Tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, tính đến giữa tháng 9, các giống lúa ST24, ST25 chỉ đạt 6.200-6.500 đồng/kg (giảm 1.200-1.300 đồng/kg); các giống Đài Thơm 8, OM18 lùi về mức 5.600-5.800 đồng/kg (giảm 800-1.000 đồng/kg). Trái ngược với đà giảm của lúa, giá vật tư đầu vào nhất là phân bón vẫn neo ở mức rất cao. Giá phân NPK dao động từ 910.000-980.000 đồng/bao (tùy loại Sông Gianh, Đầu Trâu); phân Ure ở mức 610.000-650.000 đồng/bao. Các loại phân DAP giữ mức từ 840.000-1.300.000 đồng/bao, Kali bột dao động ở mức 530.000-560.000 đồng/bao.
Giá phân bón đã “leo thang” trong khoảng sáu tháng trở lại đây. Nguyên nhân chủ yếu là do chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào để sản xuất phân bón như khí NH3, lưu huỳnh, axit H2SO4... tăng cao; kèm theo cước vận tải, logistics đồng loạt tăng giá. Ngoài ra, một số quốc gia ồ ạt nhập khẩu, đầu cơ tích trữ, càng làm gia tăng áp lực mất cân đối cung-cầu.
Phân bón là loại vật tư nông nghiệp quan trọng, chiếm khoảng 30% tổng chi phí đầu vào sản xuất. Do đó, khi mặt hàng này liên tục “đội giá”, gánh nặng sẽ đổ dồn lên vai người nông dân. Thị trường phân bón thế giới được dự báo còn biến động khó lường. Nhu cầu tiêu thụ trong nước sẽ tăng mạnh khi sắp bước vào vụ sản xuất đông xuân. Do đó, việc chủ động xây dựng các kịch bản điều hành từ sớm, từ xa là yêu cầu hết sức cấp thiết. Chỉ khi có sự chuẩn bị sớm, ngành nông nghiệp mới có thể bình ổn giá và bảo đảm nguồn cung phân bón nội địa.
Các chuyên gia trong lĩnh vực này cho rằng, trước hết, cơ quan chức năng cần theo dõi sát diễn biến cung-cầu và giá phân bón trong nước cũng như quốc tế để kịp thời có giải pháp điều hành phù hợp, duy trì hoạt động tối đa của các nhà máy sản xuất để ưu tiên nguồn cung nội địa, kiên quyết ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng làm lũng đoạn giá cả. Các địa phương cần tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát thị trường phân bón, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi đầu cơ, tăng giá bất hợp lý hoặc kinh doanh vật tư kém chất lượng, đẩy mạnh tuyên truyền để người sản xuất tiếp cận thông tin chính xác về thị trường, tránh tâm lý hoang mang, ồ ạt tích trữ vật tư dẫn đến biến động cung-cầu không cần thiết.
Người sản xuất cần chủ động thay đổi tư duy canh tác để tối ưu hóa chi phí đầu vào, nên tuân thủ nguyên tắc “5 đúng” khi sử dụng phân bón (đúng loại phân, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng phương pháp và đúng nhu cầu của cây trồng). Nhà nông nên áp dụng triệt để các tiến bộ kỹ thuật như: “ba giảm ba tăng”, “một phải năm giảm”, hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) và các biện pháp quản lý dinh dưỡng cây trồng hợp lý, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ để làm phân hữu cơ thay thế một phần phân vô cơ.
Về lâu dài, cơ quan chức năng cần phát triển chuỗi liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Hướng đi này giúp loại bỏ các khâu trung gian, phá vỡ sự phụ thuộc vào thương lái, từ đó tối ưu chi phí và gia tăng lợi nhuận cho người sản xuất. Thông qua hợp đồng liên kết, doanh nghiệp chủ động cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu đầu ra; qua đó kiểm soát chặt chẽ quy trình để bảo đảm nguồn nguyên liệu chất lượng, ổn định.
ANH THƯ