Thu nhập tăng nhưng chưa đồng đều
Kinh tế Việt Nam đang bước vào những tháng cuối năm với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. GDP quý III ước tăng 9,95%, đưa mức tăng 9 tháng lên 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Công nghiệp - xây dựng tăng hơn 11%, dịch vụ tăng 8,69%, cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được mở rộng.
Đà tăng trưởng này cũng ghi nhận thị trường lao động. Chín tháng, cả nước có hơn 52,7 triệu người có việc làm, tăng gần 684.000 người so với cùng kỳ.
Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động duy trì ở mức 2,22%; tỷ lệ lao động thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,53%, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước.
Thu nhập của người lao động tiếp tục tăng nhưng chưa đồng đều. 9 tháng năm nay, thu nhập bình quân đạt 9,1 triệu đồng/người/tháng, tăng 9,1% so với cùng kỳ; có khoảng cách về mức thu nhập giữa lao động nam - nữ và thành thị - nông thôn.
Tại Hà Nội, nhu cầu việc làm thể hiện khá rõ qua hoạt động của hệ thống dịch vụ việc làm. 9 tháng, thành phố giải quyết việc làm cho khoảng 161.000 lao động. Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức 191 phiên giao dịch việc làm, giới thiệu việc làm cho hơn 10.000 người.
Điều đáng chú ý là thị trường không chỉ có dòng người tìm việc mà còn có dòng người rời khỏi công việc cũ để tìm cơ hội mới. Cùng thời gian, Hà Nội giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp cho hơn 51.000 người; hơn 47.500 người thất nghiệp được tư vấn, giới thiệu việc làm.
Tại Đồng Nai, một trong những trung tâm sản xuất lớn, nhu cầu tuyển dụng cũng rất rõ. Trong một phiên giao dịch việc làm hồi tháng 9, có 20 doanh nghiệp đăng ký tuyển hơn 4.100 lao động, phần lớn là lao động phổ thông trong các ngành chế biến, chế tạo, may mặc, giày da, gỗ, cơ khí, kim loại.
1,6 triệu thanh niên "3 không"
Một khoảng trống mang tên “3 không” đang ghi nhận ở nhóm lao động trẻ. Tỷ lệ thanh niên 15-24 tuổi bị thất nghiệp đã lên tới 8,87%, cao hơn nhiều lần tỷ lệ thất nghiệp chung và là mức cao nhất trong 9 tháng của giai đoạn 2020-2026.
Đáng chú ý, khoảng 1,6 triệu thanh niên rơi vào tình trạng không có việc làm, không đi học và cũng không tham gia đào tạo - nhóm “3 không”
Trong nhóm những người đã bước vào thị trường lao động, người có thu nhập tốt là kết quả của quá trình họ tích lũy kinh nghiệm, chấp nhận thay đổi và tìm kiếm cơ hội.
Chị Hoàng Anh (27 tuổi, ở Hà Nội) cho biết sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành quản trị khách sạn, chị đã trải qua 4 nơi làm việc. Chị Hoàng Anh từng làm ở một khách sạn nhỏ tại Hà Nội, chị cũng ra Phú Quốc làm việc, vừa để trải nghiệm, vừa tích lũy thêm kinh nghiệm.
Sau thời gian ở Phú Quốc, chị Hoàng Anh trở lại Hà Nội và tiếp tục chuyển qua hai nơi làm việc khác. Mỗi lần thay đổi không đơn thuần là tìm một mức lương mới mà còn là tìm môi trường tốt hơn, công việc có cơ hội phát triển hơn.
Hiện tại, chị Hoàng Anh làm việc tại một khách sạn của chủ đầu tư nước ngoài ở Hà Nội, với thu nhập trên 23 triệu đồng/tháng. “Muốn có thu nhập cao, bản thân mình phải cố gắng, không thể chỉ chờ doanh nghiệp tăng lương. Với kinh nghiệm tích luỹ được, mình cũng tự tin tìm kiếm cơ hội để có thu nhập cao hơn”, chị chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Quyền Trưởng ban Thống kê Dân số và Lao động, Cục Thống kê, Bộ Tài chính - cho biết thị trường lao động đang có sự chuyển dịch rõ nét từ những ngành có năng suất thấp sang khu vực có năng suất và giá trị gia tăng cao hơn.
Hiện khu vực dịch vụ sử dụng khoảng 21,6 triệu lao động, chiếm 41% số người có việc làm; công nghiệp và xây dựng có 17,8 triệu lao động, chiếm 33,8%.
Đáng chú ý, khoảng 1,6 triệu lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế số, cho thấy chuyển đổi số đang từng bước mở ra những cơ hội việc làm mới.
Tuy nhiên, thị trường lao động vẫn còn một số thách thức. Lao động phi chính thức vẫn chiếm 61,5% tổng số lao động có việc làm; tỷ lệ thất nghiệp và không tham gia học tập, đào tạo của thanh niên vẫn ở mức tương đối cao.
Đại diện Cục Thống kê đề xuất thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh đào tạo kỹ năng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển việc làm chính thức và hỗ trợ quá trình chuyển dịch lao động sang các ngành có năng suất và giá trị gia tăng cao hơn.
Quý III/2026, tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng là 3,63% (tương ứng khoảng 1,9 triệu người).