Lọc máu cho người suy thận kèm HIV

Giữa tháng 9, ông Kiên đến Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM tái khám, nhận tin vui sau nhiều tháng điều trị căng thẳng. Kết quả cho thấy độ lọc cầu thận đạt 59 ml/phút/1,73m², tương ứng bệnh thận mạn giai đoạn 3A, nhưng ông không còn cần tiếp tục lọc máu. Trường hợp của ông được bác sĩ đánh giá đặc biệt vì tổn thương thận cấp xuất hiện trên nền bệnh thận mạn, HIV, tăng huyết áp, đái tháo đường và viêm gan C. Trong khoảng 10 năm, ông Kiên điều trị ổn định bệnh thận mạn giai đoạn 3A, đồng thời uống thuốc theo phác đồ ARV nhằm kiểm soát virus HIV. Tuy nhiên, giữa tháng 7/2024, ông bất ngờ ngất xỉu, phải cấp cứu tại bệnh viện địa phương, nơi các xét nghiệm ghi nhận chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Ure trong máu tăng gấp ba lần bình thường, còn creatinine tăng gần gấp mười, buộc bác sĩ phải đặt catheter tĩnh mạch đùi để lọc máu khẩn cấp. Sau lần lọc máu cấp cứu, ông Kiên qua cơn nguy kịch nhưng vẫn cần tiếp tục điều trị, theo dõi sát và đánh giá khả năng hồi phục chức năng thận. Bệnh nhân sau đó được chuyển đến khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nơi các bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị thận cùng những bệnh nền phức tạp. BS.CKI Mạch Thị Chúc Linh cho biết người nhiễm HIV mắc bệnh thận cần được kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt trong toàn bộ quá trình chăm sóc. Với người nhiễm HIV, sức đề kháng vốn suy giảm, trong khi lọc máu nhiều lần mỗi tuần đòi hỏi chọc kim vào mạch máu hoặc duy trì catheter. Chỉ một ổ nhiễm trùng tại vị trí đường vào mạch máu cũng có thể lan rộng thành nhiễm khuẩn huyết, thậm chí dẫn tới sốc nhiễm trùng nguy hiểm. Theo bác sĩ Linh, catheter lọc máu có nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn nhiều so với cầu nối động-tĩnh mạch, thường được gọi là AVF. Dù tình trạng ban đầu nặng, ông Kiên vẫn còn lượng nước tiểu tốt, không bị ứ dịch, cân nặng gần như ổn định, cho thấy thận còn cơ hội hồi phục. Êkíp điều trị vì vậy vừa lọc máu hỗ trợ, vừa theo dõi sát lượng nước tiểu, cân nặng, huyết áp, điện giải và diễn tiến chức năng thận. Ông được lọc máu cấp cứu không siêu lọc hai lần mỗi tuần, nhằm loại bỏ chất độc nhưng không rút dịch khỏi cơ thể. Việc không rút nước giúp duy trì thể tích tuần hoàn, bảo đảm tưới máu cho thận và tạo điều kiện để phần mô thận còn hoạt động tiếp tục hồi phục. Các bác sĩ đồng thời điều chỉnh thuốc kháng virus theo độ lọc cầu thận, tránh làm nặng thêm những bệnh nền vốn đang ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh. Nếu điều trị không phù hợp, người bệnh có thể đối mặt với tích tụ chất độc, phù phổi, suy tim, tăng kali máu và hội chứng ure huyết cao. Để giảm nguy cơ lây nhiễm chéo, ông Kiên được bố trí lọc máu tại phòng riêng, sử dụng máy chuyên biệt cùng hệ thống dây và quả lọc dùng một lần. Các vật tư sau đó được tiêu hủy theo quy trình, trong bối cảnh người bệnh HIV cần biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn chặt chẽ hơn thông thường. Sau điều trị, chức năng thận của ông dần cải thiện, độ lọc cầu thận từ trên 30 ml/phút/1,73m² tiến gần mức nền, còn creatinine giảm sáu lần. Sau ba tháng, ông Kiên được ngừng lọc máu cấp cứu, chuyển sang theo dõi ngoại trú, tái khám định kỳ và dùng thuốc đúng chỉ định để duy trì chức năng thận. Bác sĩ Linh cho biết trước đây người bệnh HIV suy thận thường khó tìm nơi lọc máu định kỳ vì nhiều cơ sở thiếu thiết bị cách ly chuyên biệt. Hiện nay, nhiều cơ sở y tế đã chủ động bố trí phòng lọc máu, máy riêng và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, giúp người bệnh điều trị an toàn kết hợp ART. Bác sĩ khuyến cáo người bệnh thận mạn kèm HIV không tự ý dùng nước lá hoặc bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc, vì chúng có thể chứa chất gây tổn thương thận. Khi xuất hiện mệt nhiều, phù, tiểu ít, buồn nôn, khó thở hoặc bất thường sau khi dùng thuốc và sản phẩm không rõ nguồn gốc, người bệnh cần khám sớm. Theo thông tin Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cung cấp cho VnExpress, tổn thương thận cấp được phát hiện, xử trí kịp thời có cơ hội hồi phục đáng kể, trong khi tổn thương nặng hoặc kéo dài có thể làm chức năng thận suy giảm thêm.