Ngày 23/9, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi thông tin sau khi tiếp nhận tượng thần khỉ từ ông Dương Đình Lục (xã Vạn Tường, Quảng Ngãi), Bảo tàng tổng hợp tỉnh đã thành lập tổ giám định hiện vật.
Việc này nhằm xác định nguồn gốc, niên đại, thời gian chìm đắm dưới biển cũng như giá trị về văn hóa, lịch sử của tượng.
Theo báo cáo của tổ giám định hiện vật, tượng thần khỉ Hanuman chìm dưới biển, một phần vùi dưới cát nên bị mòn. Qua so sánh với hệ thống tượng tôn giáo tìm được tại tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai), chuyên gia khảo cổ xác định tượng thần khỉ thuộc giai đoạn muộn của phong cách nghệ thuật Chánh Lộ, có niên đại cuối thế kỷ XI-XII.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tượng thần khỉ thời điểm ông Lục vừa trục vớt và đưa về nhà (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Trong quá trình vận chuyển, bức tượng đã bị rơi xuống biển. Tổ giám định sử dụng phương pháp đồng vị phóng xạ C14 để phân tích mẫu nhuyễn thể là sò, hàu bám trên thân tượng nhằm xác định thời gian hiện vật chìm đắm. Trên cơ sở đó, các chuyên gia nhận định hiện vật có thể rơi xuống biển từ khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
Tượng thần khỉ Hanuman thuộc nền nghệ thuật điêu khắc đá Champa. Toàn bộ thân và đế tượng cao 84cm, chiều ngang 40cm.
Hình dáng tượng có khối đầu tròn, hơi cúi, mặt hơi vuông, trán nở, cằm thót, hai mắt tròn lồi, sống mũi cao, miệng rộng. Hình khỉ có tư thế ngồi với lưng uốn cong nhẹ nhàng, hai vai ngang, tay bên trái cầm một vật đã bị vỡ, lòng bàn tay phải cầm vật giống gương sen.
Trên thân tượng, nghệ nhân đã điêu khắc trang phục là tà áo vạt chéo trước ngực, quanh hông quấn tà gấp nhiều lớp uốn nhẹ, quanh bụng có dải trang sức trang trí hình lục lạc.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Ông Dương Đình Lục bên tượng thần khỉ (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Kết quả giám định cho thấy đây là tác phẩm nghệ thuật điêu khắc đá bằng phương pháp thủ công thể hiện tượng khỉ rất hoàn chỉnh, sống động, không có lỗi khi chế tác nên rất có giá trị về nghệ thuật và lịch sử văn hóa. Nhiều khả năng bức tượng này có nguồn gốc từ phế tích tháp thuộc quần thể phế tích tháp Chánh Lộ (Quảng Ngãi).
Như Dân trí phản ánh, năm 2021, ông Dương Đình Lục ra biển câu cá và phát hiện một tượng khỉ chìm dưới lớp cát. Vị trí phát hiện bức tượng cách bờ khoảng 50m, ở độ sâu 4m. Tượng khỉ rất nặng, ông Lục phải huy động người thân thuê xe cẩu trục vớt đưa về nhà.
Có người muốn mua bức tượng nhưng ông Lục không bán. Năm 2023, ông giao nộp tượng cho Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi để nghiên cứu, trưng bày. Ngày 16/9, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có quyết định chi thưởng số tiền gần 93 triệu đồng cho ông Dương Đình Lục vì đã giao nộp cổ vật là tượng thần khỉ Hanuman cho bảo tàng.
Việc chi thưởng cho người giao nộp cổ vật được căn cứ vào Nghị định số 77/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định thẩm quyền, thủ tục xác lập quyền sở hữu toàn dân về tài sản và xử lý đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân.
Điều 94 của Nghị định 77/2025/NĐ-CP quy định mức tiền thưởng được tính theo phương pháp lũy thoái từng phần.
Mức 1, nếu giá trị tài sản đến 10 triệu đồng thì tổ chức, cá nhân ngẫu nhiên tìm thấy và giao nộp tài sản được thưởng 30%.
Mức 2, giá trị tài sản trên 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, tiền thưởng của phần giá trị đến 10 triệu đồng áp dụng như mức 1, phần giá trị trên 10 triệu đồng áp dụng tỷ lệ 15%.
Mức 3, giá trị tài sản trên 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, phần giá trị đến 100 triệu áp dụng như mức 2, phần giá trị trên 100 triệu đồng áp dụng tỷ lệ 7%.
Mức 4, giá trị tài sản trên 1 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng, phần giá trị đến 1 tỷ đồng áp dụng như mức 3, phần giá trị trên 1 tỷ đồng áp dụng tỷ lệ 1%.
Mức 5, giá trị của tài sản trên 10 tỷ đồng, phần giá trị đến 10 tỷ đồng áp dụng như mức 4, phần giá trị trên 10 tỷ đồng áp dụng tỷ lệ 0,5%.