Trong nhiều năm, Ngoại hạng Anh được định hình bởi nhóm "Big 6" gồm Arsenal, Chelsea, Liverpool, Man City, Man Utd và Tottenham. Họ không chỉ thường xuyên cạnh tranh các vị trí cao trên bảng điểm, còn sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo, tiềm lực tài chính mạnh và thành tích nổi bật nhất giải đấu.
Tuy nhiên, sự thống trị của nhóm này đang suy yếu. Tottenham liên tục sa sút, Man Utd chật vật tìm lại vị thế, còn Liverpool cũng không duy trì được vị trí quen thuộc ở nhóm đầu. Trong khi đó, Aston Villa, Newcastle, Brighton hay Brentford ngày càng có khả năng chen chân vào cuộc đua dự Cup châu Âu.
Trung vệ Man Utd Harry Maguire cố gắng truy cản tiền đạo Tottenham Dominic Solanke trong trận hòa 1-1 trên sân Old Trafford ở vòng 6 Ngoại hạng Anh ngày 10/10/2026. Ảnh: AP
Mùa này, dù mới diễn ra sáu vòng, Tottenham đã rơi xuống thứ hai từ dưới lên với ba điểm và chưa thắng trận nào. Man Utd đứng thứ 13, còn Liverpool xếp thứ chín. Những vị trí này cho thấy khoảng cách giữa các đội giàu truyền thống và phần còn lại của giải đấu không còn rõ rệt như trước.
Trong sáu mùa giải gần nhất trước mùa này, chỉ một lần cả sáu thành viên Big 6 cùng kết thúc trong top 6. Tottenham đặc biệt sa sút khi ba lần nằm ngoài nhóm này kể từ mùa 2021-2022, trong đó có hai lần đứng thứ 17. Chelsea và Man Utd cũng có hai mùa không lọt top 6 trong cùng giai đoạn.
Trong ba mùa giải gần đây, năm lần vị trí trong top 6 đã thuộc về những CLB ngoài Big 6. Con số này bằng tổng số lần các đội bên ngoài nhóm chen chân vào sáu vị trí đầu trong tám mùa trước đó cộng lại. Sự thay đổi ấy đánh dấu bước chuyển đáng kể của Ngoại hạng Anh, nơi vị trí trong nhóm đầu không còn gần như mặc định dành cho sáu cái tên quen thuộc.
Leicester City từng tạo nên câu chuyện cổ tích khi vô địch mùa 2015-2016, nhưng thành công ấy ban đầu dường như chỉ là ngoại lệ. Trong ba mùa tiếp theo, Big 6 lại chiếm lĩnh các vị trí đầu. Khoảng cách giữa đội thứ sáu và thứ bảy trong giai đoạn này luôn ít nhất tám điểm.
Từ mùa 2010-2011 đến 2018-2019, sáu CLB truyền thống có năm lần cùng kết thúc trong top 6, hai lần cùng nằm trong top 7 và một lần cùng thuộc top 8. Nhưng kể từ đó, những đội bóng như Aston Villa, Newcastle và Brighton liên tục phá vỡ trật tự cũ.
Đồ họa: Xuân Bình (AI hỗ trợ)
Một nguyên nhân quan trọng là các đối thủ đã thu hẹp khoảng cách tài chính và cải thiện chất lượng quản lý. Newcastle là ví dụ tiêu biểu sau khi được Quỹ đầu tư công Arab Saudi (PIF) dẫn đầu thương vụ tiếp quản trị giá 407 triệu USD năm 2021. Đội bóng vùng đông bắc nước Anh đứng thứ 11 mùa 2021-2022, vươn lên thứ tư mùa tiếp theo rồi xếp thứ năm sau hai mùa nữa.
Brighton lại chọn con đường khác. Thay vì cạnh tranh trực tiếp bằng những khoản chi lớn, CLB tận dụng dữ liệu và hệ thống tuyển trạch để tìm kiếm cầu thủ tiềm năng với giá thấp, phát triển họ rồi bán lại với mức phí cao.
Năm 2021, Brighton chi khoảng 5 triệu USD để tuyển mộ tiền vệ Moises Caicedo từ Independiente del Valle khi anh mới 19 tuổi. Hai năm sau, cầu thủ Ecuador chuyển đến Chelsea trong thương vụ trị giá 153 triệu USD, lập kỷ lục chuyển nhượng bóng đá Anh khi đó.
Brighton cũng mua Marc Cucurella với giá 20 triệu USD rồi bán cho Chelsea với mức phí 83 triệu USD. Alexis Mac Allister đến từ mức phí khoảng 9 triệu USD trước khi gia nhập Liverpool trong thương vụ 73 triệu USD.
Giám đốc thể thao Mike Cave cho biết chiến lược tuyển mộ của Brighton được xây dựng trong thời gian dài. Theo ông, dữ liệu chỉ là một phần của quy trình lớn hơn, giúp CLB nhận diện tài năng trên toàn thế giới và hành động nhanh chóng trong thị trường chuyển nhượng cạnh tranh.
