có thể phát triển, sản phẩm dễ tiếp cận công chúng toàn cầu và giá trị văn hóa tiếp tục được chuyển hóa thành cơ hội kinh tế.