Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên (Vietnam Section of IBB - VBBY) chọn hai ứng viên lần lượt cho hai hạng mục: Viết, Minh họa. Việc đánh giá không dựa trên một tác phẩm riêng lẻ mà xem xét tổng thể quá trình sáng tác, chất lượng nghệ thuật, tính nhất quán và những đóng góp nổi bật của tác giả, họa sĩ đối với văn học, nghệ thuật dành cho trẻ em.
Nguyễn Hữu Quỳnh Hương, 29 tuổi, là tác giả của nhiều bộ sách tranh thiếu nhi nổi bật như Chạy mưa chạy nắng - khai thác câu chuyện mưu sinh của một gia đình đồng bằng sông Cửu Long do biến đổi khí hậu, Dạo bước với thời gian - những thay đổi của cảnh sắc qua bốn mùa Việt Nam, Ông Buồn Rầu ở làng Chầm Chậm - gửi bài học nhẹ nhàng về nỗi buồn, giúp mỗi người (gồm trẻ nhỏ) học cách chấp nhận cảm xúc của mình.
Trong sự nghiệp, Quỳnh Hương theo đuổi việc đưa những vấn đề xã hội đương đại vào văn học dành cho trẻ em, đồng thời kết nối chủ đề ấy với văn hóa và chất liệu dân gian Việt Nam. Cô không giới hạn trong các chủ đề quen thuộc mà mở rộng không gian sáng tác đến loạt vấn đề như biến đổi khí hậu, cái chết, mối quan hệ giữa con người với tự nhiên.
Những tác phẩm của Quỳnh Hương được chuyển ngữ, giới thiệu và trao đổi bản quyền tại nhiều thị trường quốc tế. Song song việc viết, cô tham gia nghiên cứu, phát triển đội ngũ tác giả và họa sĩ minh họa, thúc đẩy văn hóa đọc và xây dựng các nền tảng kết nối cho hệ sinh thái sách tranh Việt Nam.
Tác giả Quỳnh Hương (phải) chia sẻ về bộ sách ''Hít hà mùi đất nước'' - giải B Sách Quốc gia 2023 - tại Bảo tàng lịch sử Chiang Mai, Thái Lan năm 2024. Ảnh: Ban tổ chức cung cấp
Ở hạng mục Minh họa, họa sĩ Tạ Huy Long, 52 tuổi, là người có quá trình sáng tác bền bỉ, có dấu ấn nổi bật. Một trong những nét đặc trưng của anh là khả năng đưa các chất liệu thuộc về ký ức văn hóa và trí tưởng tượng dân tộc vào một hình thức biểu đạt có sức sống với độc giả đương đại. Từ truyền thuyết, truyện dân gian, tác phẩm văn học kinh điển đến các câu chuyện lịch sử, anh không chỉ minh họa lại nội dung bằng hình ảnh mà còn tạo nên một thế giới nghệ thuật có chiều sâu, khơi gợi sự rung cảm, những tưởng tượng riêng từ độc giả nhỏ tuổi.
Tạ Huy Long từng thực hiện minh họa cho nhiều sách gồm: Lĩnh Nam chích quái, Dế Mèn phiêu lưu ký, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Cửa sổ. Thay vì áp đặt một công thức hình ảnh duy nhất, anh tìm cách thể hiện phù hợp tinh thần riêng của từng tác phẩm. Một trong những dự án nổi bật của họa sĩ là Yersin - Khúc hát Cá Ông do anh đảm nhận phần lời và minh họa, được xây dựng theo hình thức tiểu thuyết bằng tranh với hơn 200 bức.
Theo VBBY, những đóng góp của họa sĩ Tạ Huy Long nằm ở sự kết hợp giữa năng lực tạo hình, tư duy kể chuyện và quá trình làm mới chất liệu văn hóa trong minh họa sách. Từ những hình ảnh giàu tính gợi mở, anh góp phần đưa các thế hệ độc giả trẻ đến gần hơn những câu chuyện, biểu tượng và ký ức văn hóa Việt Nam.
Họa sĩ Tạ Huy Long trong xưởng vẽ. Ảnh: Ban tổ chức cung cấp
Giải thưởng Hans Christian Andersen do Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên (IBBY) thành lập năm 1953, diễn ra hai năm một lần, được ví như Nobel Văn học thiếu nhi. Giải vinh danh những tác giả và họa sĩ minh họa còn sống có đóng góp nổi bật, lâu dài và đột phá thông qua sự nghiệp sáng tạo dành cho trẻ em. Theo cơ chế của IBBY, các chi hội thành viên có quyền giới thiệu ứng viên cho giải thưởng.
Dự kiến danh sách dài gồm ứng viên do các quốc gia giới thiệu được công bố vào tháng 1 năm sau. Danh sách ngắn và các tác phẩm hay nhất do hội đồng tuyển chọn quốc tế lựa chọn sẽ có kết quả vào tháng 1/2028. Chủ nhân giải thưởng được công bố tại Hội chợ Sách thiếu nhi Bologna, Italy vào tháng 4/2028. Lễ trao giải trong khuôn khổ Đại hội IBBY thế giới lần thứ 41 sẽ diễn ra vào tháng 8/2028 tại Barcelona, Tây Ban Nha.
Chi hội Việt Nam thuộc IBBY được ra mắt năm 2022, nhằm thúc đẩy văn hóa đọc, kết nối và phát triển sách thiếu nhi Việt Nam, đồng thời làm cầu nối đưa văn học dành cho trẻ em ở trong nước ra thế giới.
Phương Linh