Trên các diễn đàn mạng xã hội gần đây, nhiều người chia sẻ về việc công ty hối thúc, yêu cầu dùng hết ngày phép năm. Điều này giúp công ty tránh được những rủi ro vi phạm quy định về lao động, đồng thời dễ dàng chốt nghỉ phép năm để đảm bảo tài chính không bị phát sinh. Người lao động đi làm vất vả, ai chẳng khao khát được nghỉ, sao lại để công ty giục giã, thậm chí “ra lệnh” phải dùng hết? Điều này sẽ rất dễ hiểu nếu nhìn từ thực tế công ty tôi.
Ở chỗ tôi, dù ai cũng mệt nhoài nhưng vẫn luôn có nhiều nhân viên chưa từng dùng hết phép năm, chẳng phải vì không muốn mà vì nghỉ phép cũng như không.
Tôi vẫn nhớ như in cảm giác ôm chiếc máy tính xách tay ngồi ở quán cà phê trong chuyến đi Đà Nẵng năm ngoái. Lẽ ra đó là 4 ngày 3 đêm tôi được ngắt kết nối hoàn toàn khỏi công việc, tận hưởng không khí biển, tái tạo năng lượng. Thế nhưng là quản lý tầm trung, tôi không thể dứt mình khỏi công việc. Màn hình điện thoại cứ sáng liên tục với những tin nhắn từ nhiều nhóm công ty.
Sếp không bao giờ nhớ mình đã ký duyệt cho tôi nghỉ cùng lời dạy “phải biết nghỉ ngơi mới cống hiến tốt được”, cứ gọi điện yêu cầu báo cáo tiến độ hoặc hỏi việc này đến đâu, việc kia thế nào rồi; đồng nghiệp, nhân viên cũng nhắn tin hỏi tài liệu, cầu cứu gỡ rối hay “chữa cháy” khi có sự cố. Chuyến đi nghỉ phép năm được lên kế hoạch từ nhiều tháng trước cứ thế biến thành đợt làm việc từ xa.
Từ đó đến nay, dù thèm nghỉ, thèm đi chơi, tôi không còn mặn mà với chuyện nghỉ phép vì vừa mang tiếng nghỉ, vừa mất tiền mà vẫn phải làm việc.
Nhiều người xin nghỉ phép nhưng vẫn phải đảm đương công việc từ xa. (Ảnh minh họa: Business Insider)
Rất nhiều bạn bè, đồng nghiệp xung quanh tôi cũng vậy; bước vào kỳ nghỉ phép với tâm trạng hào hứng, mong mỏi được xả hơi sau nhiều tháng đầu tắt mặt tối; nhưng ranh giới giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi ngày càng mờ nhạt. Nghỉ phép hóa ra chỉ là đổi địa điểm làm việc từ văn phòng điều hòa sang một góc bàn khách sạn hoặc quán cà phê nào đó ở một tỉnh thành khác.
Cảm giác bất lực lớn nhất khi đi nghỉ phép không phải là việc mình phải xử lý một vài sự cố cấp bách, mà là cách nhìn nhận của cấp trên. Có những vị sếp dường như quên mất khái niệm nghỉ phép, cứ nhận đơn xin nghỉ là thái độ như thể nhân viên trốn việc, lười biếng, cứ hỏi “em nghỉ gì mà nhiều thế” dù số ngày phép còn thừa rất nhiều. Còn khi duyệt nghỉ rồi, họ vẫn thản nhiên giao việc, kéo vào cuộc họp trực tuyến, trao đổi và yêu cầu báo cáo...
Khi tôi từ chối hoặc chậm trả lời vì đang đi thăm họ hàng hay đang di chuyển... thì sẽ nhận lại sự trách móc nhẹ nhàng nhưng đầy áp lực. Sếp bảo thời đại công nghệ số rồi, cầm cái điện thoại trên tay thì có khó gì mà không mở file ra xem hộ một chút. Sự “hộ một chút” ấy kéo dài từ sáng đến tối, khiến chuyến đi chơi biến thành chuỗi ngày canh cánh chờ tiếng chuông điện thoại reo lên.
Áp lực tâm lý từ những ngày nghỉ phép không trọn vẹn ấy thực sự không nhỏ. Đó là sự bực bội vì thời gian riêng tư của mình bị chiếm dụng mà vẫn phải chịu, là cảm giác thiệt thòi, ấm ức khi trước mặt là cảnh đẹp, xung quanh là tiện nghi để thư giãn, hưởng thụ nhưng bản thân cắm mặt vào laptop để chỉnh sửa slide hay “soi” hợp đồng; là cảm giác tội lỗi vô lý vì đồng nghiệp đang gánh việc thay... Thế là mấy ngày phép năm quý giá, hiếm hoi trôi qua trong sự chắp vá, bực dọc và bất an, thật sự lãng phí.
Năm nay tôi chỉ mới nghỉ 3 ngày phép để giải quyết những công việc gia đình chẳng đặng đừng. Còn các chuyến đi được tôi bố trí vào các ngày lễ hưởng nguyên lương; tất nhiên chuyến đi vẫn bị công việc “quấy rối” nhưng ít ra cũng không phải làm đơn xin phép và trả lời câu hỏi đầy trách móc của sếp rằng có việc gì mà nghỉ hẳn mấy ngày, sao nghỉ dài thế...
Ai cũng biết chế độ nghỉ phép năm là quyền lợi chính đáng của người lao động, nhưng thực tế sự lạm dụng vẫn luôn xảy ra và được biện minh bằng mấy chữ “trách nhiệm”, “đặc thù công ty”, “công việc đòi hỏi”, “làm việc thời bây giờ là như vậy”... Thật ra chỉ cần coi quyền được nghỉ ngơi của nhân viên là thứ cần được bảo vệ, người sử dụng lao động sẽ có cách tổ chức hợp lý sao cho một người nghỉ thì người khác có thể tạm gánh thay phần nào trong thời gian ngắn. Công việc phải được bàn giao, phân bổ lại, thay vì mặc định người nghỉ vẫn phải chịu trách nhiệm cho mọi thứ.
Vấn đề cốt lõi ở đây nằm ở văn hóa làm việc và cách ứng xử của người quản lý đối với thời gian của nhân viên. Cuộc sống không chỉ có công việc và các chỉ số KPI. Con người cần những khoảng lặng thực sự, những khoảng thời gian mà bộ não được hoàn toàn ngắt kết nối với những áp lực mưu sinh. Việc cố gắng níu giữ nhân viên trong vòng xoáy công việc từng phút từng giây không làm cho doanh nghiệp phát triển nhanh hơn, mà chỉ làm cho con người ta nhanh chóng cạn kiệt sức lực và muốn rời đi tìm một môi trường nhân văn hơn.
Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.
Mỹ Huyền