Lạc bước đảo thiên đường Santorini

Sau một ngày tắm biển hay tham quan đảo Santorini, một hoạt động không thể bỏ qua, gần như một nghi lễ, là tận hưởng khoảng thời gian mặt trời lặn xuống đại dương hay hắt bóng nhà thờ. Và người ta không phải thấy ngày tàn, mà là tinh túy của nắng gió một ngày gói lại, ban tặng cuộc trình diễn đỉnh cao cuối cùng.

Những ngôi làng cheo leo với tháp chuông trên vách núi

Bên cạnh những ngôi làng với khung cảnh panorama choáng ngợp, đảo Santorini còn rất nhiều ngôi làng nhỏ nằm rải rác. Rong ruổi trên đường gập ghềnh vắt qua những dãy núi, men theo vách đá dựng đứng dọc bờ biển hay uốn lượn giữa cánh đồng nho, dấu hiệu nhận ra những ngôi làng là chùm nhà trắng nổi bật lên chóp tròn xanh da trời hay tháp chuông hướng về biển.

Một ngày, chúng tôi đi xe từ bờ đông vắt ngang hòn đảo sang bờ tây, mục đích chỉ kiếm tìm mơ hồ "trái tim Santorini" đẽo hình xuyên vào núi đá. Nào ngờ nơi mép đá cheo leo ấy lại là rìa ngôi làng Megacholori nổi tiếng trồng nho cổ với những hầm rượu vang quý. Đi thêm vài bước xuống chân vách núi, tôi lại bất ngờ gặp nhà thờ nhỏ xíu nép mình dưới vách đá khuất nẻo. Nhà thờ chìm trong hốc núi, chỉ có phần mái với 3 quả chuông truyền thống là vươn lên giữa sỏi đá khô cằn.

Hình ảnh ba quả chuông này là đặc trưng bất cứ tháp chuông nào trong phần lớn nhà thờ lớn nhỏ trên đảo. Cách xa nhà cửa dân cư, lối xuống khuất nẻo và gập ghềnh khó đi, tưởng như nhà thờ tìm một nơi yên tĩnh ẩn mình. Quay mặt về hướng tây hứng trọn ánh hoàng hôn, với màu trắng muốt, ba tháp chuông nổi bật trên nền vách đá núi lửa nâu đỏ. Tháp chuông vươn cao như cột mốc cho những thuyền cá tìm đường về trong những ngày dông bão, cũng là nơi gióng những hồi chuông cầu nguyện bình an cho những người ra khơi xa.

Những ngôi làng cheo leo trên vách đá này mang kiến trúc nhà "hang động" Yposkafa, đặc trưng của các đảo vùng Cyclades. Xưa kia, người dân đã sử dụng những hang động tự nhiên hình thành bởi hoạt động của núi lửa đào sâu trong vách núi, để trở thành nơi trú ngụ, rồi dần dần xây dựng và mở rộng để có những kiến trúc độc đáo như nay.

Chúng là những ví dụ trực quan cho tính thích ứng của nó với điều kiện khí hậu khắc nghiệt nóng nắng mùa hè và gió mạnh mùa đông. Những ngôi nhà thấp nhỏ trần cong với màu vôi trắng phản xạ ánh sáng, nép tựa vào nhau thành một khối thống nhất, cùng giữ mát vào mùa hạ và tránh gió mạnh mùa đông.

Tạt vào thăm khi hoàng hôn dần tắt, chúng tôi tìm đến những ngôi làng giản dị hơn. Như Akrotiri ở nam đảo, với điểm khảo cổ nổi tiếng nhất vùng là dấu tích thành cổ vùi lấp dưới nham thạch núi lửa từ hơn 1.500 năm trước Công nguyên. Hay ở trung tâm đảo, làng Pyrgos trên ngọn đồi cao với tầm nhìn 360 độ. Điểm chung là những con ngõ hẹp chẳng bao giờ thẳng, những lối ngang ngõ tắt lên xuống giao cắt như ma trận. Những lối đi mở ra góc nhìn luôn bất ngờ, có khi chui xuyên lom khom dưới một tòa nhà rồi đột ngột dẫn ra một hiên trời tầm nhìn bát ngát ra mặt biển lộng gió.

Và không thể thiếu những bậc thang chẳng bao giờ bằng nhau, chẳng vuông thành sắc cạnh, những vách tường đất liêu xiêu. Rất khó tìm thấy những đường thẳng tuyệt đối, tất cả góc cạnh đều biến mất, như được vuốt mềm bằng gió, như những viên sỏi được bào tròn bởi dòng nước. Ngõ vắng, chỉ thi thoảng bắt gặp những cụ già ngồi chuyện trò bên hiên, tiếng người nói trộn với mùi đồ ăn phả ra từ những khung cửa không kính, chỉ gỗ và rèm vải rung rinh cho gió luồn qua. Vài đứa trẻ và chó mèo rong chơi ú tìm trong những con hẻm hẹp đôi khi chỉ đủ một người đi.

Lạc bước ở đây, tôi không thể không liên tưởng ngôi làng chài bên bờ biển Quy Nhơn với nhiều điểm tương đồng. Những con ngõ lắt léo mà điểm chỉ dẫn duy nhất là mùi gió chỉ lối về hướng biển. Vòng vèo lên dốc, tôi mỏi chân nhưng gặp một khoảng sân thoáng đón gió lộng và ngắm nhìn về xa giúp vơi bớt mệt. Tương truyền những con ngõ uốn lượn ấy được tạo hình bằng hướng gió. Khi xưa, làng chài chỉ mọc trên đồi cát, những căn nhà nép vào nhau tránh gió mùa mưa bão, nhấp nhô hướng về biển ngóng thuyền về. Không biết những con ngõ của ngôi làng trên hòn đảo Hy Lạp này có cùng lý do hình thành bởi hướng gió?

