Lần đầu tiên Việt Nam có hai tác giả được đề cử Giải thưởng Hans Christian Andersen

Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên vừa thông báo đã lựa chọn tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương và họa sĩ Tạ Huy Long làm ứng viên từ Việt Nam cho giải thưởng Hans Christian Andersen 2028 (sẽ công bố người trúng giải vào tháng 4-2028 tại Hội chợ Sách thiếu nhi Bologna, Ý).

Lần đầu Việt Nam vào danh sách đề cử giải thưởng Hans Christian Andersen

Đây là lần đầu Việt Nam có ứng viên được lựa chọn cho giải thưởng văn học thiếu nhi quốc tế này sau hơn 70 năm kể từ khi giải ra đời. Tuy thế, nó không đồng nghĩa đây là một bước tiến vượt bậc của văn học thiếu nhi Việt Nam trong hơn 70 năm qua.

Đơn giản là Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên mới được thành lập ở Việt Nam vài năm nay, và giải thưởng Hans Christian Andersen vận hành theo cơ chế các chi hội ở các nước tự chọn tác giả tiêu biểu ở nước mình gửi đề cử cho giải thưởng.

Giải thưởng Hans Christian Andersen do Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên (IBBY) thành lập năm 1953 và được trao hai năm một lần. Giải thưởng vinh danh những tác giả và họa sĩ minh họa còn sống có đóng góp nổi bật, lâu dài và đột phá thông qua toàn bộ sự nghiệp sáng tạo dành cho trẻ em.

Việc đánh giá không chỉ dựa trên một tác phẩm riêng lẻ, mà xem xét tổng thể hành trình sáng tác, chất lượng nghệ thuật, tính nhất quán và những đóng góp nổi bật của ứng viên đối với văn học, nghệ thuật dành cho trẻ em.

Giải thưởng có hai hạng mục: Tác giả và Họa sĩ minh họa. Nguyễn Hữu Quỳnh Hương được đề cử hạng mục Tác giả, Tạ Huy Long được đề cử hạng mục Họa sĩ minh họa. Danh sách đề cử đã được hội đồng giải thưởng Hans Christian Andersen 2028 xác nhận.

Đóng góp cho văn học thiếu nhi nước nhà, có tư tưởng sáng tác sâu sắc

Theo Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên, các ứng viên Việt Nam được lựa chọn đều có ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động sáng tác và đóng góp cho sách thiếu nhi và văn học thiếu nhi nước nhà.

Đồng thời có tư tưởng sáng tác sâu sắc và nhất quán, có các ảnh hưởng không chỉ tại Việt Nam mà còn với thế giới thông qua các tác phẩm được dịch thuật ra ngôn ngữ khác, làm diễn giả, khách mời cho các sân chơi quốc tế.

Nguyễn Hữu Quỳnh Hương (sinh năm 1997) là tác giả, nhà nghiên cứu và người thúc đẩy văn hóa đọc, có nhiều đóng góp cho sự phát triển của văn học thiếu nhi và sách tranh thiếu nhi Việt Nam đương đại.

• Bay cùng khúc hát cá ông

• Lịch sử không chỉ là chính trị, quân sự mà còn phải biết tổ tiên chúng ta yêu đương thế nào

• Khám phá thế giới nghệ thuật của họa sĩ Tạ Huy Long tại Xưởng thứ bảy

Trong sáng tác, chị theo đuổi một hướng tiếp cận giàu tính khám phá, đưa những vấn đề xã hội đương đại vào văn học dành cho trẻ em, đồng thời kết nối các chủ đề ấy với văn hóa, ký ức và chất liệu dân gian Việt Nam.

Một nét đặc trưng trong sáng tác của Quỳnh Hương là sự quan tâm đến những trải nghiệm phức tạp của con người và thế giới mà trẻ em đang lớn lên trong đó.

Thay vì giới hạn văn học thiếu nhi trong những câu chuyện mang tính giáo huấn hoặc những chủ đề quen thuộc, chị mở rộng không gian sáng tác đến các vấn đề như biến đổi khí hậu, sự dịch chuyển của con người, cái chết, nỗi mất mát và mối quan hệ giữa con người với tự nhiên.

Những chủ đề này được tiếp cận bằng ngôn ngữ giàu chất thơ, hình ảnh biểu tượng và sự nhạy cảm đối với thế giới nội tâm của trẻ em, tạo điều kiện để độc giả nhỏ tuổi từng bước nhận diện những câu hỏi khó của cuộc sống mà không bị áp đặt những câu trả lời đơn giản.

Một số sáng tác tiêu biểu như: Chạy mưa chạy nắng, Thư gửi Thần Chết, Ông buồn rầu ở làng Chầm Chậm…

Ảnh hưởng của Quỳnh Hương ngày càng mở rộng ra ngoài Việt Nam. Các tác phẩm của chị được chuyển ngữ, giới thiệu và trao đổi bản quyền tại nhiều thị trường quốc tế; bản thân chị cũng tham gia các hội sách, lễ hội văn học thiếu nhi và chương trình giao lưu chuyên môn với vai trò diễn giả, khách mời.

Song song với sáng tác, Quỳnh Hương tham gia nghiên cứu, phát triển đội ngũ tác giả và họa sĩ minh họa, thúc đẩy văn hóa đọc và xây dựng các nền tảng kết nối cho hệ sinh thái sách tranh Việt Nam.

Chị cũng vừa được vào đề cử giải thưởng Tưởng niệm Astrid Lindgren 2027 của Chính phủ Thụy Điển, cùng với họa sĩ minh họa Huỳnh Kim Liên.

Tạ Huy Long là cái tên quen thuộc trong làng minh họa Việt Nam.

Theo Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên, qua nhiều năm hoạt động, Tạ Huy Long đã xây dựng một ngôn ngữ thị giác riêng, kết hợp khả năng nghiên cứu chất liệu văn hóa với tư duy tạo hình giàu tính biểu đạt, góp phần mở rộng cách tiếp cận di sản văn học, lịch sử và văn hóa Việt Nam trong sách dành cho độc giả trẻ.

Anh đã thực hiện những dự án minh họa như Lĩnh Nam chích quái, Dế Mèn phiêu lưu ký, Lá cờ thêu sáu chữ vàng và Cửa sổ…

Gần đây anh còn sáng tác toàn bộ cả phần lời và minh họa, với cuốn tiểu thuyết tranh Yersin - Khúc hát Cá Ông (2025).

Qua những hình ảnh giàu tính gợi mở, anh góp phần đưa các thế hệ độc giả trẻ đến gần hơn với những câu chuyện, biểu tượng và ký ức văn hóa Việt Nam, đồng thời khuyến khích họ tiếp cận di sản không như một hệ thống kiến thức cố định, mà như nguồn cảm hứng có thể tiếp tục được khám phá và tái sáng tạo.

Ngày 21-10, ba doanh nhân Pháp đã thông báo thành lập "giải thưởng văn học đầu tiên" dành cho các tác phẩm viết với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).