Nhiều trường thừa nhận vẫn làm song song học bạ số và học bạ giấy để "phòng thân" sau khi học sinh kết thúc 4 năm THCS. Một số trường in học bạ giấy từng năm để tránh bị động khi học sinh tuyển sinh đầu cấp, trong khi vẫn thực hiện học bạ số theo chỉ đạo của ngành giáo dục TP.HCM - Ảnh: THẢO THƯƠNG
Liên quan đến cắt giảm hồ sơ, sổ sách và triển khai học bạ số, Thông tư 70 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mỗi học sinh được tạo lập một học bạ số duy nhất, gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Các trường không được yêu cầu nộp thêm học bạ giấy nếu học bạ số đã đáp ứng điều kiện hợp lệ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng có Công văn 5922 chỉ đạo cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian không cần thiết trong năm học 2026-2027, trong đó yêu cầu xóa bỏ trùng lặp, không tự ý thêm biểu mẫu, giảm báo cáo trung gian.
Tuy nhiên, thực tế Tuổi Trẻ ghi nhận nhiều nghịch lý.
Thiếu đồng bộ trong cơ sở dữ liệu ngành, trăm dâu đổ đầu... giáo viên?
Cô L.T.L. (giáo viên một trường tiểu học ở phường Xuân Hòa, TP.HCM) chia sẻ có nỗi khổ khi vừa đứng lớp, vừa ngập ngụa trong đống sổ sách, bài giảng vừa điện tử vừa giấy, học bạ song song giấy và số.
Theo cô, số hóa đúng nghĩa phải là một quy trình khép kín: sau khi nhập liệu, ký số, dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống chung của trường.
"Đằng này giáo viên đang làm quy trình ngược: soạn thảo trên máy, in ra giấy để ký tươi, rồi lại lên máy nhập liệu đẩy ngược lên hệ thống. Học bạ số có triển khai, mà phải nhập danh sách học sinh, điểm số, và nhận xét hạnh kiểm. Sau đó lại sao chép thủ công sang file khác để có dữ liệu đúng sau này đối chiếu", cô T.L. nói.
Do phải thực hiện nhiều thao tác, cô cho biết dung lượng máy tính, điện thoại thường xuyên đầy. Giáo viên phải mua thêm dung lượng hoặc mất thời gian dọn dẹp dữ liệu.
"Trường tôi lúc dùng app VnEdu, Smart, ViettelSchool... thay đổi liên tục, còn cơ sở dữ liệu ngành không đồng bộ. Chưa kể giáo viên đã có chữ ký điện tử trên phần mềm nhưng nhà trường vẫn bắt in ra đóng tập, ký tươi bằng bút mực xanh vào bên cạnh để lưu. Chi phí mực, giấy A4 giáo viên tự trang bị, giấy tờ in ra rồi cất tủ", cô kể.
Các thao tác thừa phải lặp đi lặp lại hàng trăm lần do các hệ thống phần mềm độc lập, không đồng bộ dữ liệu đang là thực tế nhiều giáo viên TP.HCM phải đối mặt.
Nhiều giáo viên cho rằng công nghệ được triển khai tại trường chưa thực sự phục vụ con người. "Giáo viên là người đang hầu hạ công nghệ. Nếu có kiểm tra, có chuyện gì giáo viên sẽ chịu trách nhiệm với tổ chuyên môn, rất vô lý", một giáo viên THPT thẳng thắn.
Học bạ số nhưng vẫn làm giấy để 'thủ thân'
Ngày 29-9, trao đổi với Tuổi Trẻ, một hiệu trưởng trường THCS ở TP.HCM thừa nhận có chuyện nhà trường vừa thực hiện giấy tờ sổ sách trên máy, vừa làm trên giấy. Vị này cho rằng đúng là "thủ thân" để khỏi bị động.
Vị hiệu trưởng liệt kê các loại sổ sách điện tử gồm giáo án, học bạ số. Tuy nhiên, học bạ số mới được triển khai 3 năm nên học sinh lớp 8, 9 hiện vẫn duy trì song song học bạ số và học bạ giấy. Các khối lớp 6, 7 có học bạ số 100% do thời điểm triển khai trùng với năm đầu tiên các em vào trường.
Vị này cũng thừa nhận việc này "làm khổ anh em giáo viên", và giải thích: "Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM không có văn bản cụ thể khi làm học bạ điện tử thì sau 4 năm có cần in học bạ giấy không? Trong khi các em trúng tuyển lớp 10, nộp hồ sơ cần học bạ giấy.
Nếu để sau 4 năm mới in một lần, chắc chắn không hiệu trưởng nào dám vì phần mềm chạy lung tung, sẽ bị nhầm. Vì thế, từng năm học, tôi yêu cầu giáo viên chủ nhiệm vừa làm học bạ số, vừa làm học bạ giấy. Biết là vất vả nhưng mình 'thủ thân' vì người chịu trách nhiệm là hiệu trưởng".
Trong khi đó, hiệu trưởng một trường THCS ở phường trung tâm TP.HCM cũng cho rằng "quá khổ" nhưng "không dám lên tiếng" về việc số hóa giáo dục đang đi ngược mục đích giảm sổ sách, giảm áp lực công việc cho giáo viên.
"Chọn phần mềm, dùng app nào là do hiệu trưởng. Tuy nhiên, phải xuất phát từ cơ sở dữ liệu chung của sở. Nhưng thực tế cơ sở dữ liệu chung không đồng bộ, dữ liệu hay thay đổi nên trường tôi cũng gặp trường hợp học bạ số không đồng bộ được.
Chẳng hạn, sở phải có văn bản quy định học sinh giỏi là 'HSG' hay 'G'; học sinh xuất sắc là 'HSXS' hay 'XS'... Trường không biết nhập liệu thế nào cho đồng bộ. Có những trường hợp học sinh lên lớp nhưng khi đồng bộ lại nhảy sang 'ở lại lớp'.
Sở không có văn bản nào hướng dẫn thống nhất, chỉ có văn bản quy định hiệu trưởng chịu trách nhiệm khởi tạo dữ liệu. Chính vì thế, hiệu trưởng phải làm trên tinh thần 'thừa còn hơn thiếu'...", vị này thẳng thắn.
Đến hạn chót hoàn thiện học bạ số, trường này mới đồng bộ được dữ liệu. Tuy nhiên, theo vị này, giáo viên vẫn phải làm học bạ giấy để... "chắc ăn".
Đã tích hợp dữ liệu học bạ số với ứng dụng VNeID phục vụ tuyển sinhNhiều địa phương đã tích hợp dữ liệu học bạ số với ứng dụng VNeID phục vụ tuyển sinh, chuyển trường và các thủ tục hành chính trực tuyến.