Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC-N) ngày 29/10 tuyên bố đã thực hiện chiến dịch tấn công điện tử để chiếm quyền kiểm soát "máy bay không người lái trinh sát MQM-170 Outlaw của Mỹ" khi nó đang hoạt động ở phía tây eo biển Hormuz, sau đó điều khiển phi cơ hạ cánh an toàn.
Theo lực lượng này, máy bay không người lái (UAV) Mỹ khi đó đang làm nhiệm vụ xác định vị trí các hệ thống phòng không Iran triển khai ở khu vực ven biển giáp vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Video được công bố cho thấy UAV bị cảm biến hồng ngoại theo dõi, sau đó là cảnh phi cơ nằm trên mặt đất trong trạng thái nguyên vẹn và một số binh sĩ Iran đứng xung quanh.
Iran tuyên bố bắn hạ UAV 'Đại bàng Xám' của Mỹ ở Hormuz
UAV MQM-170 bị khóa mục tiêu ở phía tây eo biển Hormuz ngày 29/10. Video: IRGC
Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cho rằng UAV trong video có vẻ ngoài giống mẫu MQM-170C, còn có tên khác là Outlaw Gen 2 (G2), hoặc ít nhất là biến thể liên quan mật thiết đến nó. Phi cơ có một cửa sổ quang học hướng về phía trước, thường thấy ở các hệ thống quang học kiểu nhìn cố định hay được dùng trên UAV để hỗ trợ quá trình định vị.
"Đây cũng có thể là đầu dò nếu UAV được cấu hình thành vũ khí tự sát, song khả năng này không cao", Trevithick nói.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, tuyên bố "sẽ không lãng phí thời gian" khi được hỏi liệu CENTCOM có thể xác nhận hoặc phủ nhận thông tin Mỹ mất UAV dòng MQM-170 vì bất kỳ lý do gì hay không.
"Các lực lượng Mỹ vẫn duy trì cảnh giác cao độ và tập trung tuyệt đối vào những nhiệm vụ được giao", ông cho hay.
IRGC-N mô tả chiếc MQM-170 là UAV trinh sát, trong khi Trevithick cho rằng dòng Outlaw trong biên chế quân đội Mỹ hiện nay chủ yếu đóng vai trò mục tiêu bay, phục vụ hoạt động thử nghiệm và huấn luyện binh sĩ vận hành vũ khí phòng không.
Griffon Aerospace, nhà sản xuất MQM-170C, lưu ý rằng biến thể này còn có thể được sử dụng làm nền tảng bay để thử nghiệm thiết bị mang theo. Tổng khối lượng phi cơ khi làm mục tiêu bay là 68 kg, có thể tăng lên hơn 100 kg khi đảm nhận các nhiệm vụ khác.
Mỗi chiếc MQM-170C có chiều dài hơn 3 m, sải cánh gần 5 m, thời gian hoạt động liên tục 8 giờ, tốc độ tối đa hơn 230 km/h và trần bay 4.900 m. UAV sử dụng động cơ đốt trong hai xi-lanh với một cánh quạt đẩy, được triển khai nhờ máy phóng, có thể thu hồi bằng cách lượn xuống địa hình phù hợp và bung dù để tiếp đất.
Griffon Aerospace còn cung cấp "phiên bản mở rộng" G2E được lắp 3 càng đáp cố định, mô tả đây là "nền tảng mở, có thể tùy biến để thực hiện nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát, thử nghiệm hệ thống con và nghiên cứu - phát triển". UAV trong video của IRGC-N không có càng đáp, song có thể nó đã bị gãy rời khi phi cơ tiếp đất.
UAV Outlaw G2E. Ảnh: Griffon Aerospace
Dòng Outlaw còn có phiên bản Gen 1 mang định danh MQM-170A, song nó có thiết kế hoàn toàn khác với thế hệ G2. Bản thân G2 cũng có một biến thể sở hữu thiết kế khác biệt với hai thân đuôi và hai động cơ, từng được quân đội Mỹ thử nghiệm trong quá khứ.
Lục quân Mỹ hồi tháng 6 trao cho Griffon Aerospace hợp đồng trị giá gần 68 triệu USD để mua UAV Outlaw Gen 3. Lầu Năm Góc ban đầu viết rõ là thỏa thuận được thực hiện nhằm "hỗ trợ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng", song sau đó xóa dòng văn bản này.
Breaking Defense khi đó cho biết đại diện của Griffon Aerospace từ chối tiết lộ thông tin chi tiết về Gen 3. Trang web của công ty cũng chưa liệt kê phiên bản này.
"Xét đến sự đa dạng về thiết kế của Outlaw, có khả năng Gen 3 sẽ khác biệt đáng kể, thậm chí khác hoàn toàn với các phiên bản hiện có. Hợp đồng được công bố hồi tháng 6 cũng cho thấy UAV Outlaw có thể được sử dụng trong nhiệm vụ khác với huấn luyện và thử nghiệm, cụ thể là hoạt động tác chiến thực tế nhằm vào Iran", Trevithick cho hay.
Dù vậy, chuyên gia Mỹ cũng nêu khả năng Iran tịch thu được UAV Outlaw bị mất kiểm soát trong quá trình huấn luyện và thử nghiệm của quân đội Mỹ ở khu vực. UAV trong video của IRGC-N không có sơn màu cam thường thấy trên mục tiêu bay, song hoàn toàn có thể đã bị sơn đè lên.
"Giới chức Iran có thể dàn dựng một phần hoặc toàn bộ vụ tịch thu này, dù chưa có bằng chứng chắc chắn nào cho đến thời điểm hiện tại", Trevithick nói.
UAV mục tiêu MQM-170C bay trên vị trí lính Mỹ trong cuộc diễn tập ở Arab Saudi hồi năm 2023. Ảnh: USMC
Trevithick cho rằng một bên khác ngoài Mỹ ở khu vực cũng đang sử dụng phi cơ họ Outlaw cho những nhiệm vụ như giám sát, trinh sát hoặc mồi nhử.
"Hoàn toàn có khả năng UAV Outlaw với cấu hình phù hợp đang được triển khai như phương tiện dẫn dụ phòng không Iran. Từng có tiền lệ UAV mục tiêu được huy động để triển khai các biện pháp đối phó hoặc đóng vai trò mồi nhử, hỗ trợ những cuộc tập kích lớn", Trevithick cho hay.
Trong giai đoạn mở màn chiến dịch tấn công Iraq hồi năm 2003, UAV mục tiêu BQM-34 Firebee của Mỹ đã được sử dụng để rải mồi bẫy radar trên bầu trời thủ đô Baghdad.
"Xung đột Trung Đông hiện nay là lần đầu Mỹ đưa UAV tự sát tầm xa và xuồng không người lái tự sát vào thực chiến. Dù vậy, chưa có bằng chứng cho thấy UAV thuộc họ Outlaw được cấu hình theo cách này", chuyên gia Mỹ nhấn mạnh.
Phạm Giang (Theo War Zone, Tasnim)