Nội dung trên được Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Thị Hồng Lan đưa ra khi phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chiều 9/11.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Thị Hồng Lan.
Về đề xuất nâng độ tuổi được sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp cận vấn đề này trên cơ sở đồng bộ với quy định của Bộ luật Dân sự về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự.
Theo bà Đào Hồng Lan, thống kê có khoảng 140 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên được sử dụng thuốc lá. Đây cũng được coi là độ tuổi tiêu chuẩn toàn cầu, phổ biến tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ.
Trong khi đó, hiện có 16 quốc gia quy định độ tuổi sử dụng thuốc lá từ 21 tuổi trở lên, trong đó có Mỹ, Singapore, Indonesia, Bahrain, Kuwait, Mông Cổ và Sri Lanka.
Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhìn nhận đây là nội dung mới, đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đưa vào quá trình xây dựng chính sách và báo cáo Chính phủ. Chính phủ cũng đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên và đa số ý kiến cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi đưa quy định này vào dự thảo Luật.
Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng cho biết New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này vào thực hiện từ tháng 11/2025, áp dụng với toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Tuy nhiên, đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.
Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4/2026 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1/2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực.
Theo Bộ trưởng, đến nay chưa có đủ căn cứ thực tiễn để đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả của chính sách này. Thành viên Chính phủ cũng đã bỏ phiếu và cho rằng chưa đủ cơ sở để đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo Luật.
Trước ý kiến về việc có hay không “lợi ích nhóm” trong quá trình xây dựng chính sách, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh: “Chắc chắn không doanh nghiệp nào có thể tiếp cận tất cả các thành viên Chính phủ để đưa nhóm lợi ích vào trong chính sách này”.
Đối với các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, đồng thời nghiên cứu lộ trình do Chính phủ quy định để phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát. Riêng quy định liên quan đến sản phẩm có nicotine hoặc không có nicotine đã được đề cập trong báo cáo tiếp thu, giải trình ngày 8/11 và dự thảo mới.
Theo tư lệnh ngành Y tế, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể được phối trộn nhiều nguyên liệu khác nhau để tạo ra các dạng sản phẩm mới. Vì vậy, dự thảo Luật bổ sung quy định về các chất, nguyên liệu khác thay thế được sử dụng cho thuốc lá nhằm bao quát các tình huống phát sinh.
Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Bộ trưởng cho biết trước đây nội dung này đã được giao Chính phủ quy định. Qua quá trình thẩm tra, Bộ Tư pháp cũng lưu ý những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ không nên đưa vào dự án Luật trình Quốc hội.
Tuy nhiên, Chính phủ đánh giá đề xuất tăng diện tích cảnh báo là phù hợp và sẽ rà soát, đánh giá để quy định mức tăng cụ thể trong quá trình xây dựng nghị định.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho hay, công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) quy định diện tích cảnh báo tối thiểu là 30% ở mặt trước và mặt sau bao thuốc lá, khuyến nghị mức 50% trở lên và nguyên tắc diện tích cảnh báo càng lớn càng tốt.
Hiện đa số quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo từ 75% trở lên, ưu tiên hình ảnh trực quan và luân phiên.
“Qua thống kê năm 2025 có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên. Do đó, trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế để có mức điều chỉnh phù hợp”, Bộ trưởng Bộ Y tế phát biểu.