Thói quen quét mã QR trên bao bì sản phẩm bằng điện thoại thông minh trước khi quyết định mua sắm đang dần trở nên phổ biến đối với người tiêu dùng hiện đại. Đằng sau một thao tác công nghệ đơn giản là đòi hỏi trực diện về trách nhiệm giải trình, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và quy trình sản xuất an toàn từ các nhà vườn. Nhận thức rõ xu hướng này, nhiều hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội đã nhanh chóng chuyển đổi tư duy, xem mã QR là công cụ bảo chứng niềm tin thay vì chỉ là một chi tiết in ấn mang tính hình thức.
Tại Hợp tác xã Nông nghiệp Khánh Phong (xã Yên Lãng), việc chuẩn hóa quy trình canh tác theo hướng hữu cơ luôn được triển khai song hành với hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử. Anh Nguyễn Thế Lâm, người sáng lập Hợp tác xã Nông nghiệp Khánh Phong cho biết, việc gắn mã QR lên từng dòng sản phẩm giúp khách hàng chủ động kiểm tra toàn bộ thông tin về vùng trồng, quy trình chăm sóc và thời gian thu hoạch. Theo anh Lâm, để nông sản có chỗ đứng bền vững trên thị trường, chất lượng là điều kiện cần nhưng sự minh bạch về thông tin mới là yếu tố quyết định để giữ chân người tiêu dùng lâu dài.
Tương tự, tại Hợp tác xã Rau quả sạch Huy Hùng (xã Quảng Oai), toàn bộ các mặt hàng rau, củ, quả trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ đều được gắn tem nhãn và mã định danh truy xuất. Anh Nguyễn Quang Hùng, người sáng lập hợp tác xã chia sẻ, đơn vị hiện đang đẩy mạnh bán hàng qua nhiều nền tảng trực tuyến như Facebook, Zalo và TikTok. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, việc hiển thị đầy đủ thông tin xuất xứ qua mã QR không chỉ giúp khách hàng ở xa an tâm mua sắm mà còn tạo lợi thế cạnh tranh rõ nét cho nông sản sạch của địa phương.
Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu số, mở rộng kênh thương mại điện tử
Thực tế từ các mô hình sản xuất cho thấy, truy xuất nguồn gốc đang trở thành mắt xích then chốt trong chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, để mã QR phát huy tối đa công năng, đằng sau mỗi mã quét cần một cơ sở dữ liệu được xây dựng bài bản, cập nhật liên tục và có tính xác thực cao. Ông Nguyễn Văn Lai, thành viên sáng lập Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Hoàng Gia (phường Chương Mỹ) nhận định, khi dữ liệu được số hóa chuẩn mực, truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở khâu kiểm soát chất lượng phục vụ quản lý nhà nước mà còn trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ quản trị nội bộ và phòng chống gian lận thương mại.
Đồng hành cùng các chủ thể sản xuất, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 290/KH-UBND nhằm cụ thể hóa Quyết định số 110/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng số cho 10.000 cán bộ, hội viên nông dân, thành viên hợp tác xã, tổ hợp tác. Nội dung tập huấn tập trung vào các công cụ quản lý số thiết thực như sổ nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các nền tảng phân phối trực tuyến.
Bên cạnh công tác đào tạo kỹ năng, các không gian xúc tiến thương mại số cũng liên tục được kích hoạt. Điển hình, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã phối hợp với Sở Công Thương thành phố ra mắt kênh TikTok "OCOP Hà Nội" và khởi động Chương trình "Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô". Hoạt động này nhằm hướng dẫn các hợp tác xã, cơ sở sản xuất làng nghề thiết lập gian hàng chuyên nghiệp, cung cấp thông tin minh bạch và tiếp cận hiệu quả với tệp khách hàng trẻ.
Để các hợp tác xã khai thác hiệu quả hơn nữa giá trị kinh tế từ mã QR, đại diện các đơn vị sản xuất đều bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành từ các cơ quan quản lý chuyên ngành, nhất là việc hỗ trợ hạ tầng công nghệ, kinh phí xây dựng phần mềm dữ liệu và kỹ năng vận hành thương mại điện tử. Việc hoàn thiện hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc số sẽ là nền tảng vững chắc để nông sản an toàn của Hà Nội khẳng định vị thế, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị phần bền vững.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.