Bộ Công nghiệp Trung Quốc ngày 10/9 công bố lộ trình phát triển thuộc Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 cho ngành ôtô. Quốc gia này đặt mục tiêu xe năng lượng mới (NEV) chiếm 70% thị phần nội địa vào năm 2030, đồng thời triển khai đại trà xe tự lái (AV) trên đường cao tốc, trục đường đô thị huyết mạch và các tuyến phố được lựa chọn. Đề án yêu cầu xe tự lái phải đạt độ an toàn cao hơn tài xế truyền thống, dù không đưa ra con số định lượng cụ thể cho mục tiêu phủ sóng dòng xe này.
Ở kế hoạch 5 năm trước ban hành năm 2021, Trung Quốc chỉ đặt mục tiêu 20% thị phần NEV vào năm 2025. Tuy nhiên, con số này nhanh chóng bị vượt qua khi thị phần thực tế đạt 54% vào năm 2025, theo dữ liệu từ Hiệp hội Xe con Trung Quốc.
Mục tiêu 70% mới nhiều khả năng cũng sẽ hoàn thành sớm hơn dự kiến. Ngay trong tháng 8, NEV đã chiếm 65% lượng xe bán ra, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng do ảnh hưởng từ căng thẳng tại Iran tiếp tục thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện.
Giới quản lý tại Bắc Kinh kỳ vọng nhiều hãng xe nội địa sẽ lọt vào nhóm 10 nhà sản xuất ôtô lớn nhất thế giới về doanh số - vị trí mà BYD, SAIC và Geely đã chạm tới vào năm 2025. Dù vậy, cả ba thương hiệu này vẫn còn khoảng cách xa so với Toyota, Volkswagen hay Hyundai.
Khách hàng trải nghiệm các mẫu xe năng lượng mới tại một trung tâm thương mại ở Thượng Hải. Ảnh: Visual China
Kế hoạch mới cũng đặt mục tiêu gia tăng tiếng nói của Trung Quốc trong việc xây dựng các tiêu chuẩn ôtô quốc tế, đồng thời giao Bộ Công nghiệp ban hành hướng dẫn hỗ trợ doanh nghiệp trong nước mở rộng ra thị trường nước ngoài và tăng cường hợp tác nghiên cứu linh kiện, xe nguyên chiếc với các đối tác quốc tế.
Song hành với tham vọng tăng trưởng, lộ trình mới thể hiện quyết tâm kiểm soát tình trạng dư thừa năng lực sản xuất đang gây áp lực lên thị trường nội địa. Bộ Công nghiệp Trung Quốc muốn hạn chế đầu tư cảm tính, thúc đẩy sáp nhập để thu gọn số lượng nhà sản xuất, loại bỏ các dây chuyền kém hiệu quả, đồng thời siết chặt quy định chống gián đoạn thị trường và chấm dứt các chính sách ưu đãi không phù hợp từ chính quyền địa phương. Đây được coi là lời giải cho cuộc chiến giá cả vốn làm suy giảm lợi nhuận thời gian qua, kết hợp cùng mức sụt giảm 21% doanh số ôtô trong 8 tháng đầu năm, dấy lên lo ngại về an toàn và chất lượng, đặc biệt là trên xe kết nối thông minh và xe tự lái.
Động thái đẩy mạnh quy mô xe tự lái diễn ra trong bối cảnh khá nhạy cảm, khi việc cấp phép dịch vụ robotaxi mới từng bị đóng băng gần 3 tháng trong năm nay sau sự cố gián đoạn mạng liên quan đến đội xe Apollo Go của Baidu tại Vũ Hán. Phương thức tiếp cận công nghệ tự lái của Trung Quốc cũng có sự khác biệt về cấu trúc so với phương Tây. Thay vì phụ thuộc phần lớn vào cảm biến độc lập và hệ thống máy tính tích hợp trên xe, các đô thị loại một và loại hai tại Trung Quốc sẽ phải phủ sóng hệ thống cảm biến ven đường kết nối công nghệ 5G V2X (kết nối xe với mọi thứ), chia sẻ gánh nặng tính toán giữa phương tiện và hệ thống đám mây trung tâm của thành phố.
Đề án cũng yêu cầu xây dựng các tiêu chuẩn hóa học tế bào pin mới dành riêng cho pin thể rắn, bên cạnh việc hoàn thiện quy trình thu hồi lithium, cobalt và nickel từ pin tái chế. Đáng chú ý, văn bản này phát đi tín hiệu thay đổi trong định hướng phát triển phần mềm tự lái: ưu tiên các mô hình AI toàn trình (end-to-end) nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào bản đồ độ phân giải cao (HD map) và hệ thống cảm biến đắt đỏ.
Cách tiếp cận "hạ tầng đi trước" của Trung Quốc - tập trung xây dựng đường thông minh thay vì chỉ sản xuất xe thông minh - tạo thành một mô hình thứ ba biệt lập so với triết lý tập trung hoàn toàn vào phương tiện của Waymo hay Tesla. Việc tăng cường đầu tư vào hạ tầng sẽ giúp đẩy nhanh quá trình thương mại hóa an toàn hay chỉ đơn thuần chuyển chi phí và độ phức tạp từ chiếc xe sang hạ tầng đô thị vẫn là câu hỏi cần thời gian giải đáp.
Mỹ Anh (theo Automotive World)