Khi lái ô tô vào ban đêm, đèn chiếu xa thường được tài xế sử dụng trên những đoạn đường tối để tăng khả năng quan sát. Tuy nhiên, không ít trường hợp người lái vẫn giữ nguyên đèn pha khi đi vào khu vực đông dân cư, gặp xe ngược chiều hoặc đến nút giao, khiến ánh sáng cường độ cao gây chói mắt những người xung quanh.
Thực tế, việc sử dụng đèn chiếu xa không hoàn toàn phụ thuộc vào thói quen hay cảm nhận của tài xế. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã quy định cụ thể những trường hợp người điều khiển phương tiện phải tắt đèn chiếu xa và chuyển sang đèn chiếu gần.
Khi nào tài xế bắt buộc phải tắt đèn pha, chuyển sang đèn chiếu gần?
Khoản 2, điều 20 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định 4 trường hợp người lái ô tô phải tắt đèn chiếu xa và chuyển sang đèn chiếu gần.
Trường hợp đầu tiên là khi gặp người đi bộ qua đường. Đây là tình huống nhiều tài xế dễ bỏ qua, bởi thói quen thường chỉ hạ pha khi thấy xe chạy ngược chiều. Trong khi đó, ánh sáng cường độ cao từ đèn chiếu xa cũng có thể khiến người đi bộ bị chói mắt, ảnh hưởng khả năng quan sát phương tiện đang tới.
Ánh sáng đèn pha có thể gây chói mắt người đi bộ hoặc tài xế xe đối diện, đặc biệt tại các tuyến phố đông phương tiện vào ban đêm
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Trường hợp thứ hai là khi đi trên đoạn đường qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động. Đây cũng là tình huống phổ biến nhất khi lái ô tô trong phố vào ban đêm. Quy định này cho thấy, không nên hiểu đơn giản rằng cứ lái xe trong thành phố là tuyệt đối không được bật đèn chiếu xa. Luật đặt ra điều kiện cụ thể rằng khi đi qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động, tài xế mới phải chuyển sang đèn chiếu gần, thay vì tiếp tục sử dụng đèn pha.
Trường hợp thứ ba là khi gặp xe đi ngược chiều. Cụ thể, luật có một ngoại lệ là nếu giữa hai chiều xe chạy có dải phân cách có khả năng chống chói thì không áp dụng yêu cầu phải chuyển sang đèn chiếu gần. Việc chủ động hạ pha từ sớm khi gặp phương tiện ngược chiều đặc biệt quan trọng trên đường hai chiều không có dải phân cách. Ánh sáng mạnh chiếu trực tiếp vào mắt có thể khiến người lái xe đối diện bị chói, giảm khả năng quan sát và làm tăng nguy cơ xảy ra va chạm.
Đáng chú ý, trường hợp thứ tư là khi chuyển hướng xe tại nơi đường giao nhau. Đây là quy định không phải tài xế nào cũng để ý. Tại giao lộ thường có nhiều luồng phương tiện và người đi bộ di chuyển từ các hướng khác nhau; việc tiếp tục sử dụng đèn chiếu xa có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn của những người xung quanh.
Như vậy, khi lái ô tô vào ban đêm, việc sử dụng đèn chiếu xa không chỉ phụ thuộc vào việc đường sáng hay tối. Tài xế cần căn cứ vào môi trường giao thông thực tế và chủ động chuyển sang đèn chiếu gần trong những trường hợp luật đã quy định.
Sử dụng đèn pha sai quy định, tài xế bị phạt thế nào?
Việc không chuyển sang đèn chiếu gần trong những trường hợp luật quy định không chỉ gây khó chịu cho người khác mà còn là hành vi vi phạm giao thông.
Theo điểm b, khoản 3, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe ô tô sử dụng đèn chiếu xa khi gặp người đi bộ qua đường; khi đi trên đoạn đường qua khu dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động; khi gặp xe đi ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói; hoặc khi chuyển hướng tại nơi đường giao nhau sẽ bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng. Quy định có ngoại lệ đối với xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ theo quy định.
Sử dụng đèn chiếu xa không đúng trường hợp quy định, tài xế ô tô có thể bị phạt 1 triệu đồng
ẢNH: AI
Một lỗi khác tài xế cũng cần phân biệt là không bật hoặc sử dụng không đủ đèn chiếu sáng trong khoảng thời gian từ 18 giờ đến 6 giờ hôm sau, hoặc trong điều kiện thời tiết làm hạn chế tầm nhìn. Đây là hành vi riêng, không nên nhầm với việc đã bật đèn nhưng sử dụng đèn chiếu xa không đúng trường hợp.
Trong thực tế, đèn chiếu xa phát huy hiệu quả trên những đoạn đường tối, ít phương tiện và cần tầm quan sát xa. Tuy nhiên, khi đi vào khu vực đông dân cư, gặp người đi bộ, phương tiện đối diện hoặc chuẩn bị chuyển hướng tại giao lộ, người lái cần chủ động chuyển sang đèn chiếu gần.