Giống nho quý hiếm cổ xưa vẫn vươn lên từ sỏi đá Santorini

Bao quanh những ngôi làng rải rác khắp đảo Santorini là khung cảnh ruộng nho trải dài tít tắp. Ngoài nghề đi biển, nghề trồng và làm rượu nho là hoạt động nông nghiệp chính và niềm tự hào của cư dân.

Từ hàng ngàn năm trước Công nguyên, nghề trồng nho và làm rượu vang đã hình thành, đưa Santorini là một trong những vùng làm rượu vang lâu đời nhất thế giới. Thời hoàng kim những thế kỷ 6 đến 4 trước Công nguyên dưới thời La Mã cổ đại, ban tặng rượu nho Santorini là món quà quý của các bậc đế vương.

Sản vật kết tinh từ đất núi cằn khô nơi đây là hơn chục giống nho được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Do đặc tính đất núi lửa nghèo đất sét, mà những ruộng nho không bị tấn công bởi bệnh Phylloxéra - loại côn trùng đã hủy diệt hàng triệu héc ta cánh đồng nho của các nước châu Âu và thế giới giữa thế kỷ 19.

Kể từ đó, nhiều giống nho cổ bị mai một, và phần rất nhiều giống nho hiện nay của châu Âu là mọc trên thân ghép gốc nho Mỹ, bị cho là thay đổi hương vị nguyên gốc. Vì vậy, các giống nho Santorini còn nổi tiếng thuộc số hiếm không bị cấy ghép, có sự đồng điệu giữa hương vị nho và thổ nhưỡng. Trong đó, Assyrtiko là giống nho nổi tiếng nhất, mang mùi vị giàu khoáng chất của đất đảo núi lửa, được tưới tắm bằng những giọt sương sớm đượm hương biển trời Địa Trung Hải. Nó trở nên độc nhất, không thể nhầm lẫn với bất cứ giống nho nào khác.

Những giống nho này làm nguyên liệu tạo ra nhiều loại rượu vang trắng trứ danh với cách chưng cất đặc biệt riêng. Và không thể không kể đến Vinsanto - rượu vang xứ Santorini nổi tiếng ra đời từ thời Trung Cổ, được các thuyền buôn xứ Venise giao thương khắp các thương cảng giàu có nhất.

Nho được thu hoạch muộn cuối mùa để chín đậm nhất, rồi được phơi nhiều tuần liền dưới nắng, sau đó rượu được ủ ít nhất 2 năm trong thùng gỗ sồi trước khi đóng chai và để thêm 5 năm mới bán ra, tạo ra loại rượu vang ngọt, màu sánh vàng nâu như mật ong, giàu vị khoáng chất đặc trưng.

• 

  8 nơi có màu xanh đẹp mắt giúp bạn giải khuâyĐỌC NGAY

• 

  Dẫn người yêu đi đâu để nói lời thương?ĐỌC NGAY

Điều đặc biệt nữa là chủ yếu các loại rượu nho ở đây được lên men hoàn toàn tự nhiên, không dùng thêm đường tăng độ cồn như nhiều loại rượu nho khác trên thế giới hiện nay. Những cánh đồng nho trên đảo cũng được nông dân tìm tòi cách chăm sóc đặc biệt để chống chọi với điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Nhờ đó ra đời cách cuốn cành nho "koulara" thành hình như cái giỏ tròn, để bảo vệ các mầm non phát triển chống lại gió mạnh khốc liệt, đồng thời giữ độ ẩm cho cây.

Đến thăm Santorini, du khách sẽ gặp những cánh đồng nho trải dài lòa xòa mặt đất, cuốn quanh những thân cây như những tổ chim lớn. Rượu nho cũng được ủ trong những khu hầm sâu đào trong hang núi đá, mà ngày nay du khách dễ dàng tham quan và thưởng thức trong những hầm rượu cổ xưa, đặc biệt quanh khu vực vách núi làng Oia ở phía bắc, hay tại các làng trồng nho và bảo tàng rượu nho ở trung tâm và phía bờ đông đảo.

Chỉ khi đặt chân đến đây để sống và cảm nhận mới càng bị mê hoặc và kính nể sức sống mãnh liệt tiềm tàng của con người trên hòn đảo này. Cảnh quan kiến trúc và đặc sản nghề rượu vang chính là những tinh túy mà con người nơi đây đã chắt lọc để sinh tồn, rồi gìn giữ qua hàng ngàn năm và trở thành báu vật của nhân loại.

Santorini (tên cổ Thera) là hòn đảo xinh đẹp như thần thoại ở miền nam biển Aegea, cách 200km về phía đông nam đại lục Hy Lạp. Đây là đảo lớn nhất của một quần đảo, có hình dạng hình vòng tròn và là tàn dư hoạt động núi lửa xa xưa.

Khoảng 3.600 năm trước ở thời điểm đỉnh cao nền văn minh Minoa, đảo đã diễn ra một trong những vụ phun trào núi lửa lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử. Vụ phun trào đã để lại miệng núi lửa bao quanh một lớp tro núi lửa dày và có thể gián tiếp là khởi nguồn dẫn đến sự sụp đổ nền văn minh Minoa trên đảo Crete, 110km về phía nam bằng một trận sóng thần khổng lồ.

Ngày nay, Santorini là một trong những hòn đảo có sức hấp dẫn đặc biệt với du khách khắp thế giới.

TTO - Tác động xấu đến môi trường sinh thái, thiếu ý thức bảo vệ lịch sử, làm mất đi phong tục truyền thống địa phương là những lý do tại một số điểm du lịch nổi tiếng, người dân địa phương không vui vẻ gì lắm nếu khách kéo đến ngày càng đông.