“Không doanh nghiệp nào có thể tiếp cận để đưa nhóm lợi ích vào chính sách”

Quan điểm này được Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định khi giải trình cuối phiên thảo luận chiều 9/11, về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết hiện nay, đa số quốc gia quy định độ tuổi cấm trẻ em sử dụng thuốc lá là dưới 18 tuổi.

Bà nêu thống kê cho thấy khoảng 140 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên được sử dụng thuốc lá. Đây cũng được coi là độ tuổi tiêu chuẩn toàn cầu, phổ biến tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ.

Trong khi đó, hiện có 16 quốc gia quy định độ tuổi sử dụng thuốc lá từ 21 tuổi trở lên, gồm Mỹ, Singapore, Indonesia, Bahrain, Kuwait, Mông Cổ và Sri Lanka.

Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng Y tế khẳng định đây là nội dung mới, đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đưa vào quá trình xây dựng chính sách và báo cáo Chính phủ. Chính phủ đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên và đa số cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi đưa quy định này vào dự thảo Luật.

Từ kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022, nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này vào thực hiện từ tháng 11/2025, áp dụng với toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Tuy nhiên, đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.

Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1/2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực.

Vì vậy, đến nay chưa có đủ căn cứ thực tiễn để đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả của chính sách này. Chính phủ cũng cho rằng chưa đủ cơ sở để đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật.

Nhắc đến ý kiến cho rằng “có lợi ích gì ở chỗ này hay không”, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định “Chắc chắn, không doanh nghiệp nào có thể tiếp cận tất cả các thành viên Chính phủ để đưa nhóm lợi ích vào trong chính sách này”.

Đối với các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, đồng thời nghiên cứu lộ trình do Chính phủ quy định để phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Về các hành vi bị nghiêm cấm, Bộ trưởng nói cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát. Riêng quy định liên quan đến sản phẩm có nicotine hoặc không có nicotine đã được đề cập trong báo cáo tiếp thu, giải trình ngày 8/11 và dự thảo mới.

Bộ trưởng cho biết, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể được phối trộn nhiều nguyên liệu khác nhau để tạo ra các dạng sản phẩm mới. Vì vậy, dự thảo đã bổ sung quy định về các chất, nguyên liệu khác thay thế được sử dụng cho thuốc lá nhằm bao quát các tình huống phát sinh.

Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Bộ trưởng nhấn mạnh thẩm quyền giao Chính phủ. Theo Bộ trưởng, Chính phủ đánh giá đề xuất tăng diện tích cảnh báo là phù hợp nên sẽ rà soát, đánh giá để quy định mức tăng cụ thể trong quá trình xây dựng nghị định.

Bà Đào Hồng Lan nêu thống kê năm 2025 cho thấy có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên. Trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế, Bộ trưởng Y tế nhấn mạnh “sẽ có mức điều chỉnh phù hợp”.