Mới đây đã xảy ra vụ tai nạn thương tâm với một em học sinh trong quá trình tham gia trải nghiệm, ngoại khóa do trường tổ chức tại thành phố Huế. Trước đó, ở một số địa phương, cũng xảy ra những sự vụ tương tự. Làm sao để phòng tránh những diễn biến, kết cục không ai mong muốn này?
Ngoại khóa cho học sinh: Những điều bắt buộc phải làm trước khi diễn ra
Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc Đào tạo Hệ thống Giáo dục ATY, đơn vị tổ chức các chương trình ngoại khóa, phát triển kỹ năng cho học sinh ở cả Việt Nam và nước ngoài từ năm 2008 đến nay, cho biết, với 18 năm kinh nghiệm, đến bây giờ, khi tổ chức, ông vẫn luôn kỹ lưỡng ở cả 3 giai đoạn: tiền trạm và chuẩn bị; trong khi diễn ra và đúc kết kinh nghiệm sau hành trình.
Du khách trên cung đường trekking - leo núi đẹp nhất Việt Nam: Tà Năng - Phan Dũng
ẢNH MINH HỌA: MỸ DIỆP
Ông Nhân cho hay, ở giai đoạn tiền trạm và chuẩn bị, các địa điểm làm chương trình ngoại khóa cho học sinh phải được kiểm tra kỹ lưỡng, tốt nhất là ban tổ chức trực tiếp đến và xem kỹ.
"Việc xem kỹ này phải từ chỗ ở (phòng ốc, hành lang có nguy cơ gì không) cho đến chỗ ăn, nhà bếp, nơi sinh hoạt, kể cả đường di chuyển khi làm các hoạt động của chương trình, mức độ an ninh an toàn của toàn bộ khu vực. Nếu có thể thì tránh đưa các con đến những nơi quá xa lạ và khó kiểm soát, hay quá rộng dẫn đến nhân sự bị mỏng. Song song đó thì các phương tiện phục vụ như xe cộ, công cụ dụng cụ làm hoạt động (nhất là các trò chơi trên cao) cần được kiểm tra trực tiếp và chốt đúng thiết bị đã chọn chứ không được thay đổi", ông Nhân nói.
Song song với tiền trạm, giai đoạn 1, người tổ chức còn cần thu thập thông tin kỹ lưỡng về các học sinh sẽ tham gia.
"Phụ huynh cần lưu ý là nếu con mình có những tiền sử, vấn đề gì về sức khỏe, tâm lý hay hành vi thói quen đáng lưu tâm thì phải báo cho ban tổ chức. Ban tổ chức nếu thấy gì lạ cũng cần hỏi lại phụ huynh, ví dụ bạn học sinh nào đó mộng du thì sẽ cần được xếp ngủ chung phòng với thầy, hoặc cô trong ban tổ chức để hỗ trợ bạn", ông Nhân nhấn mạnh.
Cần người trực, quan sát học sinh với sự tập trung 100%
Ở giai đoạn 2 trong khi diễn ra chương trình ngoại khóa, trải nghiệm, ông Lương Dũng Nhân cho biết ban tổ chức cần đủ người, nếu trường không đủ người thì phải thuê thêm đối tác tổ chức và đảm bảo tỷ lệ ít nhất 15 học sinh phải có 1 người lớn quản lý, nếu cần có thể huy động thêm phụ huynh hỗ trợ.
"Ban tổ chức cần có phân công rõ ràng vai trò nhiệm vụ và kể cả trong giờ học sinh ngủ đêm cũng vẫn có nhân sự đi tuần theo ca khoảng 2 tiếng 1 lần xem có vấn đề gì không ở khu ở. Tất cả nhân sự khi làm chương trình cần tập trung 100% chứ không phải vừa làm vừa phân tâm nói chuyện riêng hay dùng điện thoại, lơ đãng... Kể cả những giờ không phải hoạt động chính như khi học sinh di chuyển, giặt đồ... cũng cần có thành viên trong ban tổ chức phân công quan sát và quản lý. Nếu các em học sinh chơi hồ bơi hay ra biển thì luôn phải có lực lượng túc trực. Tuyệt đối cần nhớ là không phải giờ nghỉ của các em học sinh thì thầy cô cũng nghỉ. Nhân sự phải chia ca với nhau để đảm bảo", ông Lương Dũng Nhân, người có kinh nghiệm 18 năm tham gia công tác tổ chức trải nghiệm, ngoại khóa cho học sinh, nói.
