Lý do giúp quyền lực hộ chiếu Malaysia vượt cả Mỹ và châu Âu

Theo báo Khaosod ngày 29-9, hộ chiếu Malaysia vừa vươn lên vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng quyền lực hộ chiếu toàn cầu năm 2026 của Passport Index, tăng một bậc so với năm ngoái.

Passport Index là bảng xếp hạng do Arton Capital xây dựng từ năm 2014. Đây là công ty hoạt động trong lĩnh vực tư vấn đầu tư, cư trú và quốc tịch toàn cầu.

Bảng xếp hạng năm 2026 đánh giá quyền lực hộ chiếu dựa trên tổng số điểm đến mà công dân có thể nhập cảnh nhờ chính sách miễn thị thực, cấp thị thực tại cửa khẩu và các cơ chế thuận lợi khác về thủ tục xuất nhập cảnh.

Sự thăng hạng của Malaysia được cho là kết quả của nhiều thập kỷ hoạch định chính sách, đổi mới công nghệ và mở rộng quan hệ đối ngoại.

Yếu tố bảo mật và công nghệ

Trao đổi với Hãng thông tấn Malaysia Bernama, giáo sư Ahmad Martadha Mohamed - Phó hiệu trưởng Đại học Utara Malaysia - nhận định bước tiến của Malaysia có liên quan đến công nghệ sinh trắc học tích hợp trên hộ chiếu, giúp tăng khả năng chống làm giả.

Malaysia là quốc gia đầu tiên trên thế giới cấp hộ chiếu sinh trắc học có gắn chip điện tử vào tháng 3-1998.

"Việc Cục Di trú ứng dụng mã QR cùng chiến lược định vị thương hiệu cho hộ chiếu Malaysia đã gia tăng tính bảo mật, qua đó củng cố uy tín của Malaysia như một quốc gia có mức độ rủi ro thấp về an ninh hộ chiếu trên trường quốc tế", ông nhấn mạnh.

Hiện người mang hộ chiếu Malaysia có thể tiếp cận 175 điểm đến trên toàn thế giới, gồm 129 điểm miễn thị thực và 46 điểm cấp thị thực tại cửa khẩu. Chỉ còn 23 quốc gia và vùng lãnh thổ yêu cầu công dân Malaysia xin visa trước khi khởi hành.

Theo ông Ahmad Martadha Mohamed, thứ hạng hộ chiếu còn được hỗ trợ bởi hồ sơ của công dân Malaysia, khi người dân nước này ít liên quan đến các vấn đề cư trú bất hợp pháp.

Quan hệ ngoại giao vững chắc

Tiến sĩ Noor Nirwandy Mat Noordin, giảng viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu chiến tranh thông tin và truyền thông thuộc Đại học Công nghệ MARA, nhấn mạnh quan hệ ngoại giao song phương và đa phương là yếu tố then chốt giúp nâng cao thứ hạng hộ chiếu Malaysia.

Theo ông, các mối quan hệ này thúc đẩy hàng loạt thỏa thuận miễn visa và cấp visa tại cửa khẩu, qua đó tạo thuận lợi cho công dân Malaysia khi đi lại quốc tế.

Là thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Malaysia hưởng lợi từ chính sách hội nhập của tổ chức này. Thời hạn miễn thị thực đối với công dân mang hộ chiếu phổ thông giữa các nước ASEAN thường từ 14 - 30 ngày, tùy từng quốc gia.

Malaysia cũng có chính sách đi lại thuận lợi với nhiều đối tác kinh tế lớn tại châu Á. Cuối năm 2023, nước này công bố miễn visa cho công dân Trung Quốc và Ấn Độ trong các chuyến thăm tối đa 30 ngày. Cùng thời điểm, Trung Quốc đưa Malaysia vào nhóm nước được miễn visa trong chương trình thử nghiệm.

Đến tháng 4-2025, Malaysia và Trung Quốc tiếp tục gia hạn thỏa thuận miễn visa thêm 5 năm, với khả năng gia hạn thêm 5 năm nữa. Theo Đài CNA, cơ chế mới cho phép công dân hai nước lưu trú tối đa 90 ngày theo các điều kiện của thỏa thuận.

Ngoài ra, công dân Malaysia được miễn thị thực và lưu trú tối đa 90 ngày trong bất kỳ khoảng thời gian 180 ngày nào tại khu vực Schengen - khối tự do đi lại lớn ở châu Âu, nơi các nước thành viên đã bãi bỏ kiểm soát biên giới nội bộ. 25 trong số 29 thành viên Schengen thuộc Liên minh châu Âu (EU).

"Thứ hạng được cải thiện mang lại lợi ích thiết thực cho người dân Malaysia thông qua việc tinh giản thủ tục thị thực, mở rộng cơ hội tiếp cận hệ thống y tế và giáo dục chất lượng cao ở nước ngoài. Điều này cũng phản ánh sự ổn định về kinh tế, chính trị và an ninh của Malaysia - những yếu tố cốt lõi giúp thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài và nâng tầm uy tín quốc gia", ông Noor Nirwandy Mat Noordin chia sẻ.

Việc luật hóa các quy định hạn chế mới với ngành hàng đặc thù cần thời gian thích ứng. Kinh nghiệm từ Malaysia cho thấy nếu thiếu giai đoạn chuyển tiếp và hướng dẫn, chính sách có thể tạo sức ép lên hệ thống phân phối, làm tăng chi phí tuân thủ.