Từ tờ mờ sáng, khi lớp sương mù đặc quánh còn bao phủ lấy các triền đồi xã Long Cốc (tỉnh Phú Thọ), chị Hà Thị Mai đã có mặt tại vườn chuối tiêu hồng rộng 1ha của gia đình.
Giữa không gian tĩnh lặng của vùng cao, người phụ nữ dân tộc Mường cẩn thận vạch từng bẹ lá, kiểm tra từng buồng chuối đang trong độ bắt đầu trổ buồng căng tròn.
Nhìn khu vườn bạt ngàn ngợp mắt với hơn 1.000 gốc chuối khỏe mạnh hôm nay, ít ai hình dung được rằng chỉ cách đây nửa năm, toàn bộ diện tích này chỉ là vạt ruộng lầy lội, hoang hóa.
"Bỏ vạt đất này thì tiếc, mà giữ lại thì chẳng làm được gì. Đất ở đây là vùng ruộng lún thụt sâu đến mức người lội xuống cấy lúa thì lúa cũng không ngoi lên nổi, gieo ngô cũng không xong.
Bao năm qua, 1ha đất này gần như bị bỏ hoang, không đem lại chút hiệu quả kinh tế nào cho gia đình", chị Mai trầm ngâm nhớ lại.
Những cây chuối tiêu hồng cấy mô từng bị hoài nghi khi mới mang về trồng nay đã vươn cao, phát triển xanh tốt.
Tháng 3 vừa qua, xã Long Cốc tiếp nhận dự án khuyến nông hỗ trợ mô hình liên kết sản xuất chuối tiêu hồng cấy mô theo chuỗi giá trị. Được cán bộ tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ phân bón cùng cây giống, chị Mai quyết định "đặt cược", cải tạo toàn bộ 1ha đất để xuống giống hơn 1.000 gốc chuối.
Tuy nhiên, ngày cây giống được chở về bản, không ít người dân xung quanh và hàng xóm tỏ ra hoài nghi. Nhìn những cây chuối cấy mô bé tẹo nằm gọn trong bầu nhỏ, nhiều người tò mò bàn ra tán vào: "Cây chuối bé tí xíu thế này thì làm sao mà sống nổi trên vạt đất xấu?".
"Lúc đầu chính gia đình tôi cũng rất băn khoăn vì thấy cây chuối giống quá nhỏ, chưa từng thấy loại chuối này bao giờ. Hàng xóm xung quanh tôi cho giống về trồng thử họ còn từ chối vì bảo chuối bé quá, thà đi lấy cây chuối to bản địa về trồng còn hơn.
Nhưng vì muốn thử nghiệm tìm hướng đi mới cho vạt đất hoang, hai vợ chồng tôi quyết tâm làm", chị Mai chia sẻ.
Chị Mai cùng người thân tích cực chăm sóc, tỉa bỏ bớt chồi cây con để dồn chất dinh dưỡng nuôi buồng quả lớn nhanh.
Để hồi sinh vùng đất xấu, những ngày đầu xuống giống, chị Mai phải huy động 5 người trong gia đình tập trung đào rãnh thoát nước, san gạt mặt bãi và bón phân lót vi sinh.
Những tháng đầu xuân gặp đợt hạn hán gay gắt, hai vợ chồng chị phải luân phiên gánh nước tưới tắm tỉ mẩn từng gốc chuối suốt cả ngày.
Lãnh đạo xã sát cánh kiểm tra sự phát triển của vườn chuối và hướng dẫn chị Mai quy trình kỹ thuật chăm sóc. Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật do cán bộ khuyến nông hướng dẫn, vườn chuối cấy mô lớn nhanh như thổi.
Chị Hà Thị Mai phấn khởi đo đếm những buồng chuối tiêu hồng trĩu quả, mỗi buồng đạt từ 8 đến 10 nải.
"So với giống chuối bản địa quả nhỏ và thưa nải, chuối tiêu hồng cấy mô cho buồng rất to, trung bình mỗi buồng có đến cả trăm quả, cá biệt có buồng lớn lên tới 200 quả", chị Mai tự hào chia sẻ.
Đặc biệt, thời điểm thu hoạch chính của vườn chuối rơi đúng vào dịp cận Tết Nguyên đán, lúc nhu cầu tiêu thụ chuối thờ cúng tăng cao.
Nhờ tham gia mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, sản phẩm của gia đình chị Mai được hỗ trợ bao tiêu đầu ra với giá cả ổn định. Dự kiến, 1ha chuối tiêu hồng này sẽ mang lại nguồn thu nhập cao gấp nhiều lần so với trồng lúa hay hoa màu trước đây trên cùng một diện tích.
Không dừng lại ở hiệu quả từ buồng quả, mô hình trồng chuối cấy mô do Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã hỗ trợ còn mở ra hướng đi nông nghiệp tuần hoàn bền vững.
Lớp lá chuối khô và thân chuối sau thu hoạch được tận dụng băm nhỏ trộn cám làm thức ăn giá rẻ cho đàn lợn, gà của các hộ gia đình chăn nuôi trong xã. Phần phụ phẩm còn lại đem ủ mục cùng phân chuồng làm phân bón hữu cơ bón cho đồi chè.
Thân và lá chuối sau thu hoạch được chị Mai băm nhỏ làm thức ăn cho đàn gà, tạo nên quy trình nông nghiệp khép kín.
Thấy mô hình đạt hiệu quả cao, nhiều hộ gia đình trong thôn Giát Bảo đã chủ động đến tham quan, học tập kinh nghiệm. Bản thân chị Mai cũng đã san gạt thêm 0,5 ha đất hoang hóa tiếp theo để nhân rộng diện tích trồng chuối.
Gia đình nhiều đời có truyền thống trồng chè, chị Mai cho biết, việc tìm thêm các hướng đi mới giúp đa dạng hoá nguồn thu, tạo sự cân bằng, tránh cảnh được mùa mất giá.