Ngày 23/10, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Phát huy sức mạnh văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới”.
Làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Thắng - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, hội thảo được tổ chức nhằm góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy sức mạnh văn hóa trong củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xác định rõ hơn vai trò, trách nhiệm và phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên trước yêu cầu phát triển mới của đất nước...
Theo ông Trần Thắng, bước vào giai đoạn phát triển mới, phát huy sức mạnh văn hóa phải bắt đầu từ việc chăm lo con người, xây dựng môi trường sống lành mạnh, bảo đảm để mỗi người dân có cơ hội tham gia, đóng góp và thụ hưởng. Khi người dân được lắng nghe, được tôn trọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng được quan tâm, niềm tin và sự đồng thuận có thêm cơ sở vững chắc.
Đối với MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên, mô hình tổ chức mới đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh của từng tổ chức, nâng cao chất lượng tập hợp, vận động Nhân dân. Sự đổi mới cần được thể hiện qua khả năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân...
Một trong những vấn đề cần tập trung trao đổi, theo ông Trần Thắng, là làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc, xác định những giá trị làm nền tảng cho sự gắn kết xã hội trong kỷ nguyên mới. Cần nhận diện những vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với việc phát huy sức mạnh văn hóa và củng cố đại đoàn kết toàn dân tộc.
Cần tập trung phân tích đời sống văn hóa của công nhân, người lao động xa quê; chênh lệch về cơ hội tiếp cận, thụ hưởng văn hóa; sự kết nối giữa các thế hệ, các dân tộc, tôn giáo và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương, đất nước.
Đối với không gian số, cần nhận diện tác động đến niềm tin, văn hóa ứng xử và sự gắn kết xã hội; đề xuất cách phát huy khả năng kết nối, lan tỏa giá trị tốt đẹp, đồng thời hạn chế thông tin sai lệch, định kiến và hành vi kích động chia rẽ.
Nguy cơ nhầm lẫn giữa thông tin nhìn thấy phổ biến với sự thực đời sống
Tham luận tại hội thảo, nhà báo Tạ Bích Loan nêu ví dụ về cuộc tranh luận trên mạng xã hội, trên truyền thông về hoa sữa. Theo bà Loan, trong thời đại của mạng xã hội, sẽ có những cuộc thảo luận lớn chưa từng có. Đây là cơ hội để hiểu được người dân đang nghĩ gì, cũng là đặt ra câu hỏi, nếu truyền thông không có cách điều hành, không có sự đối thoại, thì sẽ xuất hiện sự khác biệt, sự không đồng thuận.
Nêu rõ không gian số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình đời sống văn hóa, bà Loan cho rằng, điều này đặt ra những thách thức cấp thiết về sự chuyển đổi trong truyền thông về văn hóa.
Theo đó, trước kia chỉ là thông tin tuyên truyền về văn hóa, nhưng hiện nay, truyền thông văn hóa không chỉ dừng lại ở đó, mà phải đưa tới những giá trị phổ biến, tôn vinh, bảo tồn các giá trị văn hóa. Đồng thời, nó cũng phải tạo ra không gian đối thoại, gắn kết cộng đồng, củng cố đại đoàn kết, tôn vinh những giá trị cốt lõi của dân tộc.
Nhà báo Tạ Bích Loan nêu rõ, với sự bùng nổ của mạng xã hội, đặc biệt là những thuật toán, văn hóa ngoại lai, mâu thuẫn thế hệ đang tạo ra những sự khác biệt ngầm, những khoảng cách nhận thức. Đáng chú ý, có sự thao túng về thuật toán, những nền tảng xuyên biên giới ưu tiên những nội dung có tính câu view, những nội dung giật gân… làm gia tăng tính định kiến, có khả năng tạo ra sự chia rẽ trên không gian mạng.
Từ thực tế đó, theo bà Loan, truyền thông về văn hóa phải mang tính tập hợp, có những điểm mới, đặc sắc, không thể và không được phép tạo ra sự xung đột, khác biệt. Thông tin phải chân thực, hấp dẫn và phải mang ý nghĩa, nhân văn…