Những mô hình như vậy cho phép các đội không thuộc Big 6 xây dựng lực lượng có sức cạnh tranh mà không nhất thiết phải sở hữu nguồn lực tương đương những ông lớn truyền thống.
Trong khi các đối thủ tiến lên, nhiều thành viên Big 6 lại tự làm khó bản thân bằng sự thiếu ổn định trên ghế huấn luyện. Kể từ khi HLV Alex Ferguson nghỉ hưu năm 2013, Man Utd chưa thể tái lập giai đoạn thành công kéo dài 26 năm dưới thời HLV người Scotland. Từ mùa 2020-2021, đội chủ sân Old Trafford đã trải qua bốn HLV chính thức khác nhau.
Elliot Stroud (trái) tranh chấp bóng với Cole Palmer trong trận Chelsea gặp Hull City tại Ngoại hạng Anh trên sân Stamford Bridge, London, ngày 12/9/2026. Ảnh: AP
Chelsea còn thay đổi nhiều hơn, với bảy người giữ chức HLV trưởng chính thức trong cùng giai đoạn. Tottenham cũng có sáu HLV chính thức khi liên tục tìm kiếm công thức để cạnh tranh danh hiệu.
Trái lại, Arsenal cho thấy giá trị của sự kiên nhẫn. Được bổ nhiệm năm 2019, Mikel Arteta có thời gian xây dựng đội hình và đưa CLB chấm dứt 22 năm chờ đợi để vô địch Ngoại hạng Anh mùa trước.
Sự tương phản này cho thấy tiền bạc và danh tiếng không còn đủ để bảo đảm thành công. Khả năng tuyển mộ, phát triển cầu thủ, duy trì định hướng dài hạn và lựa chọn HLV phù hợp ngày càng quyết định vị thế của một đội bóng.
Dù vậy, Big 6 vẫn tồn tại nếu xét về khía cạnh tài chính. Man City, Arsenal, Man Utd, Liverpool, Tottenham và Chelsea vẫn nằm trong top 10 CLB có doanh thu cao nhất thế giới. Vấn đề nằm ở chỗ nguồn lực ấy không còn chuyển hóa thành sự thống trị tuyệt đối trên sân cỏ.
Man City, đội bóng thống trị bóng đá Anh trong thập kỷ qua, cũng đối mặt giai đoạn bất định sau khi bị kết luận vi phạm các quy định tài chính trong 9 năm. Những diễn biến liên quan đến vụ việc có thể ảnh hưởng đến tương lai của CLB, dù tác động cụ thể còn phụ thuộc các bước tiếp theo của quá trình xử lý.
Thực tế, Big 6 không phải khái niệm tồn tại xuyên suốt lịch sử bóng đá Anh. Khi Ngoại hạng Anh ra đời năm 1992, nhóm quyền lực được nhắc đến nhiều hơn là Big 5, gồm Arsenal, Everton, Liverpool, Man Utd và Tottenham. Cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, trật tự chuyển thành Big 2 khi Man Utd và Arsenal thống trị, trước khi Chelsea và Liverpool mở rộng nhóm cạnh tranh thành Big 4.
Mùa 2010-2011 là lần đầu tiên trong lịch sử giải vô địch Anh, sáu vị trí đầu bảng cùng thuộc về Arsenal, Chelsea, Liverpool, Man City, Man Utd và Tottenham. Trật tự này tiếp tục xuất hiện ở các mùa 2014-2015, 2016-2017, 2017-2018 và 2018-2019, góp phần định hình khái niệm Big 6 như hiện nay.
Nhưng sự thay đổi là khó tránh khỏi khi những đội bóng khác ngày càng mạnh lên. Mùa này, Brighton, Brentford và Everton đều đang góp mặt trong top 6. Dù còn quá sớm để dự đoán thứ bậc cuối cùng, cuộc đua đang mở rộng hơn so với giai đoạn các ông lớn gần như mặc định giữ những vị trí dẫn đầu.
Big 6 vẫn có thể sở hữu phần lớn nguồn lực tài chính và sức hút toàn cầu của bóng đá Anh. Tuy nhiên, nếu xét trên sân cỏ, đặc quyền thống trị của nhóm này đang dần biến mất. Ngoại hạng Anh có thể vẫn chứng kiến một thành viên Big 6 vô địch, nhưng sáu vị trí đầu bảng không còn là lãnh địa riêng của họ.
Và chính sự dịch chuyển đó có thể khiến cuộc đua Ngoại hạng Anh trở nên khó đoán hơn, khi những đội bóng từng đứng ngoài cuộc giờ đây có cơ hội thực sự để cạnh tranh với các thế lực truyền thống.
Xuân Bình (theo BBC Sport)