Báo Politico ngày 18/9 dẫn ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết sự việc xảy ra hồi mùa hè, khi một đơn vị trung gian được nhà sản xuất Lockheed Martin ủy thác vận chuyển lô thiết bị của tiêm kích F-35 từ Australia tới Mỹ để sửa chữa. Trong lúc đi qua Thái Bình Dương, số linh kiện này đã bất ngờ bị chuyển hướng đến đặc khu hành chính Hong Kong của Trung Quốc.
Không rõ số linh kiện trên hiện nằm trong tay ai và lý do chúng bị chuyển hướng.
Sự việc đã khiến Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc tổ chức hàng loạt cuộc họp từ đầu tháng 6, nhằm báo cáo tình hình cho các ủy ban chủ chốt về an ninh quốc gia tại quốc hội. Nhiều cuộc họp nữa dự kiến diễn ra trong những tuần tới, theo các nguồn tin.
Tiêm kích F-35A Mỹ bay tại bang Florida hồi tháng 6. Ảnh: USAF
Lầu Năm Góc xác nhận một số linh kiện "đã biến mất". Văn phòng quản lý chương trình F-35 (JPO) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố đã biết về vấn đề xảy ra trong quá trình vận chuyển "các linh kiện không sử dụng được" của tiêm kích F-35.
"Chúng tôi đang hợp tác với giới chức Mỹ và các đối tác để thu hồi những linh kiện trên, điều tra sự việc và thiết lập biện pháp bảo vệ nhằm tránh xảy ra sự cố tương tự trong tương lai", JPO cho hay.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ tuyên bố "không biết về sự việc đó".
Theo hai nguồn tin, trong lô hàng có một tấm kính buồng lái chứa công nghệ tàng hình mà chỉ Mỹ và đồng minh được tiếp cận. Kính buồng lái của F-35 được làm bằng nhựa acrylic, phủ vật liệu hấp thụ sóng radar mỏng và trong suốt, được coi là bộ phận quan trọng cấu thành năng lực né tránh radar của máy bay.
Không quân Mỹ cho biết lớp bảo vệ có thể xuống cấp theo thời gian, đòi hỏi bên vận hành chuyển về nhà sản xuất để sửa chữa hoặc thay thế kính buồng lái.
Nếu nắm được bộ phận này, các đối thủ của Mỹ có thể nghiên cứu để xác định đặc tính tàng hình và khai thác điểm yếu trên F-35, thậm chí áp dụng kỹ thuật đảo ngược để ứng dụng công nghệ vào sản phẩm nội địa.
Trung Quốc được cho là đang tiến hành hoạt động gián điệp quy mô lớn nhằm vào các chương trình bí mật của Mỹ, trong đó có tiêm kích F-35.
"Ngay cả khi họ đã có thông số kỹ thuật và các dữ liệu khác về bộ phận đó, sở hữu thiết bị đầy đủ vẫn cung cấp thêm nhiều thông tin để nghiên cứu, cũng như xác minh và hoàn thiện những gì họ đã biết", J. J. Gertler, cựu nhân viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ và chuyên gia phân tích hàng không cho Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, cho hay.
Phi công Mỹ hạ kính buồng lái của tiêm kích F-35 tại căn cứ Lakenheath ở Anh tháng 12/2025. Ảnh: USAF
Chuỗi cung ứng của tiêm kích F-35 là mạng lưới rộng lớn có phạm vi toàn cầu, phụ thuộc vào các cơ sở ở nhiều quốc gia để vận chuyển và sửa chữa phụ tùng. Australia có các kho bảo dưỡng dành chiến đấu cơ F-35, song không cơ sở nào có khả năng sửa chữa kính buồng lái.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã tăng cường giám sát chuỗi cung ứng trong những năm gần đây, nhưng cơ quan này không kiểm kê số linh kiện thay thế trong kho do Lockheed Martin mới là bên quản lý.
Báo cáo do Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) công bố hồi năm 2023 cho thấy hơn một triệu linh kiện thay thế cho tiêm kích F-35 đã bị thất lạc trong vòng 5 năm trước đó. GAO kết luận rằng Lầu Năm Góc không thể rà soát tổn thất về phụ tùng trị giá hàng chục triệu USD vì Lockheed Martin là bên kiểm soát thông tin.
Phạm Giang (Theo Politico)