Một nhóm sinh viên xuất sắc trình bày sản phẩm game do nhóm phát triển tại lễ tổng kết môn SE116 khóa đầu tiên - Ảnh: KHÁNH LINH
Số liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy có hơn 467.000 thí sinh (chiếm trên 53%) đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 lựa chọn khối ngành STEM. Trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và công nghiệp bán dẫn tiếp tục là những cái tên giữ vị trí "ngôi sao".
Nghịch lý thừa hồ sơ, thiếu người làm được việc
Tuy nhiên, số lượng đầu vào kỷ lục vẫn chưa đồng nghĩa với chất lượng đầu ra dồi dào. Theo báo cáo thị trường tuyển dụng của TopCV, có tới 55% doanh nghiệp nhóm ngành IT - phần mềm thừa nhận đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân sự có chuyên môn sâu.
Đáng chú ý, một khảo sát thực hiện hồi tháng 3-2026 tại 51 doanh nghiệp đầu ngành cũng chỉ ra rằng: 73% đơn vị coi việc nâng cao năng lực số và kỹ năng ứng dụng AI là đòi hỏi cấp bách nhất hiện nay.
Thực tế này đặt giáo dục đại học trước một bài toán chuyển đổi căn bản: sinh viên không thể chỉ dừng lại ở việc tiếp thu kiến thức hay viết nên những dòng mã đơn thuần, mà phải đủ năng lực giải quyết các bài toán hóc búa của thị trường. Và nếu chỉ đứng một mình, các trường đại học khó bao quát hết tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ thực tế.
Lời giải bài toán được đưa ra là thay vì ngồi chờ tân cử nhân tốt nghiệp rồi mở các lớp đào tạo lại tốn kém, các doanh nghiệp công nghệ cần chủ động đồng hành cùng nhà trường phát hiện và ươm mầm tài năng sớm.
Giảng đường dời về... đại bản doanh doanh nghiệp
Trong năm 2026, Tập đoàn VNG đã phối hợp cùng Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM) đưa hơn 80 sinh viên vào hai môn học chuyên ngành đặc thù: kỹ năng lập trình game ứng dụng thực tế (SE116, phối hợp với ZingPlay Game Studios) và phát triển game trên nền tảng Roblox (SE370, đồng hành cùng VNGGames Roblox Experience Studio).
Suốt ba tháng, các sinh viên này đã rời giảng đường truyền thống để đến học tập trực tiếp tại VNG Campus. Tại đây, các bạn làm việc cùng những đội ngũ đang trực tiếp phát triển sản phẩm, làm quen với áp lực dự án và học cách đưa một sản phẩm hoàn chỉnh vượt qua các vòng kiểm duyệt gắt gao của kho ứng dụng toàn cầu.
Mô hình còn hình thành vòng lặp nuôi dưỡng nhân tài khép kín: ở khóa học SE116 năm nay, chính các sinh viên xuất sắc của khóa đầu tiên quay trở lại làm người đồng hành (mentor), trực tiếp hỗ trợ các "đàn em" khóa sau.
Nhìn nhận về xu hướng này, bà Trần Xuân Ngọc Thảo, Giám đốc Nhân sự và Truyền thông VNG, chia sẻ: "Đào tạo nhân lực công nghệ là câu chuyện đường dài, không thể làm theo kiểu mùa vụ. Từ các suất học bổng, các môn đồng đào tạo đến sân chơi quy mô như Code Tour, đích đến lớn nhất của chúng tôi là chung tay bồi dưỡng một thế hệ kỹ sư công nghệ bản lĩnh, sở hữu tư duy sáng tạo và đủ sức tạo nên những sản phẩm mang đậm dấu ấn Việt Nam trên trường quốc tế".
Doanh nghiệp cùng đại học tạo sân chơi lập trình cho sinh viên
Mới đây, VNG cùng Đại học Quốc gia TP.HCM tiếp tục tổ chức cuộc thi lập trình cho sinh viên mang tên Code Tour 2026. Khởi xướng hơn 7 năm qua, Code Tour đã trở thành điểm hẹn tranh tài quen thuộc của gần 10.000 tài năng trẻ (từ 15 - 24 tuổi) khắp cả nước.
Mùa giải 2025 đánh dấu bước ngoặt khi Đại học Quốc gia TP.HCM chính thức tham gia đồng tổ chức, kéo theo hơn 5.100 lượt thí sinh đăng ký, trong đó có những gương mặt chỉ mới 15 tuổi.
Bước sang mùa giải 2026, sân chơi này tiếp tục được nâng tầm khi tích hợp sâu bài toán kỹ thuật từ doanh nghiệp vào hệ thống chuẩn mực học thuật của nhà trường. Một điểm mới đáng chú ý tại Code Tour 2026 là hệ thống bài tập và cọ xát thuật toán sẽ được duy trì mở trên nền tảng ngay cả khi giải đấu khép lại, biến cuộc thi thường niên thành một cộng đồng rèn luyện dài hạn cho giới trẻ yêu công nghệ.
TS Nguyễn Thái Bình Long, Phó trưởng ban đối ngoại và phát triển dự án (Đại học Quốc gia TP.HCM), phân tích: "Dù AI đang phát triển như vũ bão, tư duy logic và nền tảng thuật toán vững chắc vẫn là cái gốc để người học hiểu bản chất vấn đề và làm chủ công nghệ. Kỹ sư trẻ thời đại mới phải bước qua ngưỡng 'chỉ viết code' để tiến tới năng lực khai thác, kiểm chứng và làm chủ AI. Code Tour tạo ra môi trường thực chiến để sinh viên rèn bản lĩnh xử lý bài toán khó và khả năng thích ứng linh hoạt".
Vingroup đào tạo 20.000 Nhân tài AI thực chiến góp phần phát triển nguồn nhân lực công nghệ caoChỉ sau hơn 3 tháng tuyển sinh, Chương trình Đào tạo 20.000 Nhân tài AI thực chiến do Vingroup khởi xướng đã thu hút gần 2.000 học viên.