Tổng thống Donald Trump đặt biệt danh riêng cho một số cố vấn thân cận, trong đó có James Blair, được gọi là "James tài ba". Ở tuổi 37, Blair nổi bật nhờ vốn hiểu biết sâu rộng về các quy định bầu cử, xu hướng bỏ phiếu và bản đồ phân chia khu vực bầu cử.
Tháng 4, Blair tạm thời rời vị trí Phó chánh văn phòng Nhà Trắng, chuyển sang một vai trò có ý nghĩa quan trọng với Tổng thống Trump trong năm nay. Đó là hoạch định chiến lược cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Đây là trọng trách lớn đối với gương mặt còn tương đối mới ở Washington, bởi sự kiện có thể định hình quyền lực nửa cuối nhiệm kỳ hai của ông Trump.
"Bạn cần tìm mọi cách để tạo lợi thế cho phe mình và tận dụng cơ hội, miễn là không vi phạm pháp luật. Nếu không làm được điều đó, chiến lược sẽ là nửa vời và người thực hiện cũng không thể coi là chiến lược gia giỏi", Chris LaCivita, cố vấn của ông Trump, nói với Washington Post.
Phó chánh văn phòng Nhà Trắng James Blair tại Washington tháng 9/2025. Ảnh: Reuters
James Blair sinh năm 1989 trong một gia đình trung lưu theo đạo Baptist ở Florida, tốt nghiệp Đại học bang Florida với bằng cử nhân tài chính. Năm 22 tuổi, Blair tham gia phỏng vấn cho vị trí phụ trách chính sách và gây quỹ cho Richard Corcoran, người sau này trở thành chủ tịch Hạ viện bang. Corcoran lập tức bị ấn tượng bởi trí tuệ và phong thái điềm tĩnh khác thường của ứng viên trẻ.
"Tôi thực sự kinh ngạc", ông Corcoran nói với Guardian.
Corcoran tuyển dụng và coi Blair là trợ lý thân cận, thường xuyên giao những công việc quan trọng. Blair dần nổi tiếng là người làm việc không kể ngày đêm, hiệu suất cao và luôn thân thiện với đồng nghiệp.
Năm 2018, Blair tham gia chiến dịch tranh cử thống đốc Florida của ông Ron DeSantis với vai trò cố vấn cấp cao. Chiến dịch do bà Susie Wiles điều hành đã giúp ông DeSantis giành chiến thắng, dù ban đầu ứng viên này được đánh giá là yếu thế và có nguồn lực hạn chế.
Blair sau đó làm việc trong chính quyền ông DeSantis, rồi tiếp tục hợp tác với bà Wiles trong các hoạt động chính trị của ông Trump tại Florida. Năm 2022, Blair tham gia đội ngũ của ông Trump, đảm nhận vai trò xây dựng chiến lược cho chiến dịch tranh cử năm 2024.
Blair đề xuất cách tiếp cận khác với thông lệ ở Washington là chuyển phần lớn hoạt động vận động cử tri cho các Ủy ban Hành động Chính trị (PAC), thay vì tự xây dựng đội ngũ riêng. Anh còn lập luận rằng ông Trump có thể giành lợi thế bằng cách hướng đến nhóm cử tri nam ủng hộ ông nhưng ít tham gia bỏ phiếu, thay vì dàn trải nguồn lực để thuyết phục thêm cử tri nữ.
Những đề xuất này vấp phải hoài nghi từ một số chiến lược gia Cộng hòa kỳ cựu, trong đó có Karl Rove, người từng đóng vai trò quan trọng trong các chiến thắng của cựu tổng thống George W. Bush. Tuy nhiên, Blair vẫn bảo vệ quan điểm cá nhân.
"Phải rất can đảm mới dám đối đầu với một người được xem là cây đa cây đề như vậy", Tim Saler, chuyên gia dữ liệu trong chiến dịch tranh cử của ông Trump, nói với Atlantic.
Ông Trump đắc cử năm 2024 giúp Blair củng cố vị thế, trở thành Phó chánh văn phòng Nhà Trắng, phụ trách các nhóm chính trị, quan hệ liên chính phủ và lập pháp. Phạm vi công việc giúp Blair trở thành một trong những quan chức có ảnh hưởng lớn trong bộ máy chính quyền.
