Từ ngày 23-27/9, Lễ hội Nghinh Ông Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, thu hút đông đảo ngư dân, du khách trong và ngoài nước tham gia.
Đây là năm đầu tiên Thành phố Hồ Chí Minh triển khai chuỗi hoạt động lễ hội liên hoàn từ khu vực Cần Giờ đến Vũng Tàu, nhằm giữ gìn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, đồng thời tạo động lực kích cầu du lịch, dịch vụ trên địa bàn.
Bảo tồn giá trị di sản văn hóa phi vật thể
Nhắc đến văn hóa biển Nam Bộ, không thể không nhắc đến tục thờ cúng cá Ông (cá Voi) - vị "Thần hộ mệnh" che chở cho ngư dân vượt sóng dữ, vươn khơi bám biển.
Cả hai không gian di sản tiêu biểu là Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam-Vũng Tàu được liên kết thành một chương trình chung đã góp phần định hình thêm một không gian văn hóa phi vật thể quy mô lớn hơn, gắn kết cộng đồng cư dân miền biển ở siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.
Với đội tàu đánh bắt xa bờ hùng hậu, Lễ hội Nghinh Ông không đơn thuần là sinh hoạt tín ngưỡng mang tính mùa vụ, mà là điểm tựa tâm linh tối thượng của hàng vạn ngư dân. Mỗi tiếng còi tàu vang lên, mỗi mâm lễ dâng cẩn cáo trời đất, thần linh là sự khẳng định mãnh liệt về tình yêu biển đảo, ý thức bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc và sự gắn kết bền chặt của tình vạn lạch.
Phần lễ hội năm nay, khâu tổ chức tuyệt đối tôn trọng tính nguyên bản của các nghi thức do chính cộng đồng chủ thể di sản thực hiện. Từ lễ thượng đại kỳ, cúng Tiền hiền, Hậu hiền, lễ tế cầu ngư, biểu diễn võ nhạc, đờn ca tài tử, đại lễ, hát bội, lễ mừng công ngư dân, cho đến đoàn thuyền hoa đăng rực rỡ và nghi thức Nghinh Ông trên biển trang nghiêm... Tất cả đều do Hội Vạn Lạch Cần Thạnh và Ban quản tế Đình thần Thắng Tam chủ trì thực hiện.
Ông Lê Quang Dương, Phó trưởng Ban Quản lý di tích Đình thần Thắng Tam cho biết, trong từng nghi thức tế lễ, tiếng trống chiêng và các đoàn người thành kính dâng hương luôn hiện hữu lòng biết ơn sâu sắc đối với các bậc tiền hiền đã khai phá, giữ gìn nghề nghiệp.
Được trực tiếp thực hành các nghi lễ truyền thống, bà con nhân dân và ngư dân càng thêm tự hào về đạo lý "uống nước nhớ nguồn," nâng cao ý thức bảo vệ ngư trường và thắt chặt tình đoàn kết vạn lạch.
Tham gia trực tiếp nghi thức nghinh ông trên biển, anh Lê Tấn Nghĩa, người dân sinh sống tại phường Vũng Tàu, chia sẻ bước lên boong tàu tham gia đoàn nghinh sóng ra khơi trong ngày hội lớn, cảm xúc đầu tiên của tôi và bà con không chỉ là niềm tự hào, vinh dự lớn lao mà còn là sự thành kính thiêng liêng. Khi tiếng kèn trống vang lên, chúng tôi gửi gắm trọn vẹn niềm tin cầu mong vị thần phù hộ cho nghề biển sẽ che chở cho quốc thái dân an, biển trời yên bình, ngư nghiệp hưng thịnh.
Dưới góc độ quản lý nhà nước ở địa phương, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Vũng Tàu Vũ Hồng Thuấn cho biết các hoạt động của phần "Lễ” giữ sự tôn nghiêm do cộng đồng chủ thể thực hành đúng bản sắc và phần "Hội” sáng tạo mạnh mẽ với các hoạt động thể thao, văn hóa, ẩm thực, truyền thông số.
