Hội tụ sắc màu văn hóa - Gắn kết cộng đồng
Sự kiện do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thành phố Hà Nội chủ trì, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp các địa phương tổ chức. Hơn 200 đồng bào thuộc 20 dân tộc từ nhiều vùng miền trên cả nước sẽ tham gia các hoạt động, giới thiệu những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.
Mở đầu là Chương trình sắc màu văn hóa cộng đồng các dân tộc tại Ngôi nhà chung diễn ra từ 8 giờ 30 phút ngày 14/11 tại Quảng trường Hùng Vương, Khu Nghi lễ thờ Tổ. Trong không gian linh thiêng hướng về cội nguồn, đồng bào các dân tộc cùng tổ chức Lễ dâng hương tưởng nhớ Quốc Tổ, thể hiện đạo lý tri ân nguồn cội và tình đoàn kết giữa các dân tộc Việt Nam.
(Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Tiếp đó là chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ giữa các đoàn nghệ nhân dân tộc Dao (Quảng Ninh), H'Mông (Thanh Hóa), Rơ Măm (Quảng Ngãi), Chăm Bà-la-môn (Khánh Hòa) với 16 nhóm đồng bào đang hoạt động hằng ngày tại Làng. Các loại hình nghệ thuật dân gian, cồng chiêng Tây Nguyên, âm nhạc tre nứa, dân ca, dân vũ, múa cộng đồng cùng nghề đan lát, dệt truyền thống sẽ mang đến những sắc thái văn hóa đa dạng từ nhiều vùng miền.
Trong 2 ngày 14 và 15/11, du khách sẽ tìm hiểu văn hóa của từng cộng đồng qua các không gian giới thiệu riêng.
Tại Khu các làng dân tộc I, đồng bào Dao giới thiệu văn hóa nhóm Dao quần chẹt của Hà Nội qua kiến trúc, trang phục, nhạc cụ, múa chuông, múa rùa, dân ca, dân vũ, nghề thuốc nam và ẩm thực. Du khách trải nghiệm ngâm chân lá thuốc, thưởng thức hát Páo dung, hát đối đáp, thổi kèn lá và giao lưu với đồng bào Dao Quảng Ninh trong chương trình “Ngày hội bản Dao”.
Cũng tại Khu các làng dân tộc I, đồng bào H'Mông đến từ Thanh Hóa giới thiệu nghệ thuật khèn H'Mông, dân ca, dân vũ, trang phục, ẩm thực, nghề thủ công và trò chơi dân gian.
Tại quần thể tháp Chăm, Khu các làng dân tộc III, không gian “Hoa đất Tháp” giới thiệu văn hóa Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa qua nghệ thuật múa, dân ca, dân vũ, dân nhạc và các nhạc cụ truyền thống như trống Ginăng, kèn Saranai. Du khách có dịp tìm hiểu nghệ thuật làm gốm Bàu Trúc-di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh trong Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; nghề dệt truyền thống và nghi lễ Rija Praong (Lễ cúng dòng họ).
Tại Khu các làng dân tộc II, đồng bào Rơ Măm giới thiệu phong tục, trang phục, nghệ thuật diễn xướng dân gian, hát giao duyên, sử thi, cồng chiêng, nhạc cụ tre nứa và ẩm thực truyền thống như cơm nếp ống tre, rượu cần. Các sản vật địa phương và trò chơi dân gian cũng góp mặt trong hoạt động giao lưu.
Trong khuôn khổ sự kiện, các hoạt động giao lưu văn hóa theo vùng miền sẽ diễn ra tại làng Tày với sắc màu văn hóa các dân tộc phía bắc, làng Ê Đê với giao lưu văn hóa các dân tộc Tây Nguyên; văn hóa Nam Bộ gắn với không gian đền tháp Chăm và sắc màu văn hóa Khmer miền Tây sông nước. Nghệ nhân và đồng bào các địa phương có cơ hội gặp gỡ, chia sẻ, giới thiệu di sản, phong tục, tập quán, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và sản vật quê hương.
Tái hiện nghi lễ truyền thống, trao truyền giá trị di sản
Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là tái hiện các nghi lễ, lễ hội truyền thống do nghệ nhân và đồng bào thực hành, giới thiệu. Mỗi nghi lễ phản ánh quan niệm của cộng đồng về thiên nhiên, mùa màng, tổ tiên và đời sống tinh thần.
(Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Vào 14 giờ ngày 14/11, đồng bào H'Mông tỉnh Thanh Hóa tái hiện Lễ cúng cơm mới. Đây là nghi lễ nông nghiệp thể hiện lòng biết ơn thần linh, tổ tiên và “hồn lúa”, cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.
Sáng 15/11, đồng bào Dao tỉnh Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng mun-Cầu an. Đây là nghi lễ truyền thống cầu bình an, may mắn, mưa thuận gió hòa và cuộc sống hạnh phúc. Tiếp đó, đồng bào Rơ Măm tỉnh Quảng Ngãi tái hiện Lễ mở cửa kho lúa, đánh dấu thời điểm kết thúc chu kỳ sản xuất lúa rẫy, thể hiện lòng biết ơn thần linh và cầu mong vụ mùa tiếp theo thuận lợi.
Chiều cùng ngày, đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa giới thiệu Lễ Rija Praong (Lễ cúng dòng họ). Nghi lễ thể hiện đạo lý tưởng nhớ, tri ân tổ tiên và cầu mong sự phù hộ cho các thành viên trong dòng họ.
Việc thực hành nghi lễ trong không gian văn hóa cộng đồng đưa công chúng đến gần hơn với phong tục, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của từng dân tộc. Nghệ nhân, đồng bào giữ vai trò chủ thể trong thực hành, giới thiệu và trao truyền những giá trị văn hóa qua các thế hệ.
(Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Dịp này, tại Khu Nghi lễ thờ Tổ, từ ngày 13-15/11, triển lãm “Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô” giới thiệu di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của 54 dân tộc, hành trình tri ân nguồn cội và vai trò của Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam trong bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống.
Không gian triển lãm kết hợp trưng bày hình ảnh, tư liệu, ứng dụng mã QR và nội dung số giúp du khách tra cứu, tìm hiểu sâu hơn giá trị di sản văn hóa truyền thống.
Thêm trải nghiệm văn hóa mới tại Khu làng chài
Trong 2 ngày 14 và 15/11, Khu làng chài mở cửa đón khách tham quan từ 8 đến 17 giờ với các hoạt động tìm hiểu nghề chài lưới và đời sống văn hóa sông nước.
Tại đây, du khách tham quan các hình ảnh, hiện vật, thuyền, ngư cụ và vật dụng gắn với nghề chài lưới; theo dõi màn trình diễn trên mặt hồ “Người ngư dân ra khơi” vào 2 khung giờ: 9 giờ-10 giờ 30 phút và 14 giờ 30 phút-16 giờ. Hoạt động tái hiện lát cắt sinh động đời sống lao động của cư dân vùng sông nước.
(Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Tại 4 nhà làng chài, du khách tham gia tô vẽ mô hình cá, tôm, cua, làm vòng tay thủ công tại “Góc sáng tạo làng chài”; tìm hiểu ngư cụ, thực hành đan lưới tại khu vực “Tìm hiểu ngư cụ”. “Góc quà làng chài” là điểm dừng chân để nghỉ ngơi, thưởng thức nước uống và lựa chọn những món quà dân dã. Các trải nghiệm khác có trò chơi dân gian “Bắt chạch trong chum”, mặc trang phục truyền thống áo bà ba và lưu giữ hình ảnh qua hoạt động nhiếp ảnh “Một thoáng làng chài”.
Trong chuỗi hoạt động từ ngày 13-15/11, 16 nhóm đồng bào đang hoạt động hằng ngày tại Làng sẽ giới thiệu phong tục, tập quán, nghi lễ, trang phục, dân ca, dân vũ, ẩm thực, nghề thủ công truyền thống và trò chơi dân gian.
Sự hội tụ của cộng đồng các dân tộc, nghệ nhân, đồng bào cùng những nghi lễ, diễn xướng và sinh hoạt văn hóa truyền thống tạo nên không gian văn hóa giao lưu giàu bản sắc. Những cuộc gặp gỡ, giao lưu tại Ngôi nhà chung góp phần tăng cường sự hiểu biết, tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong cộng đồng.
NGỌC LIÊN