Lắp camera phòng thi: Các nước giám sát thế nào?

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu bổ sung camera giám sát trong phòng thi tốt nghiệp THPT từ năm 2027, nhằm phục vụ việc hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. 

Singapore: Giáo viên nghỉ hưu cũng đi coi thi

TS Đinh Hoàng Hà - Giám đốc Quốc gia, Trưởng Văn phòng đại diện Học viện Hanbridge Singapore tại Việt Nam - cho rằng đề xuất lắp camera tại tất cả phòng thi tốt nghiệp THPT là giải pháp có cơ sở, giúp lưu lại bằng chứng và hỗ trợ xác minh khi xảy ra dấu hiệu bất thường.

Tuy nhiên theo ông Hà, camera không thể là giải pháp duy nhất để bảo đảm tính trung thực của kỳ thi. Kinh nghiệm Singapore cho thấy cần chú trọng tính độc lập trong tổ chức thi, quy trình giám sát chặt chẽ và trách nhiệm rõ ràng của từng cá nhân.

Cơ quan Khảo thí và Đánh giá Singapore (SEAB) chú trọng tập huấn, chuẩn hóa quy trình và kiểm soát trách nhiệm của đội ngũ coi thi. Singapore còn huy động những người có kinh nghiệm, trong đó có nhà giáo và cán bộ đã nghỉ hưu, tham gia coi thi nhằm hạn chế xung đột lợi ích.

Ông dẫn lại vụ gian lận trong kỳ thi GCE O-Level năm 2016 tại trung tâm giáo dục Zeus Education Centre ở Singapore. Trong vụ việc này, người đứng đầu trung tâm cùng các giáo viên đã tổ chức cho thí sinh sử dụng thiết bị điện tử để nhận đáp án từ bên ngoài phòng thi. Những người liên quan sau đó bị tuyên án tù.

Theo ông Hà, vụ việc cho thấy nguy cơ gian lận có thể xuất phát từ chính những người có trách nhiệm tổ chức, giám sát thi cử.

Từ kinh nghiệm trên, ông Hà đề xuất Việt Nam tăng tính độc lập trong giám sát bằng cách luân chuyển giám thị giữa các trường, thực hiện kiểm tra chéo, nghiên cứu huy động giáo viên đã nghỉ hưu và người có kinh nghiệm tham gia coi thi.

Ông cũng kiến nghị số hóa quy trình từ lập danh sách thí sinh, phân công giám thị đến giao nhận đề thi, bàn giao bài thi. Mỗi thao tác cần có nhật ký điện tử để truy xuất người thực hiện và thời điểm thực hiện.

"Camera có thể ghi lại hình ảnh, công nghệ có thể phát hiện bất thường, nhưng yếu tố quyết định vẫn là một cơ chế quản trị đủ độc lập để ngăn ngừa sự thông đồng, phát hiện sai phạm và truy cứu trách nhiệm đến cùng", ông Hà nói.

Ấn Độ giám sát 10 phòng thi, Trung Quốc dùng camera AI 

Tại Ấn Độ, Hội đồng Giáo dục trung học trung ương (CBSE) đã ban hành chính sách bắt buộc các điểm tổ chức kỳ thi lớp 10 và lớp 12 phải có camera từ năm 2025. Những trường không đáp ứng yêu cầu sẽ không được lựa chọn làm điểm thi.

Theo văn bản ngày 25-9-2024 của CBSE, camera phải quan sát được khu vực làm bài, cửa ra vào và toàn bộ thí sinh. Hệ thống phải ghi hình liên tục trong thời gian thi. Cứ 10 phòng thi phải có một người được phân công theo dõi hình ảnh để phát hiện và báo cáo dấu hiệu gian lận.

CBSE cũng quy định chỉ người có thẩm quyền mới được truy cập dữ liệu camera. Hình ảnh được lưu trong hai tháng kể từ ngày công bố kết quả thi. Thí sinh và nhân viên phải được thông báo trước về việc ghi hình.

Trong khi đó, Trung Quốc đã đưa trí tuệ nhân tạo vào giám sát kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia (gaokao).

Theo báo Guangming Daily đăng trên cổng thông tin Bộ Giáo dục Trung Quốc ngày 9-6-2025, hệ thống giám sát thông minh theo thời gian thực đã được triển khai tại toàn bộ phòng thi gaokao trên cả nước. 

Các địa phương cũng sử dụng cổng kiểm tra an ninh thông minh để phát hiện thiết bị bị cấm, như đồng hồ và kính thông minh.

Theo China News Service, tại thành phố Dương Giang, tỉnh Quảng Đông, 15 điểm thi trong kỳ gaokao 2025 được trang bị hệ thống AI có khả năng nhận diện tới 40 loại hành vi bất thường, từ trao đổi vật dụng đến ra ký hiệu bí mật. 

Hệ thống có thể phát cảnh báo trong khoảng 0,5 giây để nhân viên kiểm tra.

Ở Anh, theo hướng dẫn tổ chức thi năm học 2025-2026 của Hội đồng Liên kết các tổ chức cấp chứng chỉ (JCQ), camera không được dùng để thay thế giám thị trực tiếp trong phòng thi.

Nếu hình ảnh camera được theo dõi trực tiếp, người xem phải được người đứng đầu điểm thi cho phép và không có xung đột lợi ích. Quy định này còn nhằm bảo vệ tính bảo mật của đề thi vì nội dung đề có thể xuất hiện trong hình ảnh camera.

Sau sai phạm thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang, Bộ GD-ĐT đề xuất lắp camera mọi phòng thi, bố trí thí sinh nhiều trường cùng điểm thi để ngăn gian lận.