Lãnh đạo FPT Schools chia sẻ giải pháp đo năng lực số cho học sinh bằng AI

Tiến trình chuyển đổi số trong ngành giáo dục Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) ban hành Thông tư 02 quy định Khung năng lực số cho người học đã chính thức xác lập hành lang pháp lý chuẩn hóa.

Công văn 3456 tiếp tục đóng vai trò như bản đồ kỹ thuật chi tiết cho từng cấp học. Hai văn bản mang tính nền tảng này đã giải quyết bài toán định hướng vĩ mô, giúp toàn ngành xác định rõ những yêu cầu năng lực số cần có ở thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa các định hướng quy chuẩn thành trải nghiệm học tập tại từng lớp học lại là thử thách lớn. Nếu không có giải pháp sư phạm đột phá, việc đánh giá năng lực số rất dễ rơi vào lối mòn định tính, mang tính phong trào hoặc gây áp lực lên đội ngũ giáo viên.

Nhìn nhận rõ thách thức cốt lõi đó, TS Phạm Thị Khánh Ly - Phó giám đốc Hệ thống Phổ thông FPT (FPT Schools) - đã cùng nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài tham luận: "Xây dựng khung đánh giá và giải pháp tích hợp năng lực số thực chứng trong trường phổ thông: Từ định hướng chính sách đến mô hình triển khai tại FPT Schools".

Tham luận này được trình bày tại Hội thảo Khoa học Quốc gia "AI và giáo dục phổ thông: Hành động và chuyển đổi" (AI4EDU 2026) do Trường Đại học Thủ đô Hà Nội tổ chức. Hội thảo nhằm tạo diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất chính sách cho tương lai giáo dục Việt Nam về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong đổi mới giáo dục phổ thông.

Chuyển hóa tiêu chí thành hành vi thực chứng

Theo đó, nhóm nghiên cứu đã đưa ra giải pháp cụ thể hóa Khung năng lực số từ văn bản quản lý hành chính thành bộ công cụ vận hành sư phạm trực tiếp, cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng thành những biểu hiện hành vi có thể quan sát và đo đếm trực tiếp. Cụ thể, nhóm đã thiết kế một hệ thống cho phép giao nhiệm vụ học tập, tự động hóa việc thu thập minh chứng, chấm điểm và đưa ra phản hồi đa chiều cho từng học sinh.

“Thay vì đưa ra những mục tiêu chung, bài tập được thiết kế thành các chỉ báo thao tác cụ thể. Chẳng hạn, học sinh được yêu cầu so sánh phân tích hai công cụ AI dựa trên các tiêu chí về độ chính xác, tốc độ xử lý và tính bảo mật. Trong các bài tập nghiên cứu, học sinh phải thực hiện quy trình kiểm chứng thông tin do thuật toán tạo ra thông qua ít nhất ba nguồn dữ liệu độc lập trước khi đưa vào sản phẩm hoàn chỉnh”, TS Khánh Ly cho biết.

Tư duy đánh giá cá thể hóa được thúc đẩy nhằm vượt qua hạn chế của phương pháp đánh giá bình quân theo khối lớp dẫn đến bỏ sót sự chênh lệch trình độ cá nhân. Mô hình cho phép theo dõi sát sao tiến trình phát triển của từng học sinh, giúp giáo viên nhận diện sớm những khoảng trống kỹ năng để kịp thời bổ trợ, đồng thời tạo không gian bứt phá cho những học sinh có năng khiếu vượt trội.

Với phương pháp này, trình độ của người học được đánh giá thông qua các sản phẩm số thực tế như mã nguồn, video thực hành, bài phân tích dữ liệu hay nhật ký thao tác trên hệ thống. Việc lưu trữ tự động các minh chứng này vào Hồ sơ năng lực số cá nhân giúp phản ánh chính xác và khách quan toàn bộ lộ trình trưởng thành của học sinh.

Tích hợp liên môn linh hoạt và ứng dụng AI có kiểm soát

Nhằm rèn luyện năng lực số mà không làm phình to khung chương trình, giải pháp đề xuất cơ chế tích hợp liên môn thông minh vào các môn học hiện hành. Các miền năng lực số được phân bổ tự nhiên dựa trên đặc thù nội dung của từng môn học.

Trong môn Lịch sử, học sinh rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị và quản lý dữ liệu thông qua việc khai thác, phân tích và lưu trữ các nguồn tư liệu lịch sử số trên các thư viện trực tuyến. Môn Tin học là nơi thực hành các kỹ năng về an toàn thông tin và an ninh mạng. Đối với môn Hóa học và Sinh học, học sinh phát triển tư duy giải quyết vấn đề bằng cách ứng dụng các phần mềm mô phỏng phản ứng và xử lý dữ liệu thực nghiệm.

Thông qua ma trận tích hợp khoa học này, FPT Schools đã chứng minh khả năng bao phủ trọn vẹn 24 năng lực thành phần thuộc Khung năng lực số quốc gia. Học sinh được phát triển năng lực số một cách tự nhiên, toàn diện và đồng bộ xuyên suốt các cấp học mà không phát sinh thêm gánh nặng môn học độc lập.

Bên cạnh đó, bài tham luận cũng giới thiệu việc đưa AI vào hỗ trợ chấm điểm và phân tích minh chứng học tập. Với khả năng đối chiếu sản phẩm của học sinh theo bộ chuẩn tiêu chí đã kiểm định, công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên đạt độ tương đồng lên tới 91,67% so với đánh giá chuyên môn của giáo viên.

Hiện đang trực tiếp điều hành 3 cơ sở FPT School Cầu Giấy, FPT School Tây Hà Nội, và FPT School Thanh Hóa, TS Khánh Ly khẳng định nguyên tắc cốt lõi của FPT Schools là con người luôn giữ vai trò quyết định. AI chỉ đóng vai trò trợ lý phân tích dữ liệu, còn giáo viên mới là người phê duyệt cuối cùng, bảo đảm tính nhân văn và sự thấu hiểu trong từng quyết định giáo dục.

“FPT Schools tiên phong ứng dụng AI trong việc biến các định hướng chính sách thành giá trị đo lường được cho người học, mang lại môi trường học tập chất lượng cao cho thế hệ trẻ Việt Nam”, bà Ly chia sẻ.

Thành lập năm 2013, FPT Schools là hệ thống giáo dục chất lượng cao của Tập đoàn FPT, đào tạo liên cấp từ tiểu học đến trung học phổ thông. Hệ thống hiện diện tại nhiều tỉnh, thành lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Huế, Gia Lai, Cần Thơ,… và tiếp tục mở rộng trên toàn quốc.

Bên cạnh chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, FPT Schools triển khai các hoạt động trải nghiệm tăng cường, tập trung vào ba trụ cột thế mạnh khác biệt: Công nghệ - Trang bị kỹ năng số và tư duy công nghệ; Tiếng Anh và Năng lực toàn cầu - Nâng cao khả năng ngoại ngữ, hội nhập quốc tế; Phát triển cá nhân - Bồi dưỡng kỹ năng thế kỷ 21 và các môn học mang bản sắc văn hóa Việt Nam.