Kinh dị chuyện kiếm tiền bằng cách livestream hành hạ bản thân

Mạng xã hội TikTok thời gian gần đây xuất hiện nhiều tài khoản livestream kiếm tiền bằng cách hành xác, làm theo sự sai khiến của người xem. Có người tự vả dép vào mặt, nhảy xuống ao, búng mũi... thậm chí uống nước tiểu của mình để nhận quà tặng ảo trên mạng.

Vả dép vào miệng 10 cái nhận 300 đồng

Tài khoản có tên H.N.T. livestream kiếm tiền bằng cách cầm dép tổ ong vả bôm bốp vào miệng mình. Có phiên livestream chưa đến 1.000 người xem nhưng tài khoản này phải vả đến hàng nghìn cái vào miệng.

Livestream chừng 30 phút là môi sưng vều, mũi, má nhiều chỗ muốn bật máu. N. ghim sẵn bảng giá trên góc phải màn hình: “vả mõm = hoa hồng (quà tặng ảo của TikTok), xin lỗi = mũ, tè ra uống = sư tử".

Quà tặng tài khoản này nhận được nhiều nhất trong phiên live là hoa hồng. Loại quà tặng ảo này có giá quy đổi khoảng 300 đồng. Quà tặng cao cấp là hình con sư tử có giá quy đổi khoảng 9 triệu đồng. Tuy nhiên cả phiên live không thấy khán giả nào “chơi lớn” tặng sư tử để bắt N. tự uống nước tiểu của mình.

Nhiều người vào tặng hoa hồng, xem H.N. cầm dép tổ ong cáu bẩn vả bôm bốp vào miệng để cười. Nhiều người khác bình luận: “Không thể hiểu nổi”, “Vì tiền mà làm thế này sao?”... Có người lại thách N. làm trò kinh dị hơn.

Livestream búng mũi

Cũng với thử thách hành xác để kiếm tiền, cô gái có tài khoản Lin V. lại sẵn sàng “búng mũi”. Cô gái này thường xuyên xuất hiện trên mạng với cái mũi đỏ như quả cà chua vì bị búng quá nhiều khi livestream.

Cô “treo thưởng” cho người xem: búng mũi, búng tai, búng mỏ... Quà tặng tương đương là hoa hồng, kem, thú bông... Có người thách cô tự búng mũi 10.000 cái, có người lại yêu cầu cô live hết đêm. Mỗi phiên livestream, cô gái này tự búng vào mũi mình không dưới 1.000 cái.

Mũi cô ửng đỏ, bật máu. Phần thưởng cô gái này nhận được sau mỗi phiên live là hàng nghìn quà tặng hoa hồng. Phần thưởng lớn nhất cô nhận được là quà tặng “Giấc mơ vũ trụ” (trị giá khoảng 12 triệu đồng).

Nền tảng mạng xã hội có cổ xúy cho hành vi nguy hiểm?

TS Nguyễn Viết Hải - giảng viên, Chánh văn phòng khoa y tế công cộng Trường đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) - cho rằng hiện tượng nguy hiểm này cần sớm ngăn chặn vì quy luật "leo thang" nguy hiểm và bình thường hóa hành vi nguy hiểm.

Theo TS Hải, hành vi phản cảm khi livestream không tự nhiên xuất hiện mà diễn ra trong môi trường mạng, là nơi mà sự chú ý của người khác có thể được quy đổi thành tiền. Những hành vi khác thường, càng gây sốc lại càng có hóa năng mang lại phần thưởng lớn hơn.

TS Hải phân tích khi livestream, cảm xúc của người xem xuất hiện gần như ngay lập tức, sau đó những đoạn video gây sốc nhất tiếp tục được cắt ghép, chia sẻ và phân phối để lôi kéo thêm người mới vào xem.

Đối với người đang trực tiếp kiếm tiền từ lượt xem và quà tặng, đây là một cơ chế củng cố hành vi rất mạnh bởi phần thưởng không phải thứ gì xa xôi mà xuất hiện ngay trên màn hình.

Ở livestream, người sẵn sàng làm điều khiến khán giả bất ngờ hoặc sửng sốt thường sẽ được chú ý hơn, và nếu sự chú ý ấy biến thành thu nhập thì những người khác cũng thấy mô hình và bắt chước làm theo. Sau một thời gian, hành vi bất thường hoàn toàn có thể trở thành một dạng nội dung quen thuộc. 

"Tôi nghĩ đây mới là điều đáng lưu tâm bởi khi đó không còn đơn giản là vì sao một cá nhân làm việc như vậy mà một hệ thống lại có thể khiến hành vi ấy trở nên hợp lý về mặt kinh tế. Điều đó dẫn đến quá trình bình thường hóa hành vi nguy hiểm" - ông nói.

Theo TS Hải, việc người xem cổ xúy bằng phần quà khiến họ không còn là người theo dõi mà chính họ là người tham gia trực tiếp vào việc định hình hành vi của người khác. Vì vậy, việc quản lý không chỉ dừng ở việc chờ một video lan truyền rồi mới xóa mà phải có cơ chế ngăn chặn ngay khi vừa phát hiện.

"Nếu một người đang tự gây tổn thương cho bản thân hoặc thực hiện một hành vi có nguy cơ với sức khỏe thì việc xử lý sau vài giờ là quá muộn. Nền tảng cần có cơ chế phát hiện sớm hơn, can thiệp khi cần thiết, ngắt khả năng kiếm tiền từ những nội dung nguy hiểm và hạn chế việc những đoạn cắt từ chính nội dung đó tiếp tục được đề xuất cho những người dùng khác" - ông đề xuất.

Nguy cơ từ "nền kinh tế từ sự chú ý"

TS Nguyễn Viết Hải cảnh báo hiện tượng livestream kiếm tiền kinh dị ấy không chỉ nằm ở một vài cá nhân mà là dấu hiệu của một nền kinh tế của sự chú ý đang vận hành.

Trong đó, sự viral, lượt xem, sự tò mò, hành vi cực đoan và tiền bạc có thể nối với nhau thành vòng lặp bệnh lý. Nếu không cắt đứt được một trong những mắt xích quan trọng của vòng lặp này thì không thể chữa được căn bệnh đang trở nên ngày càng phổ biến trên mạng xã hội thời gian gần đây.

Gần hai tháng nay, trên các nền tảng mạng xã hội lại lan tràn các video clip rủ rê nhau kiếm tiền trên mạng.