Lệnh hạn chế Starlink ở Ukraine 'đến từ Nhà Trắng'

Nguồn ảnh: VnExpress

Nhà Trắng dường như đã ra lệnh hạn chế hoạt động của hệ thống Starlink được quân đội Ukraine sử dụng, theo các quan chức giấu tên.

Reuters ngày 16/10 dẫn lời hai quan chức Mỹ và một quan chức phương Tây am hiểu sự việc cho biết giới lãnh đạo Lầu Năm Góc đã "nhận được thông điệp rằng dịch vụ Starshield dành cho quân đội Ukraine cần giảm tốc độ".

Starshield là dịch vụ liên lạc bảo mật sử dụng công nghệ mã hóa tăng cường và thiết bị đầu cuối chuyên dụng cho quân sự, với xương sống là mạng lưới vệ tinh Starlink do SpaceX triển khai.

Ba quan chức khẳng định chỉ đạo hạn chế Starshield, vốn được lực lượng vũ trang Ukraine sử dụng đại trà cho liên lạc tác chiến và vận hành thiết bị không người lái (drone), đã "đến từ nội bộ Nhà Trắng". Họ không tiết lộ cụ thể cá nhân nào tại Nhà Trắng đưa ra quyết định, hay ai đã được giao trách nhiệm thực thi chỉ đạo.

Ăng-ten của thiết bị đầu cuối Starlink tại Izyum, Kharkov tháng 9/2022. Ảnh: AFP — Ăng-ten của thiết bị đầu cuối Starlink tại Izyum, Kharkov tháng 9/2022. Ảnh: *AFP*

Khi được Reuters đề nghị cho biết liệu Tổng thống Donald Trump có phải là người ra chỉ đạo hay không, một quan chức cấp cao Mỹ khẳng định "không có yêu cầu nào như vậy từ Tổng thống".

Nhà Trắng chưa bình luận liệu có quan chức nào khác đủ thẩm quyền đưa ra chỉ thị hay không.

Serhii Beskrestnov, cố vấn công nghệ của Tổng thống Ukraine, cho biết các thiết bị Starlink quân sự của Ukraine đã ngừng hoạt động khi phương tiện di chuyển với tốc độ quá 160 km/h kể từ đêm 13/10. "Chúng tôi không được báo trước về điều này, khiến một số nhiệm vụ tác chiến bị gián đoạn", ông cho hay.

Một quan chức cấp cao Ukraine nói với Financial Times rằng những hạn chế xuất hiện ngay giữa đêm mà không có cảnh báo trước. "Công tác bảo đảm hậu cần trên tiền tuyến và khả năng thực hiện các đòn tập kích vào hậu phương của Nga đang bị cản trở nghiêm trọng", người này cho hay.

"Điều này không khác gì một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào Ukraine. Mọi hoạt động đều bị đình trệ, nhiều người trong chúng tôi nguy cơ phải trả giá bằng mạng sống. Toàn bộ thiết bị đầu cuối Starlink và Starshield đều bị áp giới hạn tốc độ là 100 km/h kể từ đêm 13/10", một chỉ huy đơn vị máy bay không người lái (UAV) tầm trung của Ukraine nói với Politico.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky tại cuộc gặp ở New York ngày 22/9. Ảnh: AFP — Tổng thống Zelensky (trái) và Tổng thống Trump tại cuộc gặp ở New York ngày 22/9. Ảnh: *AFP*

Các quan chức Ukraine đã liên hệ với giới chức cấp cao tại Nhà Trắng, Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc trong ngày 14-15/10 để tìm lời giải thích. Một quan chức cấp cao Ukraine nói rằng Kiev cũng được thông báo đây là "quyết định của Nhà Trắng".

Quan chức Bộ Quốc phòng Ukraine sau đó cho biết kết nối đã được khôi phục, nhưng chỉ ở tốc độ tối đa 160 km/h.

Tỷ phú Elon Musk nhấn mạnh Starshield do chính phủ Mỹ sở hữu và kiểm soát, do đó "mọi giới hạn về tốc độ, khả năng kết nối đều do quân đội Mỹ và cuối cùng là Tổng thống Mỹ quyết định".

Thanh Danh (Theo Reuters)

Nhiều nguồn tin ngoại giao và an ninh phương Tây xác nhận chỉ đạo giảm tốc độ mạng vệ tinh quân sự Starshield của lực lượng Ukraine xuất phát trực tiếp từ Nhà Trắng. Quyết định kỹ thuật áp đặt từ đêm 13/10 đã kích hoạt rào cản tốc độ di chuyển đối với các thiết bị đầu cuối, khiến kết nối bị vô hiệu hóa khi vượt ngưỡng cho phép. Động thái bất ngờ này tác động tức thì lên toàn bộ trục liên lạc tiền tuyến và hệ thống điều hành thiết bị bay không người lái của quân đội Ukraine. Thực tế chiến trường ghi nhận sự đứt gãy nghiêm trọng trong hoạt động tiếp vận hậu cần cùng các đòn tập kích chiều sâu của Kiev. Giới chỉ huy tác chiến Ukraine cho biết các trạm thu phát sóng ban đầu bị khống chế ở mức 100 km/h, trước khi được điều chỉnh lên trần 160 km/h sau những nỗ lực tiếp xúc ngoại giao khẩn cấp. Tình trạng gián đoạn không báo trước đã làm đình trệ nhiều kế hoạch cơ động tác chiến và gia tăng rủi ro sinh mạng cho các đơn vị tiền phương. Về mặt thẩm quyền, tỷ phú Elon Musk khẳng định hệ thống Starshield thuộc quyền sở hữu của chính phủ Mỹ, nên mọi tham số kết nối đều do Lầu Năm Góc và Tổng thống Mỹ quyết định. Trong khi một quan chức cấp cao Mỹ phủ nhận mệnh lệnh trực tiếp từ Tổng thống Donald Trump, phía Nhà Trắng vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về cá nhân chịu trách nhiệm. Vụ việc phản ánh mức độ phụ thuộc mang tính sống còn của quân đội Ukraine vào hạ tầng công nghệ bảo mật do Washington kiểm soát.