Với các cách tiếp cận mới về vật liệu thay thế, dữ liệu số, kinh tế tuần hoàn, công nghệ cải tiến và cơ chế tài chính ... để giải quyết bài toán rác thải nhựa, hơn 100 giải pháp đã quy tụ chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa (PIP) do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Coca-Cola Foundation triển khai.
Trong đó, 11 ý tưởng vào vòng chung kết, nhận tài trợ tổng cộng 250.000 USD, ví dụ như: sản xuất màng phủ nông nghiệp từ vỏ tôm và rơm rạ; phát triển vật liệu giấy kết hợp polymer sinh học thay nhựa dùng một lần; dùng AI để truy xuất nguồn gốc nhựa hay xây dựng bản đồ số kết nối hơn 1.150 đơn vị tái chế...
Sau 2 tháng ươm tạo và 9 tháng tăng tốc, ban tổ chức cho biết 11 giải pháp này đã giúp 750 tấn nhựa được thu gom, tái chế hoặc ngăn ngừa phát sinh, thu hút hơn 14.000 người tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM, An Giang tham gia.
Để so sánh, lượng phát sinh rác thải nhựa tại Việt Nam xấp xỉ 2 triệu tấn mỗi năm, với phần lớn là nhựa sử dụng một lần. Song, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả từ chương trình "đáng khích lệ".
Theo ông Tuấn, cần tạo môi trường thuận lợi để giải pháp tiềm năng tiếp tục phát triển, nhân rộng. Việc này không chỉ đòi hỏi năng lực bản thân dự án mà cần doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức nghiên cứu, các đối tác phát triển và cơ quan quản lý nhà nước đồng hành.
Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được, cho biết địa phương sẵn sàng "đi trước, làm mẫu", tạo điều kiện cho các đợt thử nghiệm có kiểm soát về mô hình thu gom, tái chế và tuần hoàn rác thải.
"Chúng tôi sẽ cho lựa chọn các khu vực phù hợp để thí điểm với quy mô đủ lớn nhằm xác thực tính hiệu quả và từng bước nhân rộng", ông Được nói tại buổi Demo Day 2026 của PIP vào sáng 20/8.
Với quy mô dân số hơn 14 triệu người và kinh tế tăng trưởng nhanh, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng ngày của TP HCM hơn 14.000 tấn, với rác thải nhựa chiếm tỷ lệ không nhỏ, có thể lên đến vài nghìn tấn mỗi ngày. Địa phương đặt mục tiêu giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp rác thải sinh hoạt, chuyển sang tái chế, xử lý bằng công nghệ mới đạt trên 90% vào năm 2028 và 100% đến 2030.
Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại Demo Day 2026 sáng 20/8. Ảnh: PIP
Ngày 1/4, Chính phủ ban hành Nghị định 110, quy định cụ thể về cơ chế "trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất" (EPR) trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Theo ông Được, đây là bước ngoặt đưa hoạt động thu gom, tái chế của doanh nghiệp từ tự nguyện sang nghĩa vụ pháp lý. Bối cảnh này tạo thuận lợi để kết nối khung chính sách với các giải pháp đổi mới sáng tạo, giúp EPR đi vào cuộc sống.
Viễn Thông