1 “Sự gia tăng (tình trạng nghèo đói) này cần phải được xem là lời cảnh tỉnh cho toàn thế giới!”, Giám đốc Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) Alexander De Croo nhận xét. “Đằng sau những con số này là 1,2 tỷ người đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất: Nạn đói, thất học, sự thiếu thốn nước sạch hoặc điện. Điều này là không thể chấp nhận được”.
Theo số liệu mới nhất trong bản cập nhật năm 2026 về Chỉ số nghèo đa chiều toàn cầu (MPI) do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Đại học Oxford công bố, con số 1,2 tỷ người phải sống trong cảnh nghèo đa chiều năm 2026 cao hơn 51,5 triệu người so với bản cập nhật năm 2025. Trong số đó, hơn một nửa là trẻ em (617 triệu em) và 83% sống ở khu vực nông thôn.
Chỉ số MPI được xây dựng vào năm 2010, dựa trên các nghiên cứu xem xét 10 chỉ số về sức khỏe, giáo dục và mức sống, bao gồm dinh dưỡng và tỷ lệ tử vong ở trẻ em, số năm đi học, cũng như khả năng tiếp cận điện, nước sạch và vệ sinh dịch tễ. Một người sẽ được coi là “nghèo đa chiều” nếu họ thiếu thốn ở một phần ba hoặc hơn các chỉ số đo lường.
2 Bản cập nhật năm 2026 - bao gồm 108 quốc gia, chiếm khoảng 78% dân số toàn cầu - cho thấy: Sự gia tăng nghèo đói có một phần nguyên nhân chính là do tốc độ tăng dân số vượt xa những nỗ lực cải thiện mức sống.
Tại 95 quốc gia không có dữ liệu khảo sát mới, ước tính dân số cập nhật đã làm tăng số người được xếp vào diện nghèo lên gần 16 triệu người. Phần gia tăng còn lại đến từ 13 quốc gia khác - những nơi dữ liệu được thu thập, phản ánh rõ nét những thay đổi thực thụ về tỷ lệ nghèo cùng các biến động nhân khẩu học liên quan.
Các cuộc khảo sát cập nhật cũng cho thấy một bức tranh thực tế phức tạp. Năm trong số các quốc gia này - Ai Cập, Nepal, Tajikistan, Angola và Zambia - đã giảm tỷ lệ người sống trong cảnh nghèo đa chiều. Tuy nhiên, tốc độ tăng dân số lại vượt quá tốc độ giảm nghèo ở cả Angola và Zambia, nghĩa là tổng số người nghèo đói vẫn tiếp tục tăng lên.
Trong khi đó, Nigeria lại là một thí dụ cho thấy những tiến bộ trong việc xóa đói, giảm nghèo mong manh đến mức nào. Mặc dù quốc gia này đã giảm đáng kể tình trạng nghèo đa chiều trong thập niên 2010-2020, song cả tỷ lệ nghèo và số người phải chật vật kiếm sống đều đã tăng trở lại, trong thời gian gần đây.
3 Nhưng dù sao, ông De Croo vẫn thể hiện sự lạc quan nhất định: “Chúng ta biết rằng tiến bộ là điều khả thi. Các quốc gia đã cùng nhau giải quyết những thách thức thay vì hành động riêng lẻ, và cũng đã chứng minh rằng sự quyết tâm có thể đạt được những gì”.
Trên thực tế, lâu nay, cộng đồng quốc tế đã cam kết giảm tỷ lệ người sống trong nghèo đói xuống ít nhất một nửa, trước thời điểm cuối thập kỷ này - cam kết phù hợp với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs). Và theo UNDP, có ít nhất 33 quốc gia đã giảm được một nửa chỉ số MPI trong vòng chưa đầy 15 năm, trong đó có sáu quốc gia ở khu vực châu Phi cận Sahara.
Tuy vậy, ở một diễn biến đáng lưu ý khác, ngày 12/10, trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mới nhất, Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo rằng, sức chống chịu của kinh tế toàn cầu sắp chạm ngưỡng, bởi “các nguồn dự trữ khẩn cấp hiện đã cạn kiệt, trong khi mức nợ công cao và tình trạng thâm hụt ngân sách tại nhiều quốc gia có thể khiến các chính phủ không còn nhiều dư địa để bảo vệ người tiêu dùng trước nguy cơ giá cả tăng vọt trong tương lai”. Những đánh giá này báo hiệu rằng công cuộc đẩy lùi đói nghèo chung của toàn thế giới, một lần nữa, lại bị đặt trước thử thách thập phần gian nan.
Thiên Thư