Sau chiến thắng năm 2024, Blair và nhóm cố vấn của ông Trump chuyển hướng sang cuộc bầu cử giữa kỳ. Họ đặt mục tiêu ngăn đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát lưỡng viện, điều thường xảy ra với đảng của tổng thống đương nhiệm trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Blair muốn sắp xếp các nguồn lực của đảng thành hệ thống phối hợp chặt chẽ, thay vì để từng chiến dịch hoạt động riêng lẻ. Theo kế hoạch, Nhà Trắng, các PAC, nhà tài trợ lớn cùng chia sẻ dữ liệu, kết quả thăm dò và phối hợp quyết định chi tiêu.
Để thực hiện kế hoạch, Blair rời Nhà Trắng sang điều hành MAGA Inc., siêu PAC của ông Trump. Tổ chức này, được cho là có hơn 400 triệu USD, trở thành trung tâm điều phối nguồn tiền độc lập nhằm hỗ trợ các ứng viên Cộng hòa. Blair còn phụ trách quy trình chọn ứng viên để ông Trump ủng hộ và tham gia lên kế hoạch cho các chuyến vận động của Tổng thống.
"James có khả năng tập trung cao độ và xử lý một lượng thông tin khổng lồ. Nếu phải xử lý từng ấy công việc và chi tiết, chắc tôi phải uống cả lọ thuốc giúp tỉnh táo mới kham nổi", ông LaCivita nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và James Blair tại Nhà Trắng trong ảnh đăng ngày 11/4. Ảnh: Truth Social/ealDonaldTrump
Một trong những kế hoạch tham vọng nhất của Blair là thúc đẩy các bang có chính quyền thuộc đảng Cộng hòa vẽ lại địa giới bầu cử Hạ viện sớm hơn thường lệ để tăng lợi thế cho đảng. (Chu kỳ phân chia lại khu vực bầu cử vốn thường diễn ra 10 năm một lần sau kỳ điều tra dân số).
Tháng 2/2025, Blair và Saler bắt đầu thảo luận về mục tiêu giúp Cộng hòa giành thêm hơn 10 ghế Hạ viện thông qua việc phân chia lại địa giới. Đến tháng 4 cùng năm, Blair trình bày kế hoạch với ông Trump và nhận được Tổng thống chấp thuận.
Một số bang như Texas đã triển khai kế hoạch và thành công, dù có vướng tranh chấp pháp lý. Phe Dân chủ cũng đáp trả bằng kế hoạch tương tự, như ở California và Utah.
Blair hồi tháng 5 tuyên bố chiến lược thay đổi địa giới bầu cử có thể tạo ra mức chênh lệch ròng 16 ghế nghiêng về Cộng hòa. Tuy nhiên, đánh giá sau đó cho thấy lợi ích thực tế có thể thấp hơn đáng kể, khi biến một số khu vực đảng Cộng hòa từng có lợi thế thành cạnh tranh sít sao.
Dù vậy, Blair vẫn bảo vệ quyết định của mình. Anh cho rằng những bản đồ mới có thể hữu ích cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, khi tỷ lệ cử tri ủng hộ ông Trump và đảng Cộng hòa tham gia bỏ phiếu có thể thay đổi so với bầu cử giữa kỳ.
Trong cuộc họp hồi tháng 2, Blair cho rằng Tổng thống Trump cần tập trung vào giá cả và chi phí sinh hoạt, đồng thời để các ứng viên Cộng hòa bám sát các thông điệp tranh cử dựa trên dữ liệu thăm dò. Tuy nhiên, 11 ngày sau, ông Trump phát động chiến dịch nhằm vào Iran, khiến giá xăng, dầu diesel tại Mỹ tăng, đảo lộn phần nào các tính toán của chiến lược gia trẻ tuổi.
Đảng Dân chủ nhanh chóng tận dụng cơ hội để công kích đối thủ, trung bình dẫn trước 9 điểm phần trăm trong các khảo sát toàn quốc. Một số bang từng là thành trì Cộng hòa như Texas, Kansas và Iowa trở thành địa bàn cạnh tranh.
Tổng thống Donald Trump trao đổi với Phó chánh văn phòng Nhà Trắng James Blair gần Vườn Hồng hồi tháng 7/2025. Ảnh: Reuters
Những người ủng hộ Blair cho rằng anh đã làm tất cả có thể để giúp đảng Cộng hòa giảm thiểu tổn thất. Dù vậy, họ vẫn lo ngại nếu đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, Blair khó tránh khỏi bị quy trách nhiệm trong những quyết định gây tranh cãi.
Một cố vấn của ông Trump cho biết mỗi khi đề cập đến tương lai, Blair thường phản hồi rằng anh "không thể nghĩ xa hơn thứ Ba", tức ngày bầu cử 3/11.
Như Tâm (Theo Washington Post, Atlantic, Guardian)