Kinh tế được tạo ra từ dịch vụ và sản phẩm hợp pháp bao quanh di sản, tuyệt đối không thương mại hóa nghi lễ. Khi cộng đồng được đặt làm trung tâm để tự hào gìn giữ, di sản sẽ có sức sống bền vững và giá trị kinh tế từ du lịch sẽ đến một cách tự nhiên, có trách nhiệm.
Không chỉ thu hút người dân bản địa, sự kiện còn lan tỏa mạnh mẽ đến du khách quốc tế. Chị Ana Kosto, du khách đến từ Nga, bày tỏ ấn tượng, khi đến Vũng Tàu đúng dịp lễ hội, chị cảm nhận rõ sự mến khách của người dân nơi đây. Được hòa mình trong dòng người tham gia diễu hành và trải nghiệm không gian văn hóa, ẩm thực đặc trưng là một trải nghiệm vô cùng ấn tượng trong chuyến du lịch Việt Nam đầu tiên của chị.
Đưa lễ hội biển trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc
Điểm nhấn của Lễ hội Nghinh Ông 2026 là mở rộng và kết nối không gian di sản liền mạch giữa Cần Giờ và Vũng Tàu. Sau khi mở rộng không gian hành chính và chiến lược phát triển kinh tế biển, Thành phố Hồ Chí Minh đã đan cài hai vùng đất có chung dòng chảy văn hóa thành một hành lang du lịch liên vùng đặc sắc.
Văn hóa không đứng độc lập mà được dung hợp uyển chuyển để trở thành hệ điều tiết cho kinh tế phát triển. Song song với phần lễ trang nghiêm là chuỗi sự kiện phần hội phong phú gồm Giải marathon Xanh khích lệ lối sống khỏe, biểu diễn dù lượn có động cơ trên mặt nước, không gian nghệ thuật truyền thống (hát bội, đờn ca tài tử, múa rối nước) đan xen với các hoạt động thương mại như hội chợ kích cầu tiêu dùng, trưng bày nông sản Thành phố Hồ Chí Minh và các hoạt động chăm lo Tết Trung thu cho thiếu nhi.
Việc kết hợp khai thác hệ thống giao thông đường thủy và đường bộ kết nối nội đô với Cần Giờ, vùng duyên hải đã biến lễ hội thành một đòn bẩy du lịch mạnh mẽ. Các doanh nghiệp lữ hành đã thiết kế tour chuyên đề gắn liền với kinh tế sinh thái, kinh tế tuần hoàn, giúp du khách vừa trải nghiệm không gian tâm linh, vừa hiểu thêm về tầm vóc của một trung tâm nghề cá lớn nhất nhì khu vực phía Nam.
Điều này minh chứng cho năng lực hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp thiết thực vào cơ cấu kinh tế chung của thành phố.
Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh Trần Thế Thuận cho biết lễ hội năm nay đánh dấu bước mở rộng không gian tổ chức, kết nối các hoạt động tại Cần Giờ với khu vực Vũng Tàu.
Cùng một dải bờ biển của Thành phố, hai di sản chung một niềm tín ngưỡng thờ cá Ông diễn ra gần như cùng thời điểm, hướng về biển cả với đạo lý “uống nước nhớ nguồn.”
Việc mở rộng không gian lần này tạo điều kiện để ngư dân hai vùng biển hội ngộ, để du khách thưởng thức trọn vẹn một hành trình văn hóa biển đặc sắc.
Với việc kết nối Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam trong chuỗi hoạt động năm nay, góp phần tạo thêm động lực để giá trị văn hóa biển tiếp cận sâu rộng hơn với nhân dân và du khách trong, ngoài nước, góp phần đưa Lễ hội Nghinh Ông trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc của siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh./.
(TTXVN/Vietnam+)