Đồng thời, theo ông Nhân, sau mỗi chuyến đi, cần có bước rút kinh nghiệm từ tất cả các phương diện để nâng cấp quy trình quản lý ngày càng tốt hơn. Ban tổ chức cần đánh giá các đối tác, địa điểm hoạt động để sau này phát huy nơi tốt và loại bỏ những nơi chưa ổn. "Nói chung, việc tổ chức giáo dục ngoại khóa cho học sinh rất cực, các trường không nên chạy theo thành tích phong trào. Nên tổ chức số lượng ít nhưng chất lượng và an toàn kỹ lưỡng hơn là tổ chức nhiều nhưng bất cẩn", ông Nhân đúc kết.
Học sinh TP.HCM trong một hoạt động trải nghiệm
ẢNH: THANH LÊ
9 điều các trường học ở TP.HCM phải tuân thủ khi tổ chức giáo dục ngoài giờ chính khóa
Hôm 24.9 vừa qua, Sở GD-ĐT TP.HCM đã ban hành văn bản liên quan đến hoạt động ngoại khóa. Sở này đề nghị người đứng đầu các trường học đảm bảo thực hiện nghiêm 9 điều, nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh, giáo viên và nhân viên khi tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa.
- Tiếp tục triển khai nghiêm túc Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT; quán triệt đến toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh về mục đích, yêu cầu, nguyên tắc tổ chức và các quy định bảo đảm an toàn;
- Các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa phải bảo đảm bảo tính thiết thực, gắn với những mục tiêu, nội dung giáo dục cụ thể, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và chương trình giáo dục mầm non; chú trọng công tác an toàn, hiệu quả trong quá trình tổ chức; hạn chế tổ chức toàn trường, nhiều khối hoặc quá đông học sinh trong cùng một thời điểm;
- Việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa phải được sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, tham gia trên tinh thần tự nguyện, tuyệt đối không ép buộc; quan tâm hỗ trợ, miễn, giảm kinh phí cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn;
- Việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ chính khóa phải đặt yêu cầu đảm bảo an toàn tuyệt đối cho giáo viên, nhân viên và học sinh, học viên khi tham gia. Chú ý đến vấn đề thời tiết, khí hậu, dịch bệnh... trong quá trình tổ chức thực hiện;.
- Thủ trưởng đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa tại đơn vị, trực tiếp làm việc với đơn vị phối hợp về nội dung, kinh phí (theo nguyên tắc thu đủ bù chi, công khai, minh bạch, không vì mục đích lợi nhuận)...
- Hồ sơ tổ chức lưu trữ tại đơn vị phải tuân thủ quy định của Sở GD-ĐT, trong đó phải có phương án chi tiết đảm bảo an toàn và phương án xử lý các tình huống khẩn cấp (tai nạn, ngộ độc thực phẩm, học sinh bị lạc, thời tiết bất thường…); quyết định thành lập ban tổ chức (bắt buộc phải có nhân viên y tế của đơn vị)...;
- Các trường mầm non, trường tiểu học, trường trung học cơ sở, khi thực hiện tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa, thực hiện báo cáo về UBND phường, xã, đặc khu quản lý chậm nhất trước 2 ngày tổ chức;
- Các trường trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học (có cấp học cao nhất là trung học phổ thông), các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục thường xuyên và các cơ sở giáo dục trực thuộc sở, báo cáo về Sở GD-ĐT, chậm nhất trước 2 ngày tổ chức;
- Nếu xảy ra sự cố mất an toàn (tai nạn, ngộ độc thực phẩm, học sinh bị thương, mất liên lạc…), người đứng đầu nhà trường phải khẩn trương tổ chức sơ cứu, cấp cứu; phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan chức năng nơi xảy ra sự việc để xử lý kịp thời; thông tin ngay cho cha mẹ học sinh; báo cáo ngay bằng điện thoại và gửi báo cáo bằng văn bản trong vòng 24 giờ về cơ quan quản lý trực